Кениялық юморист Вахоме Мутахи өмірі мен шығармашылығы
Wahome Mutahi
Вахоме Мутахи – кениялық юморист, "Whispers" бағанасының авторы. Сатиралық көзқарасымен кениялық өмір мен саясатты бейнелеген. Театр өнеріне де үлкен үлес қосыпты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кениялық юморист Вахоме Мутахи (24 қазан 1954 – 22 шілде 2003) – Кениялық юморист. Ол 1982 жылдан 2003 жылға дейін «The Daily Nation» газетінде жариялаған «Whispers» атты бағанасының арқасында кеңінен танылды, ол кениялықтардың өміріндегі сынақ-қиындықтарды сатирикалық тұрғыдан көрсететін.
Kenyan humourist
Wahome Mutahi (24 October 1954 – 22 July 2003) was a humourist from Kenya. He was popularly known as Whispers after the name of the column he wrote for The Daily Nation from 1982 to 2003, offering a satirical view of the trials and tribulations of Kenyan life.
Басталуы
Мұтахи театрда да кеңінен танымал болды, ол өзінің Igiza Productions компаниясын пайдалана отырып, ағылшын және кикую тілдерінде Кения қоғамы мен саясатын пародиялаған пьесалар жазып, өзі ойнады. Кения Ұлттық театрында оның ескерткіш бюсті орнатылған. Кениядан тыс, ол Уганданың The Monitor және Lugambo басылымдары үшін юмористикалық мақалалар жазды. Оның кітаптарының ішінде 1992 жылы Жомо Кениата әдебиет сыйлығын жеңіп алған "Үш күн айқышқа шегеленіп", "Түрмедегі жәндіктер", "Қиямет күні" және газет бағаналарындағы материалдары негізінде жазылған "Кениялық болу қалай?" кітаптары бар. Сонымен қатар, "Ғажайып саудагерлер", "Мырза Канта", "Жидеген Хасан", "Гарба Туланың күйесі" және "Аз ғана күтіп көр" кітаптары да бар.
Mutahi was equally well known in theatre where he wrote and acted in English and Kikuyu language plays that caricatured Kenya's society and politics using his company Igiza Productions. There is a memorial bust of him at the Kenya National Theatre. Outside of Kenya, he wrote humour columns for Ugandan publications The Monitor and Lugambo. Among his books are Three Days on the Cross which won the Jomo Kenyatta Prize for Literature (1992), Jail Bugs, Doomsday, and How To Be a Kenyan, based on his newspaper columns. Others include The Miracle Merchants, Mr Canta, Hassan the Genie, The Ghost of Garba Tula and Just Wait and See.
Тұтқындау
1986 жылы Мутахи ағасы Нжугуна Мутахипен бірге тұтқындалып, Найробидегі жаман атты Ньяо үйінің азаптау камераларына қамалды. Оған мемлекетке қарсы науқан жүргізу және құпия Mwakenya қозғалысымен байланысы бар деген айып тағылды, кейін Камити қатаң қауіпсіздік түрмесіне ауыстырылды. Олар екі жылдан кейін сотқа жеткізілмей босатылды. Түрмеде өткен уақыты оған "Үш күн айқышқа ілінген" және "Түрмедегі жәндіктер" кітаптарын жазуға шабыс түйді.
In 1986 Mutahi was arrested with his brother Njuguna Mutahi and detained in the infamous Nyayo House torture chambers in Nairobi. He was charged with sedition and alleged association with the underground Mwakenya Movement and later transferred to Kamiti Maximum Security Prison. They were both released after fifteen months without ever being brought to trial. His imprisonment inspired him to write Three Days on the Cross and Jail bugs.
Денсаулық
2003 жылдың басында Мутахи Тика аудандық ауруханасында арқасындағы липоманы алып тастау үшін, көріне бәрі қарапайым, шағын және ауырсынусыз болатын операциядан өтті. Ол операцияны жасауды ұсынған хирург досы процедураның 15 минуттан аспайтынын айтқан. Анестезиологтың қателігінен болуы мүмкін, ол комаға түсіп, есiн жоғалтты. Оның отбасы оны Лондонға жеткізіп, түзетуші нейрохирургия жасату үшін жағдайының жақсаруын күтіп отырған.
In early 2003 Mutahi underwent what was supposed to be a routine, minor and painless operation at the Thika District Hospital to remove a lipoma from his back. He had been assured by a surgeon friend, who had offered to do the operation, that the procedure would take less than 15 minutes. Possibly because of a blunder by the anaesthesiologist, he went into a coma from which he never awoke. His family was waiting for his condition to improve before they could fly him to London for corrective neurosurgery.
Өлім
Мұтахи 2003 жылғы 22 шілдеде 137 күн комада жатқаннан кейін Кения ұлттық ауруханасында қайтыс болды. Өмірі бойы ол "Мен тым ақымақ емеспін, тым ақылды да емеспін" деген қайтарым сөзі арқылы орташа кениялықтармен ынтымақтастығын білдірді.
Mutahi died on 22 July 2003 at the Kenyatta National Hospital after 137 days in a coma. All his life he expressed his solidarity with the average Kenyan through his refrain: "I am neither too foolish nor too clever."
Мұра
Уисперс қайтыс болған кезде, ол көркем өнердің қуатты бір түріне айналды. Басты қауғаздарда, The Standard және The Nation екеуі де суррогат жазушылар арқылы Уисперсті «қайта жандандыруға» тырысты. Бенсон Риунгу Мұтахи қайтыс болғаннан кейін Sunday Standard-та Уисперс сияқты жазылған «Бенсонның әлемі» дегенді қайта енгізді. Sunday Nation жаңа автормен «Whispers» рубрикасын іске қосуға тырысты, бірақ ол сәтті болмады. Дегенмен, Мұтахи Уисперсте жылдар бойы дамытқан өрнектей стиль әлі де саясатта юмор, сатира және кең таралған иконографиялық бейнелерді қолдану арқылы ең жақсы көрініс табады. 2009 жылы Sunday Nation тағы бір юморлық бағананы, Staffroom Diary-ді ұсынды, оның авторы – Mwalimu Andrew. Бұл Кенияның ауылдық жерлеріндегі Mwalimu Andrew бастауыш сынып мұғалімінің қызықты оқиғасы. Мұғалім сонымен қатар Кениятта университетінде оқып, ауылдағы да, қаладағы да юмор туралы жазуға мүмкіндік алады. Mwalimu Andrew стилі Уисперс стилінен сәл өзгеше, өйткені оның әңгімелері бір эпизодтан екіншісіне жалғасатын, барлығы да қызықты оқиғалар. Бұл бағана, әсіресе елдегі мұғалімдер арасында өте танымал және Танзанияның Citizen газетінде де жарияланады. Staffroom Diary-ді кім жазғанын әлі білуге болып тұрған жоқ, сондай-ақ ол шын мәнінде бастауыш сынып мұғалімі ме, әлде шығармашылық жазушы ма, белгісіз, бірақ ол Уисперстің ең жақсы ізбасары саналады. Оның отбасы оның мұрасын, әсіресе юмор мен театр өнерін дамыту үшін Вахоме Мутахи еске алу қорын құрды. Сонымен қатар, Кения баспагерлер қауымдастығы 2005 жылдан бастап оның құрметіне әдебиет саласындағы екі жылдық Вахоме Мутахи сыйлығын тағайындады. Вахоме Мутахиның шығармаларын талдаған «Вахоме Мутахиның әлемі» атты кітапты Herve Maupeu және Patrick Mutahi жариялады.
By the time Whispers died, he had grown into a formidable art form. In the mainstream press, both The Standard and The Nation have attempted to "reincarnate" Whispers through surrogate writers. Benson Riungu reintroduced "Benson's World", written along the lines of Whispers in the Sunday Standard after Mutahi's death. The Sunday Nation tried the "Whispers" column with a new writer but it never worked. However, the style of expression developed over the years by Mutahi in Whispers is still best expressed in politics through humour, satire and the use of certain widely diffused iconographic imagery. In 2009, the Sunday Nation introduced another humour column, Staffroom Diary, written by a Mwalimu Andrew — which is today widely regarded as the best humour writing in Kenya after Whispers. It is a humorous story about the experiences of Mwalimu Andrew, a Primary school teacher in rural Kenya. The teacher also studies at Kenyatta University which enables him to write on humour both in the village and in town. Mwalimu Andrew style is a little different from Whispers' in the sense that his anecdotes are stories that lead from one episode to another, all of them humorous. The column is very popular especially among teachers countrywide and is also published in Citizen newspaper, Tanzania. It is not yet known who writes Staffroom Diary, nor is it clear whether he is indeed a primary school teacher or a creative writer – but is seen as the best replacement of Whispers. His family has started the Wahome Mutahi memorial trust to further his work especially humour and theatre. In addition, the Kenya Publishers Association started the bi annual Wahome Mutahi award for literature, in his honour in 2005. A book analysing Wahome Mutahi's works titled Wahome Mutahi's World was published and edited by Herve Maupeuand Patrick Mutahi.