Кіріспе
Сесар Куйдың операсы «Le flibustier» – Сесар Куйдың 1888–1889 жылдары жазған үш актілі комедиялық операсы. Атауы «Қарақшы» немесе «Бұқанар» деп аударылғанымен, бұл – шайқасқан оқиғалы драма емес, жаңылысқан тұлғалар туралы идилликалық отбасылық комедия. Опера Жан Ришепеннің осы аттас пьесасына негізделген, ал либреттосын осы автор жазған. Опера La Comtesse de Mercy Argenteau-ға арналған. Ол 1894 жылғы 22 ақпанда Париждегі Opéra Comique театрында тұңғыш рет қойылды және төрт рет көрсетілді. 1908 жылы Михаил Ипполитов-Ивановтың дирижерлігімен Мәскеу консерваториясының студенттері операны қайта қойды, ал фортепианоға арналған вокалдық партияның орыс тіліндегі нұсқасы «У моря» (У моря = Теңіз жағасында) деген атпен жарық көрді. Дегенмен, композитордың осы шығармаға деген ерекше құрметіне қарамастан, «Le Flibustier» қайтадан сахнада көрсетілмеген және стандартты опералық репертуардың бір бөлігіне кірген жоқ. Премьера болған жылы композитор орыс тіліндегі «Книжки недели» журналында осы операмен байланысты тәжірибесі туралы «Флибустьер в Париже» атты сирек кездесетін өмірбаяндық мақаласын жариялады. Композитор осы шығармадан оркестрлік сюита жасады, ол кіріспе прелюдиядан, І актіні аяқтаған билерден және ІІІ актідегі марштан тұрады. Операның французша атауы кириллицаға «Флибустьер» немесе «Флибюстье» деп аударылды. Француз тіліндегі атаудың орыс тіліндегі нұсқалары «Морской разбойник» (Morskoj razbojnik) және «Пират» (Pirat) – екеуі де «қарақшы» деген мағынаны білдіреді.
Le flibustier is a comédie lyrique (lyric comedy) in three acts, composed by César Cui during 1888–1889. Although the title can translate as The Pirate or The Buccaneer, this is no swashbuckling action drama, but an idyllic domestic comedy of mistaken identity. The opera is based on the like named play by Jean Richepin, who wrote the libretto, and is dedicated to La Comtesse de Mercy Argenteau. It premiered at the Opéra Comique in Paris on 22 February 1894, and played for four performances. It was revived in 1908 in a production by students at the Moscow Conservatory under the conductorship of Mikhail Ippolitov Ivanov, and a Russian edition of the piano vocal score was printed under the title У моря (U morja = By the Sea). Nevertheless, despite the composer's own special fondness for this work, Le Flibustier seems never to have been performed again and never became part of the standard operatic repertoire. In the year of its premiere, the composer contributed a rare biographical article entitled "Flibustier in Paris" about his experiences with this opera published in the Russian periodical Knizhki nedeli. The composer extracted an orchestral suite from this work consisting of the initial Prelude, the Dances that close Act I, and the March in Act III. The French title of the opera has been transliterated into Cyrillic variously as Флибустьер or Флибюстье. Russian renderings of the French title include Морской разбойник (Morskoj razbojnik) and Пират (Pirat), both meaning "pirate."
Қысқаша мазмұны
Бірінші акт. Сегіз жыл бұрын Пьер он жасында үйден шығып, қарақшы болды. Оның атасы Легоэз және оны жақсы көретін туысы Яник оның қайта оралуын ұзақ күтті. Бір күні үйде тек Мари-Анн болғанда, Пьердің бірнеше жыл бұрын серігі болған, бірақ оған не болғанын білмейтін бейтаныс Жакмен оның кейбір заттарын алып, оның жай-күйі туралы сұрауға тоқтайды. Ол да, Мари-Анн да Пьердің қаза тапқанына сенімді. Ал қарт Легоэзге жаман хабарды жеткізбеу үшін, ол Жакменді жасырады. Бірақ Легоэз кіргенде және Пьердің заттарын көріп, түсініспеушілік туындайды. Ол Жақсеменді тауып, оны Пьер деп қателеседі. Түзетуге үлкермес бұрын, қуаныш пен би басталады. Екінші акт. Той кезінде Жакмен өзінің басынан өткен оқиғаларын айтады. Яник оны өзінің туысы деп ойлап, оған одан да күшті ғашық болады. Легоэз екеуінің ұялып тұрғанын сезіп, қонақтарды біраз уақытқа жалғыз қалдыруды сұрайды. Жалғыз қалғанда, Яникқа ғашық болған Жакмен оған шындықты айтады. Алдау оған маңызды емес: ол оны жақсы көреді, тіпті ол бала кезіндегі Пьер емес болса да. Жакмен Яникті жалғыз қалдырады. Оның әпкесі Мари-Анн кіреді, екеуі де алдауды татуластырады. Сол сәтте, үлкен кездейсоқтықпен, ұзақ уақыттан бері жоғалған Пьер кіреді және өзін таныстырады. Содан кейін Легоэз сырттан Жакменмен бірге кіреді, ал соңғысы досын құшақтауға тырысады, бірақ Пьер сатқынды қабылдамайды, ал алдамшылық Легоэзге ашылады. Легоэз ашуланып Жакменді қуа жөнелтеді. Үшінші акт. Пьер испан және ағылшын кемелерімен болған оқиғаларын айтады, ол теңізшілік өмірді тастап, құрлықта өмір сүруге мүмкіндік берген байлыққа ие болғанын жеткізеді. Ол Легоэзді теңіздің тұманды жағасынан алыс, жаңа жерге көшіп келуге шақырады. Легоэз Пьерден алыстағанын сезінеді, өйткені олар мүлдем басқаша болып кеткен. Бұл арада Яник әлі де қуылған Жакменді жақсы көреді, бірақ Легоэз бұл туралы естімейді. Пьердің оралуына қарамастан, үйде қуаныш жоқ. Пьер Мари-Анннан қате танудың кездейсоқтық екенін біледі (бірақ Яниктің Жакменге деген сезімдерінен хабарсыз), және көшеде Легоэзге осы туралы айтады, ол Жакменді кешіруге шешім қабылдайды. Осы уақытта Жакмен үйге келіп, Яник пен Мари-Аннамен өзінің соңғы қоштасуын айтады. Пьер кіріп, Жакменмен татуласады. Бірақ соңғысының Яниктің махаббатына ие екені анық болғанда, Пьер алдымен ашуланады, бірақ ақырында физикалық күш сынасудың ешқандай пайдасы жоқ екенін түсінеді, сондықтан ол мойын бұрады. Легоэз кіреді және болған жайтты білгеннен кейін, немересінің Жакменге үйленуіне келіседі және барлығын теңізге құрмет көрсетуге шақырады.
old Legoëz the bad news, she hides Jacquemin, but a misunderstanding occurs when Legoëz enters and notices the bundle of Pierre's things. He discovers the hidden Jacquemin and mistakes him for Pierre. Before any correction can be made, there is rejoicing and dancing. Act II. At a celebratory feast Jacquemin recounts his adventures; Janik, thinking he is her cousin, is even more in love with him. Legoëz, sensing that the two of them are being shy, asks the guests to leave them alone for a while. With the two of them alone, Jacquemin, who likewise has fallen in love with Janik, tells her the truth. The deception does not matter to her: she loves him, even though he is not the Pierre from her childhood. Jacquemin leaves Janik alone; her aunt Marie Anne enters, and the two of them reconcile the deception. At this moment, by a great coincidence, the long lost Pierre enters and identifies himself. Then Legoëz enters with Jacquemin from outside, and the latter tries to embrace his friend, but Pierre rejects the traitor, and the deception is revealed to Legoëz, who angrily sends Jacquemin away. Act III. Pierre recounts his adventures with Spanish and English ships, resulting in wealth that allowed him to leave the seafaring life to be a land dweller. He invites Legoëz to come live in his new country away from the fog of the sea side. Legoëz feels alienated from Pierre now—they have become so different. Meanwhile, Janik is still in love with the banished Jacquemin, but Legoëz will not hear of it, and there is no joy in the house, despite Pierre's return. Pierre finds out from Marie Anne about the accidental nature of the mistaken identity (without knowing of Janik's feelings for Jacquemin, however), and outside on the street he relates this to Legoëz, who decides to forgive Jacquemin. In the meantime, though, Jacquemin drops by the house to bid a reluctant final farewell to Janik and Marie Anne. Pierre enters and reconciles with Jacquemin. But when it is clear that the latter has Janik's love, Pierre at first is furious, but eventually realizes that a physical contest can make no difference, and so he relents. Legoëz enters, and, after learning what has transpired, consents to his granddaughter's marriage to Jacquemin and leads all in an homage to the sea.