Кіріспе

Кениялық юморист Вахоме Мутахи (24 қазан 1954 – 22 шілде 2003) – Кениялық юморист. Ол 1982 жылдан 2003 жылға дейін «The Daily Nation» газетінде жариялаған «Whispers» атты бағанасының арқасында кеңінен танылды, ол кениялықтардың өміріндегі сынақ-қиындықтарды сатирикалық тұрғыдан көрсететін.

Басталуы

Мұтахи театрда да кеңінен танымал болды, ол өзінің Igiza Productions компаниясын пайдалана отырып, ағылшын және кикую тілдерінде Кения қоғамы мен саясатын пародиялаған пьесалар жазып, өзі ойнады. Кения Ұлттық театрында оның ескерткіш бюсті орнатылған. Кениядан тыс, ол Уганданың The Monitor және Lugambo басылымдары үшін юмористикалық мақалалар жазды. Оның кітаптарының ішінде 1992 жылы Жомо Кениата әдебиет сыйлығын жеңіп алған "Үш күн айқышқа шегеленіп", "Түрмедегі жәндіктер", "Қиямет күні" және газет бағаналарындағы материалдары негізінде жазылған "Кениялық болу қалай?" кітаптары бар. Сонымен қатар, "Ғажайып саудагерлер", "Мырза Канта", "Жидеген Хасан", "Гарба Туланың күйесі" және "Аз ғана күтіп көр" кітаптары да бар.

Тұтқындау

1986 жылы Мутахи ағасы Нжугуна Мутахипен бірге тұтқындалып, Найробидегі жаман атты Ньяо үйінің азаптау камераларына қамалды. Оған мемлекетке қарсы науқан жүргізу және құпия Mwakenya қозғалысымен байланысы бар деген айып тағылды, кейін Камити қатаң қауіпсіздік түрмесіне ауыстырылды. Олар екі жылдан кейін сотқа жеткізілмей босатылды. Түрмеде өткен уақыты оған "Үш күн айқышқа ілінген" және "Түрмедегі жәндіктер" кітаптарын жазуға шабыс түйді.

Денсаулық

2003 жылдың басында Мутахи Тика аудандық ауруханасында арқасындағы липоманы алып тастау үшін, көріне бәрі қарапайым, шағын және ауырсынусыз болатын операциядан өтті. Ол операцияны жасауды ұсынған хирург досы процедураның 15 минуттан аспайтынын айтқан. Анестезиологтың қателігінен болуы мүмкін, ол комаға түсіп, есiн жоғалтты. Оның отбасы оны Лондонға жеткізіп, түзетуші нейрохирургия жасату үшін жағдайының жақсаруын күтіп отырған.

Өлім

Мұтахи 2003 жылғы 22 шілдеде 137 күн комада жатқаннан кейін Кения ұлттық ауруханасында қайтыс болды. Өмірі бойы ол "Мен тым ақымақ емеспін, тым ақылды да емеспін" деген қайтарым сөзі арқылы орташа кениялықтармен ынтымақтастығын білдірді.

Мұра

Уисперс қайтыс болған кезде, ол көркем өнердің қуатты бір түріне айналды. Басты қауғаздарда, The Standard және The Nation екеуі де суррогат жазушылар арқылы Уисперсті «қайта жандандыруға» тырысты. Бенсон Риунгу Мұтахи қайтыс болғаннан кейін Sunday Standard-та Уисперс сияқты жазылған «Бенсонның әлемі» дегенді қайта енгізді. Sunday Nation жаңа автормен «Whispers» рубрикасын іске қосуға тырысты, бірақ ол сәтті болмады. Дегенмен, Мұтахи Уисперсте жылдар бойы дамытқан өрнектей стиль әлі де саясатта юмор, сатира және кең таралған иконографиялық бейнелерді қолдану арқылы ең жақсы көрініс табады. 2009 жылы Sunday Nation тағы бір юморлық бағананы, Staffroom Diary-ді ұсынды, оның авторы – Mwalimu Andrew. Бұл Кенияның ауылдық жерлеріндегі Mwalimu Andrew бастауыш сынып мұғалімінің қызықты оқиғасы. Мұғалім сонымен қатар Кениятта университетінде оқып, ауылдағы да, қаладағы да юмор туралы жазуға мүмкіндік алады. Mwalimu Andrew стилі Уисперс стилінен сәл өзгеше, өйткені оның әңгімелері бір эпизодтан екіншісіне жалғасатын, барлығы да қызықты оқиғалар. Бұл бағана, әсіресе елдегі мұғалімдер арасында өте танымал және Танзанияның Citizen газетінде де жарияланады. Staffroom Diary-ді кім жазғанын әлі білуге болып тұрған жоқ, сондай-ақ ол шын мәнінде бастауыш сынып мұғалімі ме, әлде шығармашылық жазушы ма, белгісіз, бірақ ол Уисперстің ең жақсы ізбасары саналады. Оның отбасы оның мұрасын, әсіресе юмор мен театр өнерін дамыту үшін Вахоме Мутахи еске алу қорын құрды. Сонымен қатар, Кения баспагерлер қауымдастығы 2005 жылдан бастап оның құрметіне әдебиет саласындағы екі жылдық Вахоме Мутахи сыйлығын тағайындады. Вахоме Мутахиның шығармаларын талдаған «Вахоме Мутахиның әлемі» атты кітапты Herve Maupeu және Patrick Mutahi жариялады.