Кіріспе

Конъюнктура институты 1920 жылы қазанда Николай Кондратьевтің бастамасымен Мәскеуде шаруашылық айналымдарды зерттеу орталығы ретінде құрылды. Кондратьев институттың алғашқы директоры болып тағайындалып, бастапқыда бірнеше ғалымнан тұратын институтты 1923 жылға қарай 51 зерттеуші бар мекемеге дейін дамытты.

Тарих

Институт 1920 жылы қыркүйекте Тимирязев (Петровский) ауыл шаруашылығы академиясында құрылды. Профессорлық кеңестің шешімімен Н. Д. Кондратьев институт директоры болып тағайындалды. Институттың штаты 5 адамнан тұрды: директор, оның орынбасары және үш статистик. Институттың басты мақсаты конъюнктураны теориялық тұрғыдан зерттеу және оның әлемдік, әсіресе КСРО-дағы өзгерістерін жүйелі түрде бақылау болды. 1922 жылы институттың тұңғыш маңызды еңбегі жарық көрді: Н. Кондратьевтің «Әлемдік экономика және соғыс кезеңіндегі және одан кейінгі конъюнктурасы» атты жұмысы, онда оның бизнес айналымдарының теориясы баяндалған. 1922 жылдың ортасынан бастап институт бөлшек сауда бағаларының индекстерін есептеу, ауыл шаруашылығы нарығының динамикасы, ақша айналымы және кредит туралы зерттеулерді тұрақты түрде жариялап отырды. Жаңа экономикалық саясаттың (НЭП) күйреуімен және экономиканы басқарудың әкімшілік-командалық әдістеріне өтуімен байланысты, институттың қызметі «буржуазиялық» және «зиянды» деп танылды. Институттың басылымдарындағы бірінші бесжылдық жоспарға жасалған қатаң сын да өз әсерін тигізді. 1927 жылдың ортасынан бастап институт директоры қатаң саяси айыптауларға ұшырады. 1928 жылдың сәуір айында Н. Кондратьев институт директоры лауазымынан алынып, кейін Наркомфинден босатылды. 8 мамырда КСРО Халық Комиссарлары Кеңесінің шешімімен институт Қаржы Халық Комиссариатынан Орталық Статистика басқармасына берілді. Бұл шешімге шағымданудың нәтижесі болмады. 1928 жылдың 14 шілдесінде Орталық Статистика басқармасына 42 адам жұмысқа қабылданды. П. И. Попов институт директоры болып тағайындалды. Институттың маңызды ғылыми-зерттеу жұмыстары Наркомфинден тыс жағдайда жүргізілуі мүмкін болмағандықтан тоқтатылды. Институт 1930 жылдың қаңтарында Орталық Статистика басқармасының Госплан басқармасына айналуынан кейін таратылды.