Кіріспе

Ассириялық асхана – Ирак, Сирияның солтүстік-шығысы, Иранның солтүстік-батысы және Түркияның оңтүстік-шығысында тұратын, шығыс арамей тілінде сөйлейтін ассириялықтардың ұлттық асханасы. Ассириялық асхана негізінен ирактық/Месопотамия асханасымен бірдей, сонымен қатар Таяу Шығыс және Кавказ асханаларымен, грек, Левант, түрік, иран, палестиналық және армян асханаларымен үлкен ұқсастықтарды көрсетеді. Көптеген тағамдары ассириялықтар тұратын немесе шыққан аймақтардың асханасына ұқсас. Бұл асхана бидай, ет, помидор, шөптер, дәмдеуіштер, ірімшік, картоп, сондай-ақ ашытылған сүт өнімдері мен тұршыдан жасалған өнімдерге бай.

Түскі және кешкі ас

Ассириялықтар үшін түскі және кешкі ас арасында басқа мәдениеттердегідей айырмашылық жоқ. Оларды кавитра ва харамша немесе ˁурайта ва хшашта (ܚܕܝܐ ܘ ܥܫܝܐ) деп атайды. Түскі және кешкі ас әдетте басмати күрішінен тұрады, оны қарапайым, қызыл (смука), сары (шаота) немесе шария деп аталатын қуырылған ұсақ кеспе лапшалармен дайындауға болады. Күріш орнына күріш сияқты гургар (бургул немесе ассирия тілінде "перда") дайындауға болады. Тамақ кезінде көбінесе шұңқыр немесе түкірікке пісірілген сиыр мен тауық кебабын да жейді. Биряни – ассириялық күріш тағамы, шариясы жасыл бұршақ, қуырылған картоп, бадам, жүзім, қайнатылған жұмыртқа және тауық етімен жасалады. Рецца смоока (қызыл күріш) көбінесе тауық немесе етпен дайындалады. Күрішке әдетте ширва (кейде шорба деп те аталады) қосады, оның негізі томат пастасы, су және дәмдеуіштерден тұрады. Тамаққа және мүмкіндікке қарай сиыр еті, тауық еті немесе өгіз құйрығы қосылуы мүмкін. Ораза кезінде діни себептермен ет жеуден бас тартады. Ассириялықтардың дәстүрлі салаты – кубиктерге кесілген қызанақ, қияр, бұрыш және қызыл пияз, лимон, сірке су, тұз, қара бұрыш және зәйтүн майынан жасалған үй жасаған соусымен дайындалады. Басқа ассириялық арнайы тағамдарға тхлохе (карри және шариямен пісірілген бұршақ), кофта (кипте, томат соусымен пісірілген, петрушка, күріш, пияз және дәмдеуіштермен дәмделген ұнтақталған сиыр еті), куба хаммут (сириялық және ливандық қуырылған киббеге ұқсас, сырты жарылған бидай қабықшасы бар ұзын сиыр етінен жасалған котлет) және гирдо (немесе гирду) – күріш пен қышқыл йогурттан жасалған қамыр, құрма немесе инжір сиропымен беріледі. Күріш тағамында сезам тұқымы маңызды, одан тахини жасалады; ассириялық халық ертегісінде құдайлар жерді жаратпастан бұрын сезам шарабын ішкені айтылады. Тепси (қуырылған картоп, баклажан, жасыл бұрыш, пияз, ет және томаттан қабаттап жасалған, томат соусымен сіңдіріліп, пеште пісірілген, шамамен левант мұсакасы), шамахши (томат соусындағы ұнтақталған сиыр етімен толтырылған, қуырылған және оралған баклажан), долма (жүзім жапырақтарына, капустаға, түрлі бұрыштарға, қабаққа және баклажанға күріш және томат соусымен толтырылған), масгуф (зәйтүн майы, тұз және куркумамен дәмделген, томат, картоп және пиязбен жабылған, содан кейін пеште пісірілген балық) және лахмаджын (ұнтақталған сиыр еті, томат пастасы, дәмдеуіштер және пиязбен жабылған жұқа қыбыршақ нан) – басқа ассириялық арнайы тағамдары.

Шұбалар мен күйдіргіштер

Бушала (немесе бушала) – ежелгі тағамдардың бірі; бұл йогурт негізіндегі сорпа, швейцар шатыры немесе шпинат және бұршақ бидай сияқты түрлі жасыл шөптер қосылады. Ташриб – Сирияның фатта және Ирактың ташғиб тағамдарына ұқсас. Бұл тағамның әртүрлі нұсқалары бар, оларға линза, кеспе және анар сияқты қосымша ингредиенттер енгізілуі мүмкін.

Десерт

Торттар мен печенье сияқты бірнеше түрлі тәттілер бар, олардың ішінде баклава, кулече, каде, назучи және тағы да басқалары бар. Ұлыбритания мен Францияның Ирак және Сирияны Осман империясынан кейін басып алуының нәтижесінде отарлық әкімшілерден көптеген әдет-ғұрыптар қабылданып, шай мен бисквиттер көбінесе жеңіл тамақ ретінде желінеді. Каде қалың, сары түсті, жалпақ нанға ұқсаса да, оның құрамында көп мөлшерде май, жұмыртқа және қант болады, сондықтан ол өте тәтті нан болып табылады. Каде әдетте кулечемен бірге дайындалады және Рождествода ұсынылады. Осман дәуірінен қалған түрік кофесі көбінесе дәл осы тәсілмен дайындалады.