Кіріспе

француздық муниципалитет Виттель (vitɛl; көнеше Wittel) — Францияның солтүстік-шығысындағы Гран-Эст аймағындағы Вожеж департаментіндегі коммуна. Минералдық су мұнда Nestlé Waters France компаниясымен Vittel таңбасымен бөтелкеге құйылып сатылады. Nestlé, жергілікті шағын шаруалар және Францияның ұлттық ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының қатысуымен жүргізілген келіссөздер сериясы, жер асты суларының сапасын нүктелік емес ластанудан қорғауға бағытталған және Коазеан келісімдеріне негізделген экожүйелік қызметтерге ақы төлеу бойынша жасалған ерекше келісімге әкелді, бұл келісім жиі оқу материалы ретінде пайдаланылады.

Тарих

1854 жылы заңгер Луи Булумие жақын орналасқан Контрексэвильдегі шипажайларды аралағаннан кейін, қазіргі Виттель қаласының орнындағы Фонтайн-де-Геремойді сатып алды. Екі жыл өткен соң Булумие павильон салды, осыдан бастап осы жерге тән әсем және сәнді архитектура қалыптасты. Қала сонымен қатар танымал шипажай болып, суын бөтелкеге құйып, экспорттады. 1968 жылы "Club Med" ашылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1917 жылдың қарашасынан 1919 жылдың ақпанына дейін Детройт, МИ қаласынан келген 36-шы АҚШ армиясының әскери госпиталінің орны болды. Бұл бөлімше Детройт медицина және хирургия колледжінде құрылған, қазір Уэйн мемлекеттік университетінің Медицина мектебі. Олар қаладағы бес демалыс орталығы мен казиноды пайдаланды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1944 жылдың жазында Франция шайқасы кезінде қаланың солтүстігіндегі шағын шөптік ұшу-қону жолағын АҚШ Әскери-әуе күштері жеңіл байланыс ұшақтары үшін пайдаланды. Он екінші әуе күштері Германияға қарай жылжу кезінде Виттельде бірнеше истребитель эскадрильяларын орналастырды. 1945 жылы бұл жазық, шөпті алаң (қазіргі уақытта жылқы жарыс жолы) басып алынған Люфтваффе ұшақтарын Ұлыбритания мен АҚШ-қа бағалау үшін жібергенге дейін уақытша сақтау орны ретінде қолданылды (Operation Lusty). Виттель екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның жауы болып саналатын шетел азаматтары үшін тұтқын лагері қызметін атқарды. 1942 жылдың қыркүйегінен бастап жүздеген американдық және британдық отбасылар онда тұтқынға алынды. Немец жауының азаматтары болған бірнеше жүз еврейлер де немістер тарапынан тұтқынға алынып, оларды неміс тұтқындарымен немесе басқа жерде ұсталған неміс азаматтарымен алмастыру мақсатымен жіберілді. Виттельдегі еврей тұтқындарының көпшілігі 1944 жылы Аушвицке депортацияланып, сол жерде қаза болды. Католик монахтардың "Soeurs du Sainte Esprit" ордені мұнда тұтқынға алынған еврей қыздарына күтім жасаумен жүктелді. Қала 1944 жылдың 10 қыркүйегінде АҚШ әскері тарапынан азат етілді. 1944 жылдың қазан айында Континенталь қонақ үйі АҚШ армиясының 23-ші базалық госпиталінің бөлігі ретінде пайдаланылды.