Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Бұрынғы Кеңес республикасы
Former Soviet republic
Бессараб Кеңес Социалистік Республикасы немесе Бессараб КСР (Republica Sovietică Socialistă Basarabeană, RSS Basarabeană; Бессарабская Советская Социалистическая Республика, Бессарабская ССР) – Бессарабияда Кеңес республикасын құру мақсатымен Кеңес Ресейінің қолдауымен құрылған революциялық комитет. Комитет бақылауында болған Бессарабия территориясының жалғыз бөлігі – 1919 жылдың 27-28 мамырындағы көтеріліс кезінде Бендер қаласы болды. 1919 жылы үкімет таратылғаннан кейін, бұл идея Татарбунар көтерілісі кезінде қайта жанданды, 1924 жылдың қыркүйек айында тағы бір комитет Оңтүстік Бессарабиядағы бірнеше ауылды бірнеше күнге бақылап тұрды.
The Bessarabian Soviet Socialist Republic or Bessarabian SSR (Republica Sovietică Socialistă Basarabeană, RSS Basarabeană; Бессарабская Советская Социалистическая Республика, Бессарабская ССР) was a revolutionary committee created under the patronage of Soviet Russia to establish a Soviet republic within Bessarabia. The only Bessarabian territory under the committee's control was the town of Bender during the uprising of 27−28 May 1919. While the government was disbanded later in 1919, the idea was revived during the Tatarbunary Uprising, when another committee held control over some villages in southern Bessarabia for a few days in September 1924.
Тарих
Бессараб КСР 1919 жылдың 5 мамырында Одессада өткен 2-ші аймақтық большевиктер конференциясында "уақытша жұмысшылар мен шаруалар үкіметі" ретінде жарияланды және 1919 жылдың 11 мамырында Тираспольде Ресей SFSR-інің құрамындағы автономиялық бөлік ретінде құрылды. Одесса да, Тирасполь да тарихи Бессарабияның құрамына кірген жоқ. Жоспарланған аумақтарға Херсон губерниясының Тирасполь уезі және Подольск губерниясының Балта мен Ольгополь уездері кірді. Бессараб КСР-інің өзін жариялаған үкіметі 1918 жылдың 9 сәуірінде Румыниямен біріккен Бессарабияның ешбір бөлігін бақылауға қол жеткізе алмады. Кеңес билігі Бессарабияның Румыниямен бірігуін мойындамады, ал Бессараб КСР-ін жариялау – Қызыл Армияның Бессарабияға болашақта басып кіруіне дайындық жасауға бағытталған саяси қадам болды. Де-факто үкімет француз әскери билігімен әскери және саяси мәселелер бойынша келіссөздер жүргізді, бірақ 1919 жылдың қыркүйегінде Деникин армиясы Одесса аймағын басып алғаннан кейін таратылды. Батыс Еуропа елдері 1920 жылғы Париж шарты арқылы Бессарабия мен Румынияның бірігуін мойындады. Алайда, АҚШ Ресейдің конференцияда өкілдігі болмағандықтан, осы шартқа қол қоюдан бас тартты. Бұл Кеңес Одағының Бессарабияны қайтаруға ұмтылысын күшейтті, және олар жиырма жылдан кейін осы мақсатына қол жеткізді.
The Bessarabian SSR was proclaimed on 5 May 1919 in Odessa at the 2nd Regional Bolshevik Conference as a "Provisional Workers' and Peasants' Government in exile" and established on 11 May 1919 in Tiraspol as an autonomous part of Russian SFSR. Neither Odessa nor Tiraspol were part of historical Bessarabia. The planned territories included Tiraspol uyezd of Kherson Governorate and Balta and Olgopol uyezds of Podolian Governorate The self proclaimed government of the Bessarabian SSR never managed to control any part of Bessarabia, which on 9 April 1918 united with Romania. Soviet authorities did not recognize the Union of Bessarabia with Romania, and the proclamation of the Bessarabian SSR was a political measure aimed at preparing a future invasion of Bessarabia by the Red Army. The de facto government had talks with the French military authorities over the military and political settlement but was disbanded in September 1919 after Denikin's army took control of the Odessa region. The Western European powers recognised the union of Bessarabia and Romania by the Treaty of Paris (1920). However, the United States refused to sign the Treaty on the grounds that Russia was not represented at the conference. This aided the Soviet Union in its continued desire to retake Bessarabia, which it succeeded in doing twenty years later.