Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1945 жылы атом қаруын қолдану туралы американдық петиция
1945 American petition on atomic weapon use
1945 жылғы шілдеде ғалым Лео Силард жасаған және таратқан Сзилард петициясына Манхэттен жобасындағы Теннеси штатының Оук-Ридж қаласында және Чикагодағы Металлургиялық зертханада жұмыс істейтін 70 ғалым қол қойды. Ол президент Гарри С. Трумэннен одақтастар талап еткен капитуляция шарттары туралы Жапонияны хабардар етуді және Америка атом қаруын қолданбас бұрын, Жапонияға осы шарттарды қабылдауға немесе қабылдамауға мүмкіндік беруді сұрады. Бірақ петиция президентке жеткен жоқ. Ол 1961 жылға дейін құпия сақталды және жарияланбады. Кейін, 1946 жылы Силард Альберт Эйнштейнмен бірлесіп, Атом ғалымдарының Төтенше комитетін құрды, оның құрамында Линус Полинг (1962 жылы Нобель бейбіт сыйлығының иегері) болды.
The Szilárd petition, drafted and circulated in July 1945 by scientist Leo Szilard, was signed by 70 scientists working on the Manhattan Project in Oak Ridge, Tennessee, and the Metallurgical Laboratory in Chicago, Illinois. It asked President Harry S. Truman to inform Japan of the terms of surrender demanded by the allies, and allow Japan to either accept or refuse these terms, before America used atomic weapons. However, the petition never made it through the chain of command to President Truman. It was not declassified and made public until 1961. Later, in 1946, Szilárd jointly with Albert Einstein, created the Emergency Committee of Atomic Scientists that counted among its board, Linus Pauling (Nobel Peace Prize in 1962).
Өмірбаян
Бұл өтініштің алдында Джеймс Франк төрағалық еткен Атом бомбасының әлеуметтік және саяси салдарлары жөніндегі комитет жазған Франк баяндамасы болды. Сзилард пен Мет Лаб әріптесі Гленн Т. Сиборг бірлесіп баяндаманы жазды, онда ядролық соғыстан кейінгі әлемдегі саяси қауіпсіздік халықаралық алмасу мен атомдық ақпараттың меншігіне байланысты болады және ядролық қарулану жарысынан аулақ болу және АҚШ-қа деген жақсы ниетті сақтау үшін Жапонияға бомба тасталғанға дейін тиісті ескерту беру қажет деп тұжырымдалды. Оған қол қойғандар, ядролық қарудың жылдам таралу дәуірін болжап, егер АҚШ Тынық мұхиты аймағындағы соғысты аяқтау үшін бомба тастаса, олар "көз алдында елестете алмайтын ауқымдағы апат дәуірінің есігін ашу жауапкершілігін мойнына алады" деп ескертті. Олар АҚШ бомбаны қолдану арқылы, келесі ядролық қарулану жарысын бақылауға алу үшін моральдық беделін жоғалтады деп қорқып отырды. Бастапқы қол қойғандардың 50-ден астамы Манхэттен жобасының Чикаголық бөлімшесінде жұмыс істеді. Чикагодағы басқа ғалымдар арасындағы көптеген келіспеушіліктерден кейін, зертхана директоры Фаррингтон Дэниелс 150 ғалымнан бомбаға қатысты ең дұрыс әрекетті анықтау үшін сауалнама жасады. Нәтижелер мынадай болды:
The petition was preceded by the Franck Report, written by the Committee on the Social and Political Implications of the Atomic Bomb, of which James Franck was the chair. Szilárd and Met Lab colleague Glenn T. Seaborg co wrote the report, which argued that political security in a post nuclear world would rely upon international exchange and ownership of atomic information, and that in order to avoid a nuclear arms race and preserve goodwill towards the United States, Japan must be given proper warning ahead of the dropping of the bomb. Its signatories, foreseeing an age of rapid nuclear expansion, warned that, should the United States drop the bomb to end the war in the Pacific theater, they would "bear the responsibility of opening the door to an era of devastation on an unimaginable scale." They feared that, in using the bomb, the United States would lose moral authority to bring the subsequent nuclear arms race under control. More than 50 of the initial signatories worked in the Chicago branch of the Manhattan Project. After much disagreement among the other scientists in Chicago, lab director Farrington Daniels took a survey of 150 scientists as to what they believed the best course of action would be, regarding the bomb. The results were as follows:
15% бомбаны жапондықтардың мүмкіндігінше аз шығынмен қарсыласуын қамтамасыз ету үшін әскерилер қару ретінде қолдануы керек. 46% бомбаны Жапонияда әскерилер көрсетіп, олардың қарсыласуына үміттену керек; егер олар қарсыламаса, бомба қару ретінде қолданылуы керек. 26% бомба АҚШ-тағы тәжірибелік демонстрацияның бөлігі болуы керек, жапондық делегация куәгер ретінде қатысып, өздерінің байқауларын үкіметке жеткізіп, қарсыласуды қолдауы керек. 11% бомба тек қана қоғамдық демонстрация ретінде қолданылуы керек. 2% бомба соғыста қолданылмауы керек және одан кейін толық құпия сақталуы керек. Сзилард өзінің досы және әріптесі физик Эдвард Теллерден Лос-Аламоста өтінішті таратуға көмектесуін сұрады, көбірек қол қоюшыларды тарту үмітінде. Алайда, Теллер алдымен Сзилардтың өтінішін Лос-Аламос директоры Дж. Роберт Оппенгеймерге жеткізді, ол Теллерге Вашингтондағы саясаткерлер бұл мәселені қазірдің өзінде қарастырып жатқанын және зертхана ғалымдарының араласпауы жақсы болар еді деді. Осылайша, Лос-Аламоста өтінішке жаңа қолдар жиналған жоқ.
15% the bomb should be used as a weapon by the military in order to bring about Japanese surrender with the fewest possible Allied casualties. 46% the bomb should be demonstrated by the military in Japan, with the hope that surrender would follow; if not, the bomb should be used as a weapon. 26% the bomb should be part of an experimental demonstration in the United States, with a Japanese delegation present as witnesses in the hope that they would bring their observations back to the government and advocate for surrender. 11% the bomb should be used only as part of a public demonstration. 2% the bomb should not be used in combat and total secrecy should be maintained afterwards. Szilárd asked his friend and fellow physicist, Edward Teller, to help circulate the petition at Los Alamos in the hopes of recruiting more signatures. However, Teller first brought Szilárd's request to Los Alamos director J. Robert Oppenheimer, who told Teller that politicians in Washington were already weighing the issue and that the lab scientists would do better to stay out of it. Thus, no new signatures for the petition were collected at Los Alamos.
Қорытынды
Президентке жолдаған петицияда Манхэттен жобасының бастапқы ниеті АҚШ-ты Германияның мүмкін болатын ядролық шабуылынан қорғау болғаны айтылды, бұл қауіп сол кезде жойылған еді. Олар содан кейін Труманнан толық капитуляция шарттарын жариялауға және атом бомбасын тастамас бұрын Жапонияның жауабын күтуге, сондай-ақ оның "өздігінен шектеу міндетін" қарастыруға өтінді: "Егер осы соғыстан кейін әлемде бәсекелес державалардың осы жаңа құралдарды бақылаусыз иеленуіне мүмкіндік беретін жағдай туып, АҚШ қалалары, сондай-ақ басқа елдердің қалалары кенеттен жойылу қаупіне ұшыраса, АҚШ-қа берілген осы артықшылықпен бірге шектеу міндеті де келеді. Егер біз осы міндетті бұзсақ, әлемнің және өз көздеріміздегі моральдық беделіміз төмендеп, құрту күштерін бақылауға алу жауапкершілігімізді орындау қиынға соғады. Біз, төменде қол қойғандар, сізден құрметпен өтінеміз: біріншіден, Бас қолбасшы ретіндегі өкілеттігіңізді пайдаланып, АҚШ осы соғыста атом бомбаларын қолданбау туралы шешім қабылдаңыз, егер Жапонияға қойылатын шарттар толыққанды жарияланғаннан кейін және Жапония осы шарттарды білгеннен кейін капитуляциядан бас тартса; екіншіден, мұндай жағдайда атом бомбаларын қолдану мәселесін осы петицияда ұсынылған аргументтерді және барлық басқа да моральдық жауапкершіліктерді ескере отырып, сіз шешіңіз. Осы петицияға жауап ретінде Манхэттен жобасының директоры, генерал Лесли Гроувз, Силардқа қарсы заңсыз әрекеттердің дәлелдерін іздеді. Бірінші атом бомбасы, "Ұл бала" деп аталған, 1945 жылдың 6 тамызында Хиросимаға тасталды. Үш күннен кейін "Жұқа адам" деп аталған екінші бомба Нагасакиге түсті. Бұл бомбалардың салдарынан шамамен 200 000 азамат өлті, және бұл, әрине, Жапонияның ақыры капитуляциялауына себеп болды. 1945 жылдың желтоқсан айында Fortune журналы жүргізген сауалнама көрсетті, американдықтардың үштен екі бөлігі бомба тастау туралы шешімді қолдаған. Осыған қарамастан, сол кездегі ең белгілі ғалымдардың тобы осы шешімге қарсы шығып, болашақ ядролық қарулану жарысына қарсылық білдірді. "Бір әлем немесе ешқайсысы да жоқ: Атом бомбасының толық мағынасы туралы халыққа есеп" атты кітап 1946 жылы жарық көрді, онда Лео Силардтың өзі, Альберт Эйнштейн, Нильс Бор, Артур Комптон, Роберт Оппенгеймер, Гарольд Юри, Юджин Вигнер, Эдвард Кондон, Ханс Бете, Ирвинг Лангмюр және басқалардың мақалалары жинақталған. Миллионнан астам данасы сатылған кітаптың басты идеясы – ядролық қаруды ешқашан қолданбау және олардың қолданылуын халықаралық ынтымақтастықпен реттеу керек еді.
The petition was addressed to President Truman and stated that the original intention of the Manhattan Project was to defend the United States against a possible nuclear attack by Germany, a threat that had by then been eradicated. They then pleaded with Truman to make public the full terms of surrender and to await a Japanese response before dropping the atom bomb, and to consider his "obligation of restraint":<blockquote>"If after this war a situation is allowed to develop in the world which permits rival powers to be in uncontrolled possession of these new means of destruction, the cities of the United States as well as the cities of other nations will be in continuous danger of sudden annihilation [ ] The added material strength which this lead gives to the United States brings with it the obligation of restraint and if we were to violate this obligation our moral position would be weakened in the eyes of the world and in our own eyes. It would then be more difficult for us to live up to our responsibility of bringing the unloosened forces of destruction under control. We, the undersigned, respectfully petition: first, that you exercise your power as Commander in Chief, to rule that the United States shall not resort to the use of atomic bombs in this war unless the terms which will be imposed upon Japan have been made public in detail and Japan knowing these terms has refused to surrender; second, that in such an event the question whether or not to use atomic bombs be decided by you in the light of the considerations presented in this petition as well as all the other moral responsibilities which are involved." In reaction to the petition, General Leslie Groves, the director of the Manhattan Project, sought evidence of unlawful behavior against Szilárd. The first atomic bomb, known as Little Boy, was dropped on Hiroshima on August 6, 1945. It was followed three days later by a second bomb, known as Fat Man, over Nagasaki. The deployment of these bombs led to an estimated 200,000 civilians dead and, debatably, Japan's eventual surrender. In December 1945, a study by Fortune business magazine found that over three quarters of Americans surveyed approved of the decision to drop the bombs. In spite of this, a group of the most prominent scientists of the day united to speak out against the decision, and about the future nuclear arms race. One World or None: A Report to the Public on the Full Meaning of the Atomic Bomb was released in 1946, containing essays by Leo Szilárd himself, Albert Einstein, Niels Bohr, Arthur Compton, Robert Oppenheimer, Harold Urey, Eugene Wigner, Edward Condon, Hans Bethe, Irving Langmuir, and others. The theme of the book, which sold over a million copies, was that nuclear arms should never be used again and that international cooperation should govern their use.