Кіріспе

Кениялық революциялық көшбасшы Уаруиу Итоте (1922 – 30 сәуір 1993, 70-71 жаста), әскери лақабы Генерал Қытай, 1952–1960 жылдардағы британдық Кениядағы Мау Мау көтерілісінің негізгі көшбасшыларының бірі болды. Олар – Дедан Кимати, Стэнли Матенге, Курито оле Кисио, Муса Мвариама және Мутони Кирима. Генерал Қытай 1954 жылы тұтқынға түскен алғашқы Мау Мау басшысы болды. Ол болашақ кениялық президент Джомо Кениатамен бірге түрмеге қамалды. Отаршылдық үкіметпен ынтымақтастық жасағандықтан Генерал Қытайдың тарихи беделі көбінесе даулы. Көптеген отандастары үшін ол өзгелерді сатып, өзін құтқаруға тырысқан сатқын еді. Ол Мау Мау басшылығындағы саналы, орташа көзқарастағы азаматтардың санаулы бірі саналады.

Ерте өмір

Уаруиу Итоте 1922 жылы Ниери ауданы, Мукурейи бөлімі, Кахети ауылындағы өркендеген шаруа отбасында дүниеге келді. Ол жергілікті Шотландия шіркеуі миссиясында аз ғана білім алды, кейін әкесінің жазалауынан қашу үшін жасөспірім шағында Найробиге көшіп кетті. 1940 жылдың желтоқсан айында Лия Ванбураға үйленді. Итоте 1942 жылы британдық армияға қатарына қосылды, Азиядағы Корольдің Африкалық атқыштар полкінде қызмет етті, бастапқыда Цейлонға, содан кейін Бирма кампаниясына қатысты. Бирмада ол капрал шеніне көтерілді. Ол жоғарылау мүмкіндігінен бас тартып, армиядан босатуды сұрады.

Кенияға оралғаннан кейін, ол қара түсті әскерлерге мүмкіндіктердің жетіспеушілігіне, ал ақ түсті әскерлер марапатталуына көңіл көшірді, бұл оны 1946 жылы Кения Африкалық одағына қосылып, қалалық саясатқа қатысуға итермеледі.

Ұстау

Итоте 1954 жылдың 15 қаңтарында Матирадағы полиция бекетіне қарсы өткен сәтсіз операция кезінде британдық әскерлерге түсті. Тұтқындалғанда мойнына оқ тиіп жарақаттанды. Оған қару ұстаған адамдармен байланыста болды және оқ-дәрісі болды деген айып тағылды. Итотені сотта белгілі азиялық заңгер А.Р. Капила қорғады. Итоте кінәлі деп танылып, асылуға кесім берілді.

Соғысты тоқтату жөніндегі келіссөздер

Иан Хендерсон бастаған келісімнен кейін Итоте үкіметпен ынтымақтастыққа келісіп, өмірін сақтап қалу шартымен көтеріліске соңғы деңгей беруге келісті. Итотедің ынтымақтастығы генерал Эрскинге "Анвил" операциясын аяқтауға көмектесті. Түрмеде генерал Чайна болашақ президенттің өмірін сақтап қалды, өйткені бір қылмыскер, Кариуки Чотара, ол кезде жасөспірім, Джомо Кениаттаны пышақтауға тырысты. Итоте келесі тоғыз жыл қамауда отырды және 1962 жылы босатылды. Содан кейін ол Кениаттаның жаңа үкіметінде оның қамқорлығына алынды. Ол Израильде әскери оқудан өтті, сосын Кенияға оралып, Джеффри Гриффин басқаратын Ұлттық жастар қызметінің директорының орынбасары болып қызмет етті. Ол 1984 жылға дейін бұл лауазымды атқарды. 1967 жылы "Мау Мау" Бас (Шығыс Африка баспасы) атты өмірбаянын жариялады, ал 1979 жылы "Мау Мау әрекетте" (Трансафрика кітаптары) кітабын жазды. Ол Найробидегі Руаракада орналасқан Кения Ұлттық жастар қызметінің жоғары лауазымды офицері болды. 1993 жылы 71 жасында инсульттан қайтыс болды. Қайтыс болған кезде Кениядағы Ол Калу маңындағы шаруашылықты басқарды.

Мұра

2010 жылы Уаруиудың әйелі мен қабылдаған қызы оның мойнында үш онжылдық бойы қалған оқты Кенияның Ұлттық музейлеріне тапсырды. Оқ 1988 жылы алынып тасталған; ол оның жақ сүйегі арқылы өтіп, кілт сүйегін көгалдырған, сол жаққа секіріп, содан кейін мойнының тамырында қалған.