Француз Кедергісінің Батыры: Анри д’Астье де Ла Вижери

Кіріспе

Француз қарсылық қозғалысының жетекшісі (1897–1952)
Анри д’Астиер де Ла Виже (11 қыркүйек 1897 – 10 қазан 1952) – француз әскерінің офицері, қарсылық қозғалысының мүшесі және консервативті саясаткер.

Өмір

Анри д’Астие Орталық Франциядағы Индре департаментіндегі шағын ауыл Вильдье-сюр-Индреде дүниеге келді. Оның әскери мансабы 1915 жылы басталды, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін ол лейтенант шеніне жетіп, Құрмет легионымен марапатталды. Саяси тұрғыдан д’Астие өте консервативті және католик болды. Оның пікірінше, республикалық үкімет нысаны әлсіз және тиімсіз, ал Франция дәстүрлі монархия тұсында күштірек болар еді. Ол көрнекті монархист ойшыл және ақын Шарль Моррасқа жоғары баға берді. Мүмкін, д’Астие Ла Кагуль ұйымына қатысқан, ол фашистік көзқарастарды ұстанатын және француз Республикасын құлатуға тырысқан ұйым еді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, д’Астие қайтадан әскери қызметке шақырылды. Оның саяси көзқарастары фашизмге жақын деп есептелгенімен, ол Францияның күшті мемлекет ретінде қалуын қалағандықтан, неміс басқыншылығына қарсы күреске белсенді қатысты. Оның реакциясы оның идеологиялық жақтастарының ұстанымынан өте өзгеше болды, олар коммунизмнен туындаған қауіпке қарсы нацистермен ынтымақтастық пен одақ құруға шақырды. 1940 жылғы маусымда Франция жеңілгеннен кейін д’Астие француз қарсыласының қатарына қосылды. Бірақ, бір әріптесінің тұтқындалуы оның жасырын күйін ашып қоюы мүмкін деген қауіпті сезіп, ол қашуға мәжбүр болды. 1941 жылы ол Алжирдің Оран қаласына қашып кетті. Сол жерде д’Астие және жергілікті қарсыластар Солтүстік Африкадағы Виши үкіметінің инфрақұрылымына еніп кірді. 1942 жылы одақтастар Солтүстік Африкаға шабуыл жасады, ал шабуыл жасаушы әскерлер жағалауға жақындаған кезде, д’Астие мен Хосе Абулькердің басшылығымен француз қарсыласының шамамен төрт жүз мүшесі Алжир қаласында төңкеріс жасады. Олар телефон станциясы, радиостанция, губернатор үйі және француздық 19-шы корпусының штабы сияқты маңызды нысандарды басып алды. Олар Солтүстік Африкадағы Виши әскерлерінің бас қолбасшысы генерал Альфонс Жуин мен Виши әскерінің бас қолбасшысы адмирал Франсуа Дарланды тұтқындады. Келесі күні таңертең Виши жандармериясы келді және Жуин мен Дарланды босатты. Алайда, кейін Виши әскерлері төңкеріс кезінде қарсыластар басып алған позицияларды қайтаруға уақыт жоғалтты, бұл одақтас күштерге Алжирді аз қарсылықпен қоршауға мүмкіндік берді. Виши режимімен байланысын үзген Дарлан одақтастармен капитуляцияласу туралы келіссөздер жүргізді, бұл оған жергілікті азаматтық басқаруды өз қолында ұстауға мүмкіндік берді. Бірақ Дарлан капитуляциялағаннан кейін, оны қарсыластың мүшесі Фернан Бонье де Ла Шапель өлтірді. Ла Шапель жеке әрекет еткеніне сенсе де, Дарланның ізбасары Анри Жиро қарсыластарды кісі өлтіруді ұйымдастырды деп айыптады және оларға қарсы репрессиялық шаралар қолданды. Көптеген қарсыластың жетекші тұлғалары тұтқындалды, ал д’Астие жасырын өмірге көшті. Ол 1943 жылдың басында табылғаннан кейін тұтқындалды. Шарль де Голль еркін француз күштерінің жалғыз басшысы болғаннан кейін д’Астие босатылды. Көп ұзамай ол Де Голльдің Ұлттық қорғаныс комиссиясына тағайындалды. 1944 жылы д’Астие Францияда 45 адамнан тұратын отрядқа жетекшілік етті, олар одақтас әскерлерінің басып кіруіне дайындық жасау үшін жаудың тылында әрекет етті. Ол соғыстың соңына дейін Францияда күресін жалғастырды. Анри д’Астие 1952 жылы Женевада қайтыс болды.

Henri d'Astier was born in Villedieu sur Indre, a small village in the Indre département of central France. His military career began in 1915, and, by the end of World War I, he had reached the rank of lieutenant, and he had been awarded the Legion of Honor. Politically, d'Astier was strongly conservative and Roman Catholic. In particular, he believed that the republican form of government was inherently weak and ineffective and that France would be stronger under a traditional monarchy. He was an admirer of Charles Maurras, a prominent monarchist intellectual and poet. It is possible that d'Astier was involved in La Cagoule, a fascist leaning organisation that sought the French Republic's overthrow. When World War II broke out, d'Astier was called back into active service. Although his political views could be deemed close to fascism, he was also determined to see France stand as a strong nation, and, therefore, he vehemently opposed the German invasion. His reaction contrasted sharply with the attitude of some of his ideological colleagues, who urged collaboration and alliance with the Nazis against a perceived threat from Communism. After the French defeat in June 1940, d'Astier became active in the French Resistance. He was eventually forced to flee, however, when the capture of a colleague threatened to expose him. He escaped to Oran, Algeria, in 1941. There, d'Astier and the local Resistance infiltrated the Vichy infrastructure in North Africa. The allies invaded North Africa in 1942, and, as the invasion troops were approaching the shore, approximately four hundred members of the French Resistance, under the command of d'Astier and José Aboulker, staged a coup in the city of Algiers. They seized key facilities, including the telephone exchange, the radio station, the governor's house, and the headquarters of the French 19th Corps. They arrested General Alphonse Juin, commander of all Vichy troops in North Africa and Admiral François Darlan, the commander in chief of the Vichy military. Early the next morning, the Vichy gendarmerie arrived and released Juin and Darlan. However, afterwards, Vichy troops lost time retaking the positions seized by the Resistance during the coup, and this allowed the Allied forces to encircle Algiers with little opposition. Breaking with the Vichy régime, Darlan negotiated a surrender with the Allies that allowed him to retain control of the local civil administration. Despite his surrender, however, Darlan was soon assassinated by Fernand Bonnier de La Chapelle, a member of the Resistance. Although La Chapelle is believed to have acted alone, Darlan's successor, Henri Giraud, accused the Resistance of organising the assassination, and he launched a crackdown. Many of the key figures in the Resistance were arrested, and d'Astier went into hiding. He was found and arrested in early 1943. When Charles de Gaulle became the sole head of the Free French forces, d'Astier was released. Shortly thereafter, he was appointed to De Gaulle's Commission of National Defense. In 1944, d'Astier led a 45 man detachment in France, operating behind enemy lines to prepare the way for the Allied invasion. He continued to fight in France for the remainder of the war. Henri d'Astier died in Geneva in 1952.

Соғыс ресми есептері

Les Cahiers Français, La part de la Résistance Française dans les événements d'Afrique du Nord (Француз Кеңесінің 1942 жылғы 8 қарашада Алжирді басып алып, одақтас әскерлерінің теңізге түсуіне жағдай жасаған басшыларының ресми есептері), Азат Француз Ұлттық Комитетінің Ақпарат комиссариаты, Лондон, 1943 ж. Тамыз.

Осы оқиғалар туралы ғылыми еңбектер

Джордж Ф. Хоу, Солтүстік-Батыс Африка: Батыста бастамашылықты иелену, Әскери тарих орталығы, АҚШ Армиясы, Конгресс кітапханасы, 1991 жыл. Артур Л. Фанк, "Шағыланың саясаты", Канзас университетінің баспасы, 1974 жыл. Профессор Ив Максим Данан, 1940 жылдан 1944 жылға дейінгі Алжирдегі саяси өмір, Париж, Л. Г. Д. Ж., 1963 жыл. Кристин Левиз Тузе, Солтүстік Африка соғыста, 1939-1945 жылдар, Париж, Альбин Мишель, 1998 жыл.