Большевиктер: Ресейлік Социал-Демократиялық Еңбек Партиясының фракциясы (1903-1912)
Bolsheviks
Большевиктер: Ленин басқарған Ресей Социал-демократиялық Еңбек партиясының (РСДЖП) радикалдық фракциясы. 1917 Октябрь революциясы, Коммунистік партия, марксизм-ленинизм.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресей социал-демократиялық жұмысшы партиясының фракциясы
Faction of the Russian Social Democratic Labour Party
РСДРП-дағы большевиктер фракциясы, 1903–1912 жылдар
the Bolshevik faction in the RSDLP 1903–1912
Владимир Ленин басшылығындағы большевиктер (, ; большинство, "көпшілік"), 1903 жылы екінші партия съезінде меньшевиктерден бөлінген марксистік Ресей социал-демократиялық жұмысшы партиясының (РСДРП) радикалды солшыл фракциясы болды. Большевиктер партиясы 1917 жылғы Қазан революциясында Ресейде билікті басып алып, кейіннен Кеңес Одағының Коммунистік партиясы деп аталды. Олардың идеологиясы мен практикасы лениндік, кейіннен марксистік-лениндік принциптерге негізделген және большевизм деп белгілі. Бөліністің себебі Лениннің кәсіби революционерлердің шағын партиясын қолдауы болды, бұл меньшевиктердің партияға кең мүшелік қабылдау тілегіне қарсы келді. 1912 жылға дейін екі фракцияның да ықпалы ауытқып тұрды, содан кейін РСДРП ресми түрде большевиктер мен меньшевиктер партияларына бөлінді. Большевиктердің саяси философиясы авангардтық және демократиялық централизмнің лениндік принциптеріне негізделген. 1917 жылғы Ақпан революциясынан кейін, патшаны құлатқаннан соң, Ленин Ресейге оралып, "Уақытша үкіметке қолдау көрсетпеуге" және "барлық билікті Кеңестерге беруге" шақырған Сәуір тезистерін жариялады. 1917 жылдың жазында, әсіресе Шілде оқиғалары мен Корнилов ісінен кейін, көптеген радикалды жұмысшылар большевиктерге қосылды, олар үкіметті құлату үшін Қазан революциясын жоспарлады. Партия бастапқыда Солшыл социалистік революционерлермен коалиция құрып билік жүргізді, бірақ Ресей Азамат соғысы кезінде билікті орталықтандырып, оппозицияны басып тастады. 1921 жылдан кейін Кеңес Ресейі мен Кеңес Одағындағы жалғыз заңды партияға айналды. Иосиф Сталиннің басшылығымен партия оның "бір елде социализм", жедел индустрияландыру, шаруашылықты ұжымдастыру және мемлекеттік бақылауды күшейту саясатымен байланысты болды.
The Bolsheviks (, ; from большинство, , 'majority'), led by Vladimir Lenin, were a far left faction of the Marxist Russian Social Democratic Labour Party (RSDLP) which split with the Mensheviks at the Second Party Congress in 1903. The Bolshevik party seized power in Russia in the October Revolution of 1917, and was later renamed the Communist Party of the Soviet Union. Their ideology and practices, based on Leninist and later Marxist–Leninist principles, are known as Bolshevism. The origin of the split was Lenin's support for a smaller party of professional revolutionaries, as opposed to the Menshevik desire for a broad party membership. The influence of the two factions fluctuated in the years up to 1912, when the RSDLP formally split into Bolshevik and Menshevik parties. The Bolsheviks' political philosophy was based on the Leninist principles of vanguardism and democratic centralism. After the February Revolution of 1917 which overthrew the tsar, Lenin returned to Russia and issued his April Theses, which called for "no support for the Provisional Government" and "all power to the soviets". In the summer of 1917, especially after the July Days and Kornilov affair, large numbers of radicalized workers joined the Bolsheviks, which planned the October Revolution which overthrew the government. The party initially governed in coalition with the Left Socialist Revolutionaries, but increasingly centralized power and suppressed opposition during the Russian Civil War, and after 1921 became the sole legal party in Soviet Russia and the Soviet Union. Under Joseph Stalin's leadership, the party became linked to his policies of "socialism in one country", rapid industrialization, collectivized agriculture, and centralized state control.
Владимир Лениннің "Не істеу керек?" атты еңбегіндегі идеологиясы
Лениннің 1901 жылы жазылған "Не істеу керек?" атты саяси памфлеті большевиктердің меньшевиктерден бөлінуіне ықпал етті. Германияда бұл кітап 1902 жылы жарық көрді, бірақ Ресейде қатаң цензура оның басылып таралуына тыйым салды. Лениннің жазуларының басты ойларының бірі – революцияны күшті, кәсіби басшылық ғана жүзеге асыра алады, ол марксистік теориялық принциптерге берілгендікпен және бүкіл Ресейге тараған ұйыммен қамтамасыз ету керек. Ленин бұл "шеберлікпен жасалған жұмыс" деп атаған нәрсенің орнына, ұйымдастырылған революциялық жұмыстың жолына түсу қажеттігін айтты. Революция ресейлік тәуелсіздікті сәтті құлатқаннан кейін, бұл күшті басшылық биліктен бас тартып, социалистік партияның демократиялық централизм принципінде толық дамуына жағдай жасауы керек еді. Ленин, егер кәсіби революционерлер жұмысшылардың күресіне бағыт бермесе, онда бұл күрес партияның мақсатынан ауытқиды, қарсы сенімдердің ықпалына түсіп немесе тіпті революциядан толыққанды бас тартады деді. Памфлет сонымен қатар Лениннің социалистік интеллигенцияға деген көзқарасының марксистік теориямен үйлесетінін көрсетті. Мысалы, Ленин әлеуметтік топтардың жойылуы және соңында "мемлекеттің жойылуы" туралы марксистік идеяға келісті. Партия мүшелерінің көпшілігі жұмысшыларға теңсіз қарауды әдепсіздік деп есептеді және толығымен тапсыз қоғам идеясына адал болды. Бұл памфлет Лениннің "экономистер" деп аталатын басқа реформашылар тобына қарсы болғанын көрсетті. Олар экономикалық реформаны қолдады, бірақ үкіметті салыстырмалы түрде өзгертуге тырыспады және Лениннің пікірінше, жұмысшы халықты партияның мақсатына біріктірудің маңыздылығын түсінбеді.
Lenin's political pamphlet What Is to Be Done?, written in 1901, helped to precipitate the Bolsheviks' split from the Mensheviks. In Germany, the book was published in 1902, but in Russia, strict censorship outlawed its publication and distribution. One of the main points of Lenin's writing was that a revolution can only be achieved by a strong, professional leadership with deep dedication to Marxist theoretical principles and an organization that spanned through the whole of Russia, abandoning what Lenin called "artisanal work" towards a more organized revolutionary work. After the proposed revolution had successfully overthrown the Russian autocracy, this strong leadership would relinquish power and allow a Socialist party to fully develop within the principles of democratic centralism. Lenin said that if professional revolutionaries did not maintain influence over the fight of the workers, then that fight would steer away from the party's objective and carry on under the influence of opposing beliefs or even away from revolution entirely. The pamphlet also showed that Lenin's view of a socialist intelligentsia was in line with Marxist theory. For example, Lenin agreed with the Marxist ideal of social classes ceasing to be and for the eventual "withering away of the state". Most party members considered unequal treatment of workers immoral and were loyal to the idea of a completely classless society. This pamphlet also showed that Lenin opposed another group of reformers, known as "Economists", who were for economic reform while leaving the government relatively unchanged and who, in Lenin's view, failed to recognize the importance of uniting the working population behind the party's cause.
Партияның екінші съезі
1903 жылдың тамызында Брюссельде, кейін Лондонда өткен РСДРП-ның 2-ші съезінде Ленин мен Юлий Мартов партия мүшелігінің ережелері бойынша келіспеді. Георгий Плеханов қолдаған Ленин партия мүшелігін партия ісіне толық уақыт арнап, сайланған партия басшылығына толық бағынып жұмыс істейтін адамдармен ғана шектеуге тырысты. Мартов партия бағдарламасын мойындап, материалдық және жеке көмекпен партия ұйымдарының бірінің басшылығымен тұрақты түрде қолдайтын кез келген адамға мүшелік беруді қалаған. Ленин өзінің жоспары партияны патшалық автократияға қарсы пролетариат революциясын сәтті жүзеге асыруға қабілетті ұйымға айналдыру үшін барлық уақытын және күш-жігерін жұмсайтын кәсіби революционерлердің ядролық тобын құратынын сендірді. Осы кәсіби ядроның негізін белсенді және тәжірибелі мүшелер құрайтын еді. Симпатия танытушылар партиядан тыс қалатын болып, партия демократиялық централизм принципіне негізделетін еді. Мартов, сол кезге дейін Лениннің жақын досы болған, партияның ядросы кәсіби революционерлерден тұруы керек екенімен келісті, бірақ партия мүшелігі симпатия танытушыларға, революциялық жұмысшыларға және басқа да серіктестерге ашық болуы керек деп мәлімдеді. Екеуінің арасындағы келіспеушілік 1903 жылдың наурыз-мамыр айларында-ақ туған еді, бірақ съезде ғана олардың арадағы айырмашылықтар шешілмейтіндей болып, партия екіге бөлінді. Бастапқыда келіспеушіліктер ұсақ-түйек болып көрінді және жеке дау-жанжалдардың нәтижесі болды. Мысалы, Лениннің "Искра" газетінің редакциялық алқасының белсенді емес мүшелерін шығару туралы талабы немесе Мартовтың Ленин қарсы болған съездің ұйымдастыру комитетіне қолдау көрсетуі. Келіспеушіліктер күшейіп, жарылысқа дейін жетті. Кеңес билігі үшін ең қолайлы саяси құрылым туралы да ішкі тартыстар туды. "Не істеу керек?" еңбегінде айтылғандай, Ленин тиімді революцияны бастау үшін қатаң саяси құрылым қажет деп сенді. Бұл идеяға Мартов, Плеханов, Вера Засулич, Леон Троцкий және Павел Аксельрод сияқты бұрынғы жақын одақтастары қарсылық көрсетті. Плеханов пен Ленин арасындағы негізгі дау жерді мемлекеттендіру немесе жеке меншікте қалдыру мәселесі төңірегінде туды. Ленин ұжымдастыруға көмектесу үшін жерді мемлекеттендіруді қаласа, Плеханов жұмысшылардың ынтасы жеке меншік сақталған жағдайда жоғары болады деп ойлады. Ленинге қарсы шығып, социалистік өндіріс жолын толық социализмге қарай жалғастыруды қалаған және оның партия мүшелігіне қатысты қатаң талаптарымен келіспегендер "жұмсақтар" деп, ал Лениннің жақтастары "қатаңдар" деп аталды. Фракциялықтардың тууына Лениннің өз пікіріне берік сенуі және Плехановтың Лениннің "өз пікіріне қайшы пікірлерді көтере алмауы" және өзінің армандаған утопиясына адалдығы себеп болды. Ленин партия мүшелерінің арасында да тым тар көзқарастас, сынды қабылдауға жарамсыз болып көрінді, сондықтан оған бағынбағандардың барлығын жауы деп есептеді. Лениннің революциялық әріптесі Троцкий 1904 жылы Ленинді француз революционері Максимилиан Робеспьермен салыстырды.
At the 2nd Congress of the RSDLP, which was held in Brussels and then London during August 1903, Lenin and Julius Martov disagreed over the party membership rules. Lenin, who was supported by Georgy Plekhanov, wanted to limit membership to those who supported the party full time and worked in complete obedience to the elected party leadership. Martov wanted to extend membership to anyone "who recognises the Party Programme and supports it by material means and by regular personal assistance under the direction of one of the party's organisations." Lenin believed his plan would develop a core group of professional revolutionaries who would devote their full time and energy towards developing the party into an organization capable of leading a successful proletarian revolution against the Tsarist autocracy. The base of active and experienced members would be the recruiting ground for this professional core. Sympathizers would be left outside and the party would be organised based on the concept of democratic centralism. Martov, until then a close friend of Lenin, agreed with him that the core of the party should consist of professional revolutionaries, but he argued that party membership should be open to sympathizers, revolutionary workers, and other fellow travellers. The two had disagreed on the issue as early as March–May 1903, but it was not until the Congress that their differences became irreconcilable and split the party. At first, the disagreement appeared to be minor and inspired by personal conflicts. For example, Lenin's insistence on dropping less active editorial board members from Iskra or Martov's support for the Organizing Committee of the Congress which Lenin opposed. The differences grew and the split became irreparable. Internal unrest also arose over the political structure that was best suited for Soviet power. As discussed in What Is To Be Done?, Lenin firmly believed that a rigid political structure was needed to effectively initiate a formal revolution. This idea was met with opposition from once close allies, including Martov, Plekhanov, Vera Zasulich, Leon Trotsky, and Pavel Axelrod. Plekhanov and Lenin's major dispute arose addressing the topic of nationalizing land or leaving it for private use. Lenin wanted to nationalize to aid in collectivization, whereas Plekhanov thought worker motivation would remain higher if individuals were able to maintain their own property. Those who opposed Lenin and wanted to continue on the socialist mode of production path towards complete socialism and disagreed with his strict party membership guidelines became known as "softs" while Lenin supporters became known as "hards". Some of the factionalism could be attributed to Lenin's steadfast belief in his own opinion and what was described by Plekhanov as Lenin's inability to "bear opinions which were contrary to his own" and loyalty to his own self envisioned utopia. Lenin was seen even by fellow party members as being so narrow minded and unable to accept criticism that he believed that anyone who did not follow him was his enemy. Trotsky, one of Lenin's fellow revolutionaries, compared Lenin in 1904 to the French revolutionary Maximilien Robespierre.
Большевик және меньшевик сөздерінің этимологиясы
Ресейдің Социал-демократиялық жұмысшы партиясының (РСДРП) екі фракциясы бастапқыда қатаң (Лениннің жақтастары) және жұмсақ (Мартовтың жақтастары) деп аталды. 2-ші съезде Ленин фракциясы маңызды мәселелердің көпшілігі бойынша дауысқа ие болды және көп ұзамай орыс тіліндегі "көпшілік" деген мағынаны білдіретін bolshinstvo сөзінен "большевиктер" деп аталды. Сол сияқты, Мартовтың тобы "азайшылық" деген мағынаны білдіретін menshinstvo сөзінен "меньшевиктер" деп аталды. Алайда, Мартовтың жақтастары партияға қатысу мәселесі бойынша дауыс беруде жеңіске жетті, және съезд барысында Ленин мен Мартовтың екеуі де нақты көпшілікке ие болмады, себебі делегаттар тарап кетті немесе жақтарын ауыстырды. Нәтижесінде, съезд екі фракция арасында тең бөлінді. 1907 жылдан бастап, ағылшын тіліндегі мақалаларда кейде "большевиктер" үшін "максималист", ал "меньшевиктер" үшін "минималист" терминдері қолданылды, бұл шатасуға себеп болды, өйткені 1904-1906 жылдары Ресейдің Социалистік-революциялық партиясының ішінде де "максималист" фракция болған (кейін 1906 жылдан бастап Социалистік-революциялық максималисттардың жекелеген одағы құрылды) және 1917 жылдан кейін де болды. Большевиктер ақырында Кеңес Одағының Коммунистік партиясына айналды. Большевиктер, немесе "қызылдар", 1917 жылғы Ресей революциясының қазан төңкерісі кезеңінде Ресейде билікке келді және Ресей Кеңес Федеративтік Социалистік Республикасын (РСФСР) құрды. 1917-1922 жылдардағы Ресей азамат соғысында "қызылдардың" "ақтарды" және басқаларын жеңуінен кейін, РСФСР 1922 жылдың желтоқсанында Кеңес Одағының (КСРО) құрамына енді.
The two factions of the Russian Social Democratic Labour Party (RSDLP) were originally known as hard (Lenin supporters) and soft (Martov supporters). In the 2nd Congress vote, Lenin's faction won votes on the majority of important issues, and soon came to be known as Bolsheviks, from the Russian bolshinstvo, 'majority'. Likewise, Martov's group came to be known as Mensheviks, from menshinstvo, 'minority'. However, Martov's supporters won the vote concerning the question of party membership, and neither Lenin nor Martov had a firm majority throughout the Congress as delegates left or switched sides. In the end, the Congress was evenly split between the two factions. From 1907 onward, English language articles sometimes used the term Maximalist for "Bolshevik" and Minimalist for "Menshevik", which proved to be confusing as there was also a "Maximalist" faction within the Russian Socialist Revolutionary Party in 1904–1906 (which, after 1906, formed a separate Union of Socialists Revolutionaries Maximalists) and then again after 1917. The Bolsheviks ultimately became the Communist Party of the Soviet Union. The Bolsheviks, or Reds, came to power in Russia during the October Revolution phase of the 1917 Russian Revolution, and founded the Russian Soviet Federative Socialist Republic (RSFSR). With the Reds defeating the Whites and others during the Russian Civil War of 1917–1922, the RSFSR became the chief constituent of the Soviet Union (USSR) in December 1922.
Екі фракцияның демографиялық көрсеткіштері
Партияның орташа мүшесі өте жас болды: 1907 жылы большевиктердің 22% -ы 20 жасқа дейін болған, 37% -ы 20-24 жаста, ал 16% -ы 25-29 жаста болды. 1905 жылы мүшелердің 62% -ы өнеркәсіп жұмысшылары болды (1897 жылы халықтың 3% -ы). Большевиктердің 22 пайызы дворяндар (жалпы халықтың 1,7%) және 38% -ы жерсіз шаруалар болды; бұл көрсеткіш меншевиктерде тиісінше 19% және 26% болды. 1907 жылы большевиктердің 78,3%-ы орыс, 10%-ы еврей болды; меншевиктерде бұл көрсеткіштер тиісінше 34% және 20% болды. 1905 жылы большевиктердің жалпы саны 8400, 1906 жылы 13000, ал 1907 жылы 46100 адамды құрады; меншевиктердің саны тиісінше 8400, 18000 және 38200 болды. 1910 жылы екі фракцияның да мүшелерінің саны 100 000-нан аспады.
The average party member was very young: in 1907, 22% of Bolsheviks were under 20 years of age; 37% were 20–24 years of age; and 16% were 25–29 years of age. By 1905, 62% of the members were industrial workers (3% of the population in 1897). Twenty two percent of Bolsheviks were gentry (1.7% of the total population) and 38% were uprooted peasants; compared with 19% and 26% for the Mensheviks. In 1907, 78.3% of the Bolsheviks were Russian and 10% were Jewish; compared to 34% and 20% for the Mensheviks. Total Bolshevik membership was 8,400 in 1905, 13,000 in 1906, and 46,100 by 1907; compared to 8,400, 18,000 and 38,200 for the Mensheviks. By 1910, both factions together had fewer than 100,000 members.
1905 жылғы революцияның басталуы (190305)
1903-1904 жылдары екі фракция да тұрақсыз жағдайда болды, көптеген мүшелері жақтарын ауыстырды. Ресейлік марксизмнің негізін қалаушы Плеханов, бастапқыда Ленин мен большевиктермен одақтасқан болатын, 1904 жылға қарай олармен жолдарын айырды. Троцкий алғашқыда меньшевиктерді қолдады, бірақ 1904 жылдың қыркүйегінде орыс либералдарымен одақтасу туралы талаптары мен Ленин мен большевиктермен келісуге қарсылығына байланысты олардан бас тарды. Ол 1917 жылдың тамызына дейін өзін "фракциялық емес социал-демократ" деп сипаттады, содан кейін Ленин мен большевиктерге қосылды, өйткені олардың ұстанымдары оған жақын болды және ол Лениннің партия мәселесінде дұрыс екеніне көз жеткізді. 1905 жылдың басында РСДРП Орталық комитетінің барлық мүшелерінен тек біреуі ғана Мәскеуде тұтқындалмай қалды. Қалған мүше, жаңа комитет тағайындау құқығымен, большевиктердің ықпалына көнді. 1905 жылдың сәуір айында большевиктер Лондонда, партияның үшінші съезі деп аталатын, тек большевиктер қатысқан жиын өткізді, осы кезде большевиктер мен меньшевиктер арасындағы шегара қатаңдалды. Меншевиктер қарсы конференция ұйымдастырды, осылайша бөлініс аяқталды. Большевиктер 1905 жылғы революцияда салыстырмалы түрде аз рөл атқарды және Троцкий басқарған Санкт-Петербург жұмысшылар депутаттары кеңесінде азшылық құрады. Алайда, Мәскеу кеңесі большевиктердің басымдығында болды. Осы кеңестер 1917 жылы құрылған кеңестердің үлгісіне айналды.
Between 1903 and 1904, the two factions were in a state of flux, with many members changing sides. Plekhanov, the founder of Russian Marxism, who at first allied himself with Lenin and the Bolsheviks, had parted ways with them by 1904. Trotsky at first supported the Mensheviks, but left them in September 1904 over their insistence on an alliance with Russian liberals and their opposition to a reconciliation with Lenin and the Bolsheviks. He remained a self described "non factional social democrat" until August 1917, when he joined Lenin and the Bolsheviks, as their positions resembled his and he came to believe that Lenin was correct on the issue of the party. All but one member of the RSDLP Central Committee were arrested in Moscow in early 1905. The remaining member, with the power of appointing a new committee, was won over by the Bolsheviks. The lines between the Bolsheviks and the Mensheviks hardened in April 1905 when the Bolsheviks held a Bolsheviks only meeting in London, which they called the 3rd Party Congress. The Mensheviks organised a rival conference and the split was thus finalized. The Bolsheviks played a relatively minor role in the 1905 Revolution and were a minority in the Saint Petersburg Soviet of Workers' Deputies led by Trotsky. However, the less significant Moscow Soviet was dominated by the Bolsheviks. These Soviets became the model for those formed in 1917.
Меншевиктер (1906-07)
1905 жылғы Ресей революциясы дамыған сайын, Ресей империясы аумағында қызмет ететін большевиктер, меньшевиктер және кішігірім ресейлік емес социал-демократиялық партиялар 1906 жылғы сәуірде Стокгольмдегі Норра Банторгеттегі Фолкетс-хаста өткен РСДРП-ның 4-ші съезінде бірігуге тырысты. Меншевиктер еврей Бундымен одақтасқанда, большевиктер азшылыққа түсті. Дегенмен, барлық фракциялар өздерінің фракциялық құрылымын сақтап, большевиктер РСДРП ішіндегі большевиктер фракциясының де-факто басқару органы – Большевик орталығын құрды. 1907 жылғы мамырда Лондонда өткен 5-ші съезде большевиктер көпшілікке ие болды, бірақ екі фракция көбінесе бір-бірінен тәуелсіз жұмыс істеуді жалғастырды.
As the Russian Revolution of 1905 progressed, Bolsheviks, Mensheviks, and smaller non Russian social democratic parties operating within the Russian Empire attempted to reunify at the 4th Congress of the RSDLP held in April 1906 at Folkets hus, Norra Bantorget, in Stockholm. When the Mensheviks made an alliance with the Jewish Bund, the Bolsheviks found themselves in a minority. However, all factions retained their respective factional structure and the Bolsheviks formed the Bolshevik Centre, the de facto governing body of the Bolshevik faction within the RSDLP. At the 5th Congress held in London in May 1907, the Bolsheviks were in the majority, but the two factions continued functioning mostly independently of each other.
Ленин мен Богданов арасындағы бөліну (190810)
1904 жылдан бастап Ленин мен Александр Богданов арасында шиеленіс туды. Ленин, Николай Валентиновтың оны Эрнст Махтың Эмпириокритицизмімен таныстыруынан кейін, Богданов Эмпириомонизм ретінде зерттеп, дамытқан көзқарасқа қарсы шықты. "Заря" журналында Плехановпен бірге редактор болып жұмыс істеген Ленин, Валентиновтың Богдановтың Эмпириомонизмін қабылдамауымен келісті. 1907 жылдың ортасында революцияның жеңілісіне және жаңа, өте шектеулі сайлау заңының қабылдануына байланысты большевиктер Үшінші Дума деп аталған жаңа парламентке бойкот жариялау мәселесін талқылай бастады. Ленин, Григорий Зиновьев, Лев Каменев және басқалар Думаға қатысуды жақтаса, Богданов, Анатолий Луначарский, Михаил Покровский және басқалар Думадағы социал-демократиялық фракцияны қайтарып алу қажет деп талап етті. Соңғылары "қайта шақырушылар" (орыс тілінде: отзовчики) деп аталды. Большевиктер фракциясының шағын тобы РСДРП Орталық Комитетінен өздерінің кейде тәртіпсіз Дума фракциясына ультиматум беруді талап етті, барлық партия шешімдеріне толық бағынуды міндеттеді. Бұл топ "ультиматистер" деп аталды және көбінесе қайта шақырушылармен одақтас болды. 1908 жылдың ортасына қарай көптеген большевик көшбасшылары Богдановты қолдаған немесе шешімін қабылдамаған кезде, айырмашылықтар өршігенде Ленин Богдановтың философ ретіндегі беделін түсіруге күш салды. 1909 жылы ол Богдановтың ұстанымын сынап, оны философиялық идеализмге айыптаған "Материализм және эмпириокритицизм" атты сын кітабын жариялады. 1909 жылдың маусым айында Богданов, Парижде "Пролетарий" журналының редакциялық алқасы ұйымдастырған большевиктердің шағын конференциясында партиялық мектептерді пролетар университеттері ретінде құруды ұсынды. Алайда, бұл ұсыныс қабылданбады және Ленин Богдановты большевиктер фракциясынан шығаруға тырысты. Содан кейін Богданов 1909 жылдың тамыз айынан желтоқсан айына дейін Капри партия мектебін басқарған "Вперед" ұйымын құруға қатысты.
Tensions had existed between Lenin and Alexander Bogdanov from as early as 1904. Lenin had fallen out with Nikolai Valentinov after Valentinov had introduced him to Ernst Mach's Empiriocriticism, a viewpoint that Bogdanov had been exploring and developing as Empiriomonism. Having worked as co editor with Plekhanov, on Zarya, Lenin had come to agree with the Valentinov's rejection of Bogdanov's Empiriomonism. With the defeat of the revolution in mid 1907 and the adoption of a new, highly restrictive election law, the Bolsheviks began debating whether to boycott the new parliament known as the Third Duma. Lenin, Grigory Zinoviev, Lev Kamenev, and others argued for participating in the Duma while Bogdanov, Anatoly Lunacharsky, Mikhail Pokrovsky, and others argued that the social democratic faction in the Duma should be recalled. The latter became known as "recallists" (Russian: otzovists). A smaller group within the Bolshevik faction demanded that the RSDLP Central Committee should give its sometimes unruly Duma faction an ultimatum, demanding complete subordination to all party decisions. This group became known as "ultimatists" and was generally allied with the recallists. With most Bolshevik leaders either supporting Bogdanov or undecided by mid 1908 when the differences became irreconcilable, Lenin concentrated on undermining Bogdanov's reputation as a philosopher. In 1909, he published a scathing book of criticism entitled Materialism and Empirio criticism (1909), assaulting Bogdanov's position and accusing him of philosophical idealism. In June 1909, Bogdanov proposed the formation of Party Schools as Proletarian Universities at a Bolshevik mini conference in Paris organised by the editorial board of the Bolshevik magazine Proletary. However, this proposal was not adopted and Lenin tried to expel Bogdanov from the Bolshevik faction. Bogdanov was then involved with setting up Vpered, which ran the Capri Party School from August to December 1909.
Партияның бірлігін құрудың соңғы әрекеті (1910)
Большевиктер мен меньшевиктер қатарындағы жікке бөліну және патшалық репрессия салдарынан әлсірегендіктен, екі фракция да партияны қайта біріктіруге ұмтылды. 1910 жылдың қаңтар айында Лениншілер, қайта шақырушылар және түрлі меньшевик фракциялары Париж қаласында партияның Орталық Комитетінің отырысын өткізді. Каменев пен Зиновьев бұл идеяға күмәнмен қарады, бірақ Виктор Ногин сияқты келісімшіл большевиктердің қысымымен олар оны сынап көруге келісті. Партияны қайта біріктіруге кедергі келтірген басты себептердің бірі – Ресей полициясы. Полиция екі партияның да ішкі шеңберіне тыңшыларды жіберіп, олар қарсыластарының ниеттері мен жаулықтары туралы ақпарат берді. Бұл большевиктер мен меньшевиктер арасындағы шиеленістің жоғары деңгейде қалуына және олардың бірігуіне кедергі келтірді. Ленин кез келген қайта біріктіруге қатаң қарсы болды, бірақ большевиктер жетекшілігінде оның пікірі ескерілмеді. Отырыста шартты келісімге қол жеткізілді, оның бір тармағы бойынша Троцкийдің Венадағы «Правда» газеті партия қаржыландыратын орталық орган болуға тиіс болды. Троцкийдің большевиктермен бірге болған қайнағасы Каменев редакциялық алқаға қосылды; бірақ 1910 жылдың тамызында Каменев өзара айыптауларға толы жағдайда алқадан кеткен соң біріктіру әрекеттері сәтсіз аяқталды.
With both Bolsheviks and Mensheviks weakened by splits within their ranks and by Tsarist repression, the two factions were tempted to try to reunite the party. In January 1910, Leninists, recallists, and various Menshevik factions held a meeting of the party's Central Committee in Paris. Kamenev and Zinoviev were dubious about the idea; but under pressure from conciliatory Bolsheviks like Victor Nogin, they were willing to give it a try. One of the underlying reasons that prevented any reunification of the party was the Russian police. The police were able to infiltrate both parties' inner circles by sending in spies who then reported on the opposing party's intentions and hostilities. This allowed the tensions to remain high between the Bolsheviks and Mensheviks and helped prevent their uniting. Lenin was firmly opposed to any reunification but was outvoted within the Bolshevik leadership. The meeting reached a tentative agreement, and one of its provisions was to make Trotsky's Vienna based Pravda, a party financed central organ. Kamenev, Trotsky's brother in law who was with the Bolsheviks, was added to the editorial board; but the unification attempts failed in August 1910 when Kamenev resigned from the board amid mutual recriminations.
Өзіндік партия құру (1912)
1912 жылғы қаңтарда большевиктер Прага партиялық конференциясын ұйымдастырып, меньшевиктер мен қайтарушілерді партиядан ресми түрде шығарып салғаннан кейін фракциялардың қарым-қатынасы толығымен үзілді. Нәтижесінде, олар РСДРП фракциясы болудан бас тартып, өзін тәуелсіз партия деп жариялады – Ресей әлеуметтік-демократиялық жұмысшы партиясы (большевиктер), немесе РСДРП(б). Бұл партия ресми емес жағдайда Большевиктер партиясы деп аталды. 20 ғасыр бойы партия бірнеше рет атауын өзгертті. 1918 жылы РСДРП(б) Бүкілресейлік коммунистік партиясы (большевиктер) болып қайта аталды және 1925 жылға дейін солай қалды. 1925 жылдан 1952 жылға дейін партияның атауы – Бүкілодақтық коммунистік партиясы (большевиктер), ал 1952 жылдан 1991 жылға дейін – Кеңес Одағы Коммунистік партиясы болды. Партияның бөлінуі тұрақты сипат алған сайын, одан әрі жіктер пайда болды. Ең маңызды айырмашылықтардың бірі – әр фракция революцияны қалай қаржыландыруды жоспарлағаны болды. Меншевиктер революцияны мүшелік жарналар есебінен қаржыландыруды жөн көрсе, Ленин көбінесе жоғары бюджет қажет болғандықтан, қатаң шараларға жүгінуге мәжбүр болды. Большевиктердің қолданған әдістерінің бірі – банк тонаулары еді. 1907 жылы жасалған тонаудың нәтижесінде партия 250 000 рубльден астам ақшаға ие болды, бұл шамамен 125 000 долларға бағаланды. Большевиктер үнемі қаржыға мұқтаж болды, себебі Ленин өз жазбаларында революцияны өмірін осы іске арнаған адамдар басқаруы керек екенін жазған болатын. Ол олардың құрбандығы мен адалдығы үшін жалақы төлеп, осылайша оларды мақсаттарына ұмтылуға ынталандырды. Ленин партия ақшасын памфлеттерді басып, көшіруге жұмсады, оларды қалаларда және саяси митингтерде таратып, партияның ықпалын кеңейтуге тырысты. Екі фракция да бай демеушілерден түскен қаржылық көмекке ие болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы жақындағанда партиялық бағдарламалардағы айырмашылықтар одан да айқын болды. Иосиф Сталин соғыс тезірек басталсын деп ықылас білдірді, оның пікірінше, бұл сыныптар арасындағы соғысқа, яғни Ресей азамат соғысына айналуы мүмкін. Соғысқа деген бұл құштарлық Лениннің жұмысшылар мен шаруалар соғысқа қатысудан бас тартады және осылайша социалистік қозғалысқа қосылуға бейім болады деген сенімінен туындады. Осылайша, Ресей ішкі дағдарысын шешу үшін одақтас елдерден шығуға мәжбүр болады деп есептеді. Алайда, Лениннің болжамдары расталмады. 1915 және 1916 жылдары Швейцарияда өткен екі конференцияда азамат соғысын қозғауға жасалған әрекеттерге қарамастан, большевиктер Бірінші дүниежүзілік соғыста Ресей армиясының атысты тоқтатуын талап етуде азшылықта болды. Большевиктер басшылығы бөлек партия құру туралы шешім қабылдағанымен, Ресейдегі большевиктерді жақтаған жұмысшыларды осы жолға көндіру қиын болды. 1912 жылдың соңында өткен Төртінші Думаның алғашқы отырысында алты большевик депутатының тек біреуі – Матвей Муранов (ал екіншісі, Роман Малиновский, кейіннен Охрананың жеделқызыметкері екені анықталды) 1912 жылдың 15 желтоқсанында Думадағы меньшевиктер фракциясынан бөлінуге дауыс берді. Большевиктер басшылығы ақыры жеңіске жетті және 1913 жылдың қыркүйегінде большевиктер өздерінің Дума фракциясын құрды. Большевиктер мен меньшевиктер арасындағы соңғы айырмашылық – большевиктер партиясының өз мақсаттарына жету үшін көрсеткен қатыгездігі мен табандылығы болды. Бірақ Ленин партияға ұзақ мерзімді пайда әкелетін кепілдіктер болған жағдайда саяси идеалдардан бас тартуға дайын еді. Бұл практика партияның шаруалар мен білімсіз жұмысшыларды революциядан кейін болашақ өмірдің сәні кереметтігін уәделеу арқылы және оларға уақытша жеңілдіктер беру арқылы өздеріне тартуға тырысуында көрінді. 1918 жылы партия Лениннің ұсынысы бойынша өзін Ресей коммунистік партиясы (большевиктер) деп атады. 1925 жылы бұл атау Бүкілодақтық коммунистік партиясы (большевиктер) деп өзгертілді. 1952 жылғы 19-шы партия съезінде партия Сталиннің ұсынысы бойынша Кеңес Одағы Коммунистік партиясы болып қайта аталды.
The factions permanently broke relations in January 1912 after the Bolsheviks organised a Bolsheviks only Prague Party Conference and formally expelled Mensheviks and recallists from the party. As a result, they ceased to be a faction in the RSDLP and instead declared themselves an independent party, called Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks) – or RSDLP(b). Unofficially, the party has been referred to as the Bolshevik Party. Throughout the 20th century, the party adopted a number of different names. In 1918, RSDLP(b) became All Russian Communist Party (Bolsheviks) and remained so until 1925. From 1925 to 1952, the name was All Union Communist Party (Bolsheviks) and from 1952 to 1991, the Communist Party of the Soviet Union. As the party split became permanent, further divisions became evident. One of the most notable differences was how each faction decided to fund its revolution. The Mensheviks decided to fund their revolution through membership dues while Lenin often resorted to more drastic measures since he required a higher budget. One of the common methods the Bolsheviks used was committing bank robberies, one of which, in 1907, resulted in the party getting over 250,000 roubles, which is the equivalent of about $125,000. Bolsheviks were in constant need of money because Lenin practised his beliefs, expressed in his writings, that revolutions must be led by individuals who devote their entire lives to the cause. As compensation, he rewarded them with salaries for their sacrifice and dedication. This measure was taken to help ensure that the revolutionaries stayed focused on their duties and motivated them to perform their jobs. Lenin also used the party money to print and copy pamphlets which were distributed in cities and at political rallies in an attempt to expand their operations. Both factions received funds through donations from wealthy supporters. Further differences in party agendas became evident as the beginning of World War I loomed near. Joseph Stalin was especially eager for the start of the war, hoping that it would turn into a war between classes or essentially a Russian Civil War. This desire for war was fuelled by Lenin's vision that the workers and peasants would resist joining the war effort and therefore be more compelled to join the socialist movement. Through the increase in support, Russia would then be forced to withdraw from the Allied powers in order to resolve her internal conflict. Unfortunately for the Bolsheviks, Lenin's assumptions were incorrect. Despite his and the party's attempts to push for a civil war through involvement in two conferences in 1915 and 1916 in Switzerland, the Bolsheviks were in the minority in calling for a ceasefire by the Imperial Russian Army in World War I. Although the Bolshevik leadership had decided to form a separate party, convincing pro Bolshevik workers within Russia to follow suit proved difficult. When the first meeting of the Fourth Duma was convened in late 1912, only one out of six Bolshevik deputies, Matvei Muranov (another one, Roman Malinovsky, was later exposed as an Okhrana agent), voted on 15 December 1912 to break from the Menshevik faction within the Duma. The Bolshevik leadership eventually prevailed, and the Bolsheviks formed their own Duma faction in September 1913. One final difference between the Bolsheviks and Mensheviks was how ferocious and tenacious the Bolshevik party was in order to achieve its goals, although Lenin was open minded to retreating from political ideals if he saw the guarantee of long term gains benefiting the party. This practice was seen in the party's trying to recruit peasants and uneducated workers by promising them how glorious life would be after the revolution and granting them temporary concessions. In 1918, the party renamed itself the Russian Communist Party (Bolsheviks) at Lenin's suggestion. In 1925, this was changed to All Union Communist Party (Bolsheviks). At the 19th Party Congress in 1952 the Party was renamed the Communist Party of the Soviet Union at Stalin's suggestion.
"Большевик" сөзін қорлайтын түрде қолдану
Боло – Ресей азамат соғысы кезінде Қызыл Армияға қарсы араласып, Солтүстік Ресей экспедициялық корпусындағы британдық әскери қызметкерлері большевиктерді қаралау үшін қолданған сөз. Адольф Гитлер, Йозеф Геббельс және басқа да нацистік көшбасшылар оны Коминтерн ұйымдастырған бүкіл әлемдік саяси қозғалысқа сілтеме жасағанда пайдаланды. Ұлыбританиядағы суық соғыс кезінде кәсіподақ жетекшілері мен басқа да солшылдарды кейде «Болши» деп қысыммен айтқан. Бұл қолданылу шамамен сол кездегі АҚШ-тағы «коммунист», «қызыл» немесе «пинко» сөздерімен мағынасы жақын. Кейіннен «болши» сөзі көтерілісшіл, шабуылшыл немесе қатыгез мінезді адамды білдіретін сленгке айналды.
Bolo was a derogatory expression for Bolsheviks used by British service personnel in the North Russian Expeditionary Force which intervened against the Red Army during the Russian Civil War. Adolf Hitler, Joseph Goebbels, and other Nazi leaders used it in reference to the worldwide political movement coordinated by the Comintern. During the Cold War in the United Kingdom, trade union leaders and other leftists were sometimes derisively described as Bolshies. The usage is roughly equivalent to the term "commie", "Red", or "pinko" in the United States during the same period. The term Bolshie later became a slang term for anyone who was rebellious, aggressive, or truculent.