Кіріспе

Фелицитас Д. Гудман (30 қаңтар 1914, Будапешт, Венгрия – 30 наурыз 2005, Коламбус, Огайо, АҚШ) – американдық тіл білімі маманы және антрополог. Ол тіл білімі мен антропология саласындағы жоғары санаттағы маман болды және көп жылдар бойы экстатикалық транс позаларын зерттеді. Ол Мексикадағы пентикосталдық қауымдардағы "тілдерде сөйлеу" құбылысын зерттеді. Ол "Тілдерде сөйлеу" және "Желмен жүретін рухтар: транс саяхаттары және басқа экстаздық тәжірибелер" сияқты жақсы қабылданатын кітаптардың авторы. Оның еңбектері көбінесе АҚШ және Германияда жарияланды.

Өмірбаян

Гудман 1914 жылы Венгрияның Будапешт қаласында Фелицитас Дэниелс болып дүниеге келді, ол екі баланың үлкені болды. Оның ата-анасы Германиядан Венгрияға көшіп келген және үйде неміс тілінде сөйлескен. Ол Германияның Гейдельберг университетінде білім алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол үш баласымен бірге АҚШ-тың Огайо штатындағы Колумбус қаласына көшіп келді, ал төртінші баласы бірнеше жылдан кейін дүниеге келді. Балалары жетіліп, бой жеткен соң Фелицитас Гудман қайтадан оқуға түсіп, Огайо штаты университетінде тіл білімі саласы бойынша магистр дәрежесін және мәдени антропология саласы бойынша докторлық дәрежесін алды. 1979 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Денисон университетінде оқытумен айналысты. 1978 жылы Гудман Нью-Мексико штатындағы Куямунге деген жерде Куямунге институтын құрды, ол сананың өзгерген күйлерін зерттеуді жалғастыру және семинарлар өткізу үшін арналған еді. "Желдегі рухтар: транс саяхаттары және басқа да шабыттандыратын тәжірибелер" атты кітабы жарық көргеннен кейін Гудманның ізбасарлары, әсіресе АҚШ және Германияда, «Жаңа дәуір» және неошамандық тәжірибешілерімен қатар, оның саласындағы ғалымдардың арасында да көбейді. 2005 жылы қайтыс болғанға дейін Гудман 40-тан астам мақала және жетіден астам кітап жариялады. Оның «Аннелиз Мишельдің құдайы» атты кітабы «Эмили Роуздың құдайы» фильмінің (онда Гудманның қияли образын Шохре Агдашлу сомдады) шабыт көзі болды. Оның қызы Сьюзан Г. Джозефсон 2014 жылы Гудманның өмірбаянын комикс түрінде («Pueblo Spirits: Фелицитас Д. Гудманның өмірінде») жариялады.

Жарияланымдар

1945: "Көк көпір". Фелиситас Гудманның "Әңгімелер" кітабы. Карлсруэ: "Швердфегер" баспасы. 1965: "Immer noch" поэмасы. "Um den Schlaf Gebracht" басылымының 47-беті. Карлсруэ: Рудигер. 1969: "Төрт мәдени ортадағы глосолалияның фонетикалық талдауы". Дін туралы ғылыми зерттеулер журналы. 8: 227–239. 1969: "Глосолалия: Төрт мәдени ортада тілдерде сөйлеу". Confinia Psychiatrica 12: 113–129. 1971: "Глосолалия және бір аяқты транс: кейбір параллельдер". Психотерапия және психосоматика 19: 92–103. 1972: "Тілде сөйлеу: Глосолалияның мәдени зерттеуі". Чикаго: Чикаго университетінің баспасы. 1973: "Пентекост қауымдарындағы глосолалия және галлюцинация". "Психиатрия клиникасы" 6: 97–103. 1973: "Юкатанның апостолдықтары: діни қозғалыстың кейс зерттеуі". "Дін, сананың өзгерген күйлері және әлеуметтік өзгерістер" кітабында. Эрика Бургиньон, ред. Колумбус, Огайо штаты: Огайо мемлекеттік университетінің баспасы, 178–218 бб. 1973: "Мәдени кондиционирлеудің шектері: Америка Құрама Штаттарында глосолалия мәдени көзқараспен". Америка антропологиялық қауымдастығының 72-ші жылдық жиналысында ұсынылған баяндама, Нью-Орлеанс, 29 қараша 1973 ж. 1974: "Апостолдық шіркеудегі тәртіпсіздіктер: Юкатандағы транс негізделген толқу". "Транс, сауықтыру және галлюцинация" кітабында. Фелиситас Гудман, Жаннет М. Хенни және Эстер Прессел, ред. Нью-Йорк: Wiley Interscience, 227–364 б. 1974: "Тілмен сөйлеуге болмайды: Юкатекан дағдарыс сектасында глосолалиядан бас тарту". ("Тіл және дін әлеуметтануы" тақырыбындағы сессия үшін дайындалған баяндама). Сегізінші Дүниежүзілік әлеуметтану конгресі. Торонто, Канада, 1974 жылдың тамызы. 1975: "Транстың естелік мазмұнына әсері". "Психиатрия клиникасы" 8: 243–249. 1975: "Глосолалияның кейбір биологиялық аспектілері". "Гош биологиясы мен тілінде". Нью-Йорк: Академиялық баспа. (Көзін тексеріңіз). 1975: "Сенім жүйелері, мыңжылдық күтулер және мінез-құлық". "Символдар мен қоғам: әрекет етудегі сенім жүйелері туралы очерктер" кітабында, 130–138 бб. Оңтүстік антропологиялық қоғамның іс қағаздары, №9. Кэрол Э. Хилл, ред. Афина, ГА: Оңтүстік антропологиялық қоғам. 1980: "Көпшілік оқиға ретінде сананың өзгерген күйлерін іске қосу: Юкатаннан жаңа жағдай". Confinia Psychiatrica 23: 26–34. 1980: "Аннелизе Мишель және оның балалары". Штайн-ам-Райн: Кристиана. 1980: "Юкатандағы әйелдер". "Әйелдер әлемі" кітабында, 213–233 бб. Эрика Бургиньон және барлық қатысушылар, ред. Нью-Йорк: Прагер. 1981: "Аң-сезім күйлері: дыбыстық жолдарды зерттеу". "Ақыл мен мінез-құлық журналы" 2: 209–219. 1981: "Аннелизе Мишельдің жын-перісін қуу". Garden City: Doubleday and Co., Inc. 1985: "Dreamtime: Жай және өркениет арасындағы шекараға қатысты". Ханс Петер Дюрер, автор. Фелиситас Гудман аудармасы. Оксфорд: Блэкуэлл. 1985: "Таң ату әнін үйрену". "Уақыт жылауға: Уақыт ән айтуға: әйелдер дінтану ғалымдарының сенім саяхаттары" кітабында, 94–103 бб. Мэри Джо Медоу және Кэрол А. Рейберн, ред. Миннеаполис, МН: Уинстон. 1986: "Дене ұстанымы мен діни өзгертілген сана жағдайы: эксперименталды зерттеу". "Гуманистік психология журналы" 26: 81–118. 1986: "Спонтанды бастама тәжірибелері тәжірибелік жағдайда". "Шаманизмді және емдеудің баламалы тәсілдерін зерттеу жөніндегі үшінші халықаралық конференцияның іс қағаздарында", 68–80 бб. (Баспарақтарды тексеріңіз). "Әнші шаманның ырымы (тәжірибелік)". Сол томда; беттерді тексеріңіз. 1987: "Шамандық саяхат" (тәжірибелік сессия). "Шаманизмді және емдеудің баламалы тәсілдерін зерттеу жөніндегі төртінші халықаралық конференцияның іс қағаздарында", 112–122 бб. 1987: "Аннелизе Мишель және оның балалары". 2-ші басылым. Штайн-ам-Райн: Кристиана. 1987: "Көрнекіліктер". "Дін энциклопедиясында". Мирсея Элиаде, ред. Нью-Йорк: Макмиллан. 15-том: 282–88 бб. Сондай-ақ "Глосолалия". Көлемділік пен беттерді тексеріңіз. 1988: "Шамандық транс ұстанымдары". "Шаман жолы: Емдеу, жеке өсу және күш-қуат" кітабында, 53–61 бб. Гэри Доре, жинақтаушы және редактор. 1988: "Экстази: Ритуалдық және баламалы шындық; Плюралистикалық әлемдегі дін". Блумингтон: Индиана университетінің баспасы. 1988: "Жын-шайтандар туралы: Заманауи әлемдегі иелену және экзорцизм". Блумингтон: Индиана университетінің баспасы. 1988: "Эксперименталды шаманизмдегі эгоның табиғаты" (тәжірибе мен талқылауды қоса алғанда). "Шаманизмді және емдеудің баламалы тәсілдерін зерттеу жөніндегі бесінші халықаралық конференцияның іс қағаздарында", 215–224 бб. 1989: "Желге мініп жүрген рух". Фрайбург им Брейсгау: Герман Бауэр. 1989: "Шамандық экстазидің нейрофизиологиясы". "Шаманизмнің өткені мен қазіргісі" кітабында, 2-том, 377–379 бб. Михал Хоппаль мен Отто фон Садовский, ред. 1989: "Символдардан сақ болыңыз: Шаман ат үстінде жүреді". "Шаманизмді және басқа да емдеу әдістерін зерттеу жөніндегі алтыншы халықаралық конференцияның іс қағаздарында", ?–?? бб. 1990: "Ең ежелгі шаман – әйел шаман: Гальгенберг мүсінімен рух саяхаты". "Шаманизмді және емдеудің баламалы тәсілдерін зерттеу жөніндегі жетінші халықаралық конференцияның іс қағаздарында", 303–312 бб. 1990: "Маскамен транс биі". "The Dance Review" 34: 102–114. 1990: "Jewels on the Path: a Spirit Notebook". Санта-Фе: the Cuyamungue Institute. 1990: "Where the Spirits Ride the Wind: Trance Journeys and Other Ecstatic Experiences". Блумингтон: Индиана университетінің баспасы. 1991: "Ekstase, Besessenheit, Dämonen: Die geheimnisvolle Seite der Religion". Гютерсло: Гютерсло баспасы. 1991: "Маскамен транс биі". "Шаманизмді және емдеудің баламалы тәсілдерін зерттеу жөніндегі сегізінші халықаралық конференцияның іс қағаздарында", 259–264 бб. 1992: "Alte Wege neu gegangen". "ab 40", 1 (1992) 96–103. (40 жастан асқан әйелдерге арналған неміс тіліндегі журнал. Олар қалай өмір сүреді, не ойлайды, кімдер екендері). Фелиситас қолжазба бойынша аударған. 1992: "Trance: der uralte Weg zum religiösen Erleben. Rituelle Körperhaltungen und ekstatische Erlebnisse". Гютерсло: Гютерлох баспасы. 1993: "Назка сызықтары: Жаңа гипотеза". "Шаманизмді және емдеудің баламалы тәсілдерін зерттеу жөніндегі он бірінші халықаралық конференцияның іс қағаздарында", 262–273 бб. 68-60 бб. Роял Э. Алсуп, Энн Гудман, Рут Инге Хайнце және Джек Нортон қатысқан жазылымдар талқыласы. Сол том; беттерді тексеріңіз. 1993: "Ekstase" және "Magie". "Wörterbuch der Religions Psychologie" кітабында, 62–67; 190–195 бб. Зигфрид Рудольф Дунде, ред. Гютерсло: Гютерсло баспасы. 1993: "Желге мініп жүрген рух. Транс саяхаттары және экстаздық тәжірибелер". 1989 жылғы басылымның 3-ші түзетілген нұсқасы. 1993: "Das Erlebnis der Besessenheit". "Manuskripte: Zeitschrift für Literatur" 121a: 56–67. 1994: "Die andere Wirklichkeit: Das Religiöse in einer pluralistischen Gesellschaft". Мюнхен: Trickster. 1994: "Jewels on the Path. A Spirit Notebook. Volume II". Санта-Фе: the Cuyamungue Institute. 1994: "The Animal Connection". "Шаманизмді және емдеудің баламалы тәсілдерін зерттеу жөніндегі он екінші халықаралық конференцияның іс қағаздарында", 226–234 бб. 1994: "Шамандар, колдаушылар және транс ұстанымдарын қайта ашу". "Witchcraft Today. Book Three. Witchcraft and Shamanism" кітабында, 15–33 бб. Chas. S. Clifton, ред. Сент-Пол, MN: Llewellyn Publications. 1994: "Lichaamshoudingen: en hun spirituele mogelijkheden". Герхард Грассман аударған (Голландия тіліне аудармасы "Trance [Gütersloh, 1992]"). 1995: "Шамандық саяхат (тәжірибелік)". "Шаманизмді және емдеудің баламалы тәсілдерін зерттеу жөніндегі он үшінші халықаралық конференцияның іс қағаздарында", 151–154 бб. 1996: "Meine Letzten 40 Tage: Eine indianische Vision über das Sterben und den Tod". Цюрих және Дюссельдорф: Walter. 1996: "Rituelle Körperhaltungen und ekstatische Erlebnisse". "Imagination (Formerly Ärtzliche Praxis und Psychotherapie)" 2: 26–40. 1996: "The Locked Door o...