Кіріспе

Жауы жоқ балық түрлері

Ағындық лампрея (Lampetra planeri), сонымен қатар Еуропалық ағындық лампрея және батыс ағындық лампрея деп те аталады, – тек тұщы су ортасында ғана тіршілік ететін шағын еуропалық лампрея түрі. Бұл түр Солтүстік Американың батыс ағындық лампреясымен (Lampetra richardsoni) туыс, бірақ одан өзгеше.

Сипаттама

Ағындық лампрея – Еуропаға ғана тән, паразиттік емес, көп кездесетін түр.

Тарату

Бұлақ лампандары Солтүстік Еуропаның кішкентай өзендері мен үлкен өзендерінде, сондай-ақ Португалияда, Францияның оңтүстігінде, Италияда, Сардинияда, Балқан аймағында және Волганың бастау бөлігінде табылған.

Биология

Кейбір лампрея түрлерінен айырмашылығы, ересектер теңізге көшпейді және паразиттік фазаға ие болмайды. Шағылысу кезінде ересек бұлақ лампреялары тамақтанбайды. Бұлақ лампреялары көктем және жаз айларында өзендердің, кейде көлдердің саяз бөліктерінде, бұрын тұрған жұмсақ шөгінділерге жақын шағылысады. Аталық және аналықтары аузымен кішкентай тастарды алып, құйрықтарымен ұсақ бөлшектерді желпіп, ұя жасау үшін шұңқырлар қазады. Аталық пен аналық бір мезгілде, өзара торығып тұрып, ұяға сперма мен жұмыртқа салады. Аналық бірнеше мыңнан, кейбір түрлерінде 100 000-ға дейін жұмыртқа шашады. Ересек бұлақ лампреялары шағылысудан кейін жақын уақытта өледі. Жұмыртқалар бірнеше күннің ішінде қақтайды, содан кейін жас дернәсілдер тек ауыздары ғана сыртқа көрінетіндей жұмсақ шөгіндіге көміледі. Жас лампреялар соқыр сүзгіштер болып, үштен бес жылға дейін қалдықтармен және басқа да органикалық заттармен қоректенеді, содан кейін жетіледі. Төрт жыл бойы амукоет (дернәсіл) ретінде өмір сүргеннен кейін, бұл лампреялар күзде ересекке айналып, келесі көктемде шағылысады. Бұл процесс жыныс бездері жетілгеннен кейін аяқталады. Осы кезеңде көздері мен сорғыш дискісі де қалыптасады, ал ішек жолы дегенерацияланып, қызметін жоғалтады. Толық трансформацияға бір жылға дейін уақыт кетеді. Осылайша, бұл балықтардың тістері олар тамақ жей алмай қалған кезде ғана дамиды. Алайда, лампреялар ұя салу үшін тістерімен тастарды ұстап тұрғаны байқалды, бұл тістердің де қызметі бар екенін көрсетеді.