Кіріспе
1983 жылғы Орсон Скотт Кардтың романы. «Харттың үміті» (1983) – американдық жазушы Орсон Скотт Кардтың фантастикалық романы. Ол екінші жақта жазылған.
Hart's Hope (1983) is a fantasy novel by American writer Orson Scott Card. It is written in second person.
Орнату
"Харттың үміті" оқиғасы ортағасырлық дәуірдің ортасында Бёрланд деп аталатын елде өтеді. Көптеген фантастикалық әңгімелер сияқты, бұл әлемде де сиқыр нақты және қолданылатын күш, бірақ қорқынышты ерекшелігі бар: барлық сиқыр, мақсаты қандай болмасын, қанмен төленуі тиіс. Жануар неғұрлым ірі немесе күшті болса, оның қаны соғұрлым қуатты болады; өлген жануардың қаны тірі жануардың қанына қарағанда әлсіз, демек, сиқыршының сиқырына қолдану үшін шектеулі уақыты бар. Бёрландта ерекше жазу және тіл жүйесі бар, онда сөздер мен сандар кері оқылғанда немесе қатарлар мен бағандарда мүлдем басқа фразалар мен мағыналар құра алады (Бёрландтың ең ұлы жазушылары осыны әдейі пайдаланады). Оқиғаның көп бөлігі Бёрландтың астанасында, бір кезде "Харттың үміті" деп аталған, бірақ кейіннен Инвит деп өзгертілген қалада өтеді. Қала көптеген кіреберістерімен және сол қақпалардан кіретіндерге қойылған шектеулермен ерекшеленеді: Есек қақпасынан кіретін саудагерге қаланың саудалық аймақтарына ғана кіруге рұқсат беретін қағаз беріледі, ал Құдайлар қақпасынан кіретін дін өкілі тек ғибадатханаларды аралай алады және т.б. Қайыршыларға жұмыс табу үшін үш күндік рұқсат беріледі. Ал "Шыңқыр" деп аталатын белгілі бір қақпа, оқиғаның жаман кейіпкерімен мұраланған, сондықтан ешкім оған сиқырлы немесе заңсыз жолмен кіре алмайды. Соңында, Бёрланд халқы бірнеше құдайға табынады. Харт адамдардың істерінде күшті, ал Бетінен біріккен егіздер Sweet Sisters, біреуі әрдайым ішкі, екіншісі сыртқы жаққа қарап тұрады, олар әйелдер тарапынан құлшылыққа ие. Жақында келген (немесе жаңадан жаратылған) құдай, жай ғана Құдай деп аталады және еврей-христиан оқырмандарына таныс, өзіне табынуға қызғанышпен қарайды және өзінің ізбасарларын Харт пен Sweet Sisters-қа сенбеуге шақырады.
Қысқаша мазмұны
Харт үміті Бурланд мемлекетін сипаттаумен басталады: тирандық патша Насили, зардап шеккен жас ханшайым Асинет және қанды әскери жағдаймен басқарылады. Барлық төрт құдай Насилиді жек көрсе де, тек Құдай аталған құдай ғана әрекет етеді, патшаны құлату үшін Траффинг графы Паликроволды көтеріп, қолдайды. Оған Насилидің бұрынғы оң қолы және әскербасы Зимас көмектеседі. Паликровол патшаны өлтіреді және өзінің жаңа билігін бекіту үшін он екі жасар Асинетке үйленеді және оны көпшілік алдында зорлайды. Содан кейін ол оны өзінің одақтасы, альбиноз сиқыршы Слейвпен бірге жібереді. Ол Гүл ханшайымын шақырады, оның айтылуы қиын аты (Энзикельвинисензе Эвельвенин) сирек қолданылады және билікке таласқанда оның қолын ұстады; ол әлемдегі ең әдемі әйел, себебі ол ешқашан жалған айтпайды. Бұл оқиғаларды әңгімеші тікелей Паликроволға айтады, "Орем баланың өлімін іздеме" деп жалбарынады; "мен" деген сөзді қолданғанына қарамастан, әңгімешінің кім екені оқырманнан жасырылады. Паликровол білмейтіндей, Асинет жүкті болып, он ай бойы бала көтереді, бұл оқиға жергілікті дін қызметкеріне қатты таң қалдырады. Слейв, ер адам болғандықтан, әйелдердің салты туралы ештеңе білмейді, осы құбылысты зерттей бастайды; оған беймәлім, Асинет оның оқуын қайталайды және әйел болғандықтан, одан да көп нәрсені түсінеді. Ол мүмкін болатын ең қорқынышты құрбандыққа барады: өз қызына. Осы жек көрінішті шешімнен үлкен күш алған ол құдайларды және Харт үміті қаласын құлатып, Паликроволды қорланған (және үнемі азапталған) қуыршақ билеуші етіп орнатады. Ол Гүл ханшайымының сыртқы келбетін ұрлап, Слейв, Зимас және Гүл ханшайымын өзгертілген түрінде жеке үй жануарлары ретінде ұстайды, сондай-ақ құл құдайлар жинағымен бірге – Харт, қамалдың астындағы сүйектер үйіндісі, Құдай есімді құл, еденді сүртіп жүрген соқыр құл, ал Ыстық әпкелер бөлініп, жезөкше ретінде сатылады. Ол өзін "Сұлулық патшайымы" деп атайды және астанадан шексіз билікпен билік етеді, ал оның барлық ойыншықтары – Паликровол, Слейв, Зимас және ханшайым – үш жүз жыл бойы өлмейтін болып қалады. Бірақ құдайлар әлі де күшті, олар Паликроволдың ерекше сиқырлық қасиеттері бар басты ұлын тудыруын ұйымдастырады, ол Сұлулық патшайымын жояды – Орем есімді ұл, оның үлкен күші – ол "Сіңіргіш", оның жанында сиқырдың күші жоқ. Ол сондай-ақ әділ және жақсы, және анасының күйеуін жеңе алады (бірақ анасы оны сыртта ойнағанды ұнатады, себебі ол жанында болғанда үй сиқырын қолдана алмайды). Әрине, күшті күшейтетін сиқырлардың ешқайсысы оны бұлшық етіне айналдырмайды, сондықтан ол әскерге қатыса алмайды, оның орнына дін қызметкерлеріне беріледі. Содан кейін ол Инвитқа барады, онда ол көшеде қысқа уақыт өткізеді, содан кейін сиқыршы Галлоугластың қамқорлығына ие болады, ол оған өз күшін басқаруды үйретеді. Бірақ Галлоугласпен ұрысқаннан кейін көп ұзамай, ол патшайымның әскерлерімен тұтқынға алынады; бірақ оны өлтірудің орнына, ол оны күйеуіне алып, тағы да жүкті болады. Орем, қазір "Кішкентай патша" және патшайымның үй жануарларына бейімделген, өмірін Сұлулық патшайымының патшалық күйеуі ретінде бастайды. Ол Паликроволды қорғау үшін өз күшін қолданады, ол патшайымның күшінің әлсіреуінен күш алады және Инвитке қарай жолға шығады. Ол сондай-ақ (патшайымның серіктерін тыңдап) Сұлулық патшайымының өз билігін сақтап қалу үшін біреуді өлтіру жоспары бар екенін біледі; Орем бұл оны деп санайды, бірақ достары оны патшайымнан туған баланы – Жастықты жақсы көрмеуге ескертеді, бірақ Орем оны әкеле бастайды. Соңында, Жас бір жасқа толғанда, Сұлулық патшайымы жоспарын іске асырады: оны өзінің бірінші, аты аталмаған қызы сияқты, өз күшін арттыру үшін құрбандық ретінде өлтіру. Слейв Оремге бұл Харт, әпкелер және Құдайдың жоспарларына сәйкес келетінін түсіндіреді: егер Орем рәсімді өзгерте алса, Сұлулық өзінің өмірлік күшін ұлының қанынан ғана емес, Оремнің Сіңіргіштігінен де ішіп, өзін-өзі жояды. Орем сүйікті ұлы үшін қайғырып, солай істейді, ал Паликровол қалаға жеңіске жетіп, қарсылықсыз кіреді. Соңында, қайта қалпына келтірілген Энзикельвинисензе екені белгілі болған әңгімеші күйеуіне жазып жатқан хатында оның таңдау жасауы керектігін айтады: ол жас Оремді таққа орын алу үшін өлтіре ме? Әлде қала мен оның билігі үшін қан төгілгені жеткілікті деп шеше ме? Ханшайымның хатында оқырманға ештеңе айтылмаған, ол кейіпкерлерді түсінуіне сенеді.