Кіріспе

Кәсіпорынды ауыстыру (жұмыс орындарын қорғау) туралы 2006 жылғы ереже (SI 2006/246), бұл ресми емес тілде TUPE деп аталады және TUpee деп айтылады, – Еуропалық Одақтың Кәсіпорынды ауыстыру директивасын Ұлыбританияда іске асыру жолы. Олар Ирландияда да қолданылады. Бұл Ұлыбритания еңбек құқығының маңызды бөлігі болып табылады және басқа кәсіпорнына ауыстырылатын қызметкерлерді қорғайды. 2006 жылғы ереже бастапқы директиваны іске асырған 1981 жылғы ескі ережелерді (SI 1981/1794) алмастырды. Заң 2014 және 2018 жылдары өзгертілді, сондай-ақ 2006 жылғы ережелердің бірнеше қағидалары өзгертілді.

Мазмұны

1. Атау, күшке енуі және қолданылуы

2. Түсіндірмелер

3. Тиісті трансферт
Бұл, бірлік өз өкіметін сақтай ма деген Спайкердің ұстанымын қамтиды, r.3(1)(a). «Ұйымдастырылған ресурстар тобы» деген экономикалық бірлік туралы анықтама да Сузеннен келген, r.3(2). Бұл қазір «қызмет көрсетуді өзгертуге», яғни қызметтерді сырттан тартуға да тікелей қолданылады. Бұл жағдайдың мысалы – RCO қолдау қызметтері, r.3(1)(b). Ережелерде «бір ғана нақты тапсырманы» орындайтын қызмет TUPE-ге кірмейтіні нақты көрсетілген, r.3(3)(a)(ii). Кәсіпорынның анықтамасы, ережелерге қолданылатын экономикалық қызметпен айналысатын, мемлекеттік немесе жеке меншік ретінде, Höfner және Elser v Macrotron GmbH [1991] ECR I 1979 ісінен (r.3(4)(a)) алынған. Жаңа ерекшелік – «мемлекеттік әкімшілік органдардың әкімшілік қайта ұйымдастырылуы» TUPE қолданылу аясынан тыс болады, бірақ оның әсері әлі белгісіз, r.3(5).

4. Тиісті трансферттің еңбек келісімшарттарына әсері
Бұл заңның негізгі қағидасы, r.4(1) бойынша еңбек келісімшарттары «трансферттен кейін, еңбекке орналасқан адам мен алушы арасында бастапқыда жасалғандай күшіне енеді». Яғни, жаңа бизнес сатып алушылар ескі бизнестің қызметкерлері алдындағы міндеттемелерінен қашып құтыла алмайды. TUPE қорғауына ілігу үшін, сіз «трансфертке бірден бұрын» еңбек келісімшартына ие болуыңыз керек еді, r.4(3). Бұл мәселе Litster v Forth Dry Dock [1989] ICR 341 ісінде қарастырылды, онда кеңейтілген және мақсатты түсіндірме берілді. Демек, «бірден» дегеніміз, біршама уақытты білдіреді, белгілі бір еркіндік бар. r.4(4) бойынша еңбек шарттарын өзгерту, егер басты себеп трансферт болса немесе «трансфертке байланысты, бірақ жұмыс күшін өзгертуді білдірмейтін экономикалық, техникалық немесе ұйымдастырушылық себеп емес себеп» болса, «жарамсыз». r.4(5) бойынша жұмыс берушілер мен жұмыскерлер шарттарды өзгертуге келісе алатыны атап көрсетілген. Әдеттегі ереже бойынша, тіпті келісіммен жасалған өзгерістер де жарамсыз болып табылады. Егер жұмыскер жұмыс берушінің жеке басын өзгертуге қарсылық білдірсе, онда r.4(7) бойынша ол жаңа жұмыс берушіге трансферттелмейді. Ол трансферт орын алған кезде келісімшарты тоқтаған сияқты қаралады, бірақ жұмыстан шығарылмайды (әрине, егер жұмыс беруші оны шынымен жұмыстан шығарса ғана), r.4(8). Бұл мәселе Уилсонның Сент-Хеленс кенті кеңесіне қарсы [1999] 2 AC 52 ісінде қарастырылды. Егер келісімшарт трансферт кезінде зиянды түрде өзгертілсе, жұмыскерлер жұмыс беруші тарапынан жұмыстан шығарылған деп есептеуге құқылы. Хэмфрис ісі (Оксфорд университеті Хэмфриске қарсы (1) және Ассошиэйтед Экзаминг Борд (2) [2000] ICR 405, Апелляциялық сот) бойынша, ТУПЕ-ге ауысу кезінде немесе одан бұрын жаңа иесі бастапқы иесі ұсынғаннан нашар еңбек және еңбек шарттарын қолдануға ниетті екендігі туралы негізді қорқыныштан бас тартқан жұмыскер бастапқы иесіне қарсы конструктивті негізсіз жұмыстан шығару туралы талап қоя алады. Сонымен қатар, Tapere ісі мобильдік шарттарын түсіндіру туралы шешім қабылдады және тиісті трансферт жұмыскер үшін материалдық зиян келтіретін еңбек жағдайларын елеулі өзгертуге әкелген жағдайда, «зиян» дискриминация заңдарында қолданылатын субъективті әдіспен қарастырылуы керек деп шешті.

5. Тиісті трансферттің ұжымдық келісімдерге әсері

6. Тиісті трансферттің кәсіподақтарды тануға әсері

7. Тиісті трансфертке байланысты қызметкерді жұмыстан шығару
Егер жұмыс беруші жұмыстан шығарудың экономикалық, техникалық немесе ұйымдастырушылық себебін көрсетпесе, жұмыстан шығарылған қызметкер әділетсіз жұмыстан шығарылған деп есептеледі. Әрине, бұл ұғымға компанияны сату алдындағы бағаны жақсарту үшін жұмыстан босатулар кірмейді. Егер жұмыстан босатудың экономикалық, техникалық немесе ұйымдастырушылық себебі болса, олар 1996 жылғы Еңбек құқықтары туралы заңның (s.98(2)(c)) әділ жұмыстан босату ережелері бойынша «қажетті себептер» (яғни дәлелді себептер) болып саналады. Нәтижесінде қызметкер жұмыстан босатылған деп саналады, сондықтан егер олар екі жылдан астам уақыттан бері жұмыс істесе, өтемақы төлеуге тиіс. Бұл екі тараптың біріне де әділетсіз жұмыстан босату туралы талап қоюға болады дегенді білдіреді.

8. Төлемсіздік

9. Тапсырушылар тиісті төлемсіздік рәсімдеріне жататын жағдайда келісімшарттың өзгеруі

10. Зейнетақы

11. Қызметкерлердің жауапкершілігі туралы ақпаратты хабарлау

12. Қызметкердің жауапкершілігі туралы ақпаратты хабарламау үшін түзету

13. Өкілдерге ақпарат беру және олармен кеңесу міндеті

14. Қызметкерлер өкілдерін сайлау

15. Ақпаратты немесе консультацияны бермеу

16. Ақпарат беру немесе консультация алмау, қосымша

17. Жұмыс беруші жауапкершілігін міндетті сақтандыру

18. Шетелдік келісімшартқа шектеу

Мысал

Үй тазалаушыларын жұмысқа алған компанияны көзге елестетіңіз. Компания тазалау қызметін тендерге шығаруды шешеді. Жұмысты қабылдаған жаңа компания бұрынғы тазалаушыларды жұмысқа алуы мүмкін. Егер олай болса, TUPE ережелеріне сәйкес, жаңа жұмыс беруші тазалаушыларды бұрынғы жұмыс берушіде болғандай дәл сол еңбек шарты мен жағдайлар бойынша жұмысқа алуға міндетті болады, бірақ болашақта жұмысқа алынатын қызметкерлер басқа шарттармен тағайындалуы мүмкін. Егер екі жұмыс берушінің біреуі жаңа келісіммен байланысты себеппен қызметкерді жұмыстан босатса, бұл автоматты түрде заңсыз босату болып есептеледі және жаңа жұмыс беруші осыған байланысты туындайтын барлық заңдық талаптарға жауапкер болады. Бұл сондай-ақ, компания А-дан компания Б (көбінесе ірілеу) мақсатты бизнесті (компания акциялары емес) сатып алып, оны компания Б-нің бизнесімен біріктірген кезде де орын алады.

Бағалау

Жеке жұмысшыларға тиесілі пайдалар анық: TUPE компаниядағы барлық адамның жұмысын жоғалту мүмкіндігін болдырмайды, себебі қызметті ұсынатын компания өзгереді. Бұл қызметкерлерге үлкен сенімділік сыйлайды. Жаңа ережелердің жанама әсері кейбір жұмыс берушілер үшін жағымсыз болуы мүмкін. Бұл әсіресе заң фирмаларына қатысты. Заңгерлер қоғамының журналы, «Заңгерлер қоғамы газеті» хабарлағандай, заң фирмалары келісімшарттарды қабылдағанда заңгерлер командаларын жұмысқа алуға міндетті болуы мүмкін. Жаңа ережелерге сәйкес, егер клиент заңдық қызметтерді басқа провайдерден алуға шешім қабылдаса, бұрынғы провайдердегі заңгерлер тобы бұрынғыдай шарттармен жаңа провайдерге өтуге құқылы болады; егер жаңа провайдер наразылық білдірсе, жаңа қызметкерлер заңсыз жұмыстан босату туралы сотқа шағымдануға құқылы. TUPE сарапшысы, доктор Джон МакМалленнің айтуынша: «Егер заң фирмасында бір клиентке арналған адвокаттардың ұйымдасқан тобы болса және ол клиент: «Мен бұл заң фирмасын қаламаймын, X заң фирмасын тағайындаймын» десе, онда 2006 жылғы TUPE қолданылуы мүмкін, сондықтан клиент күткенінің немесе қалағанының керісінше, адвокаттардың жаңа тағайындалған заң фирмасына келу құқығы болуы мүмкін. «Ұйымдасқан топ» дегені бір адамды да білдіруі мүмкін». Жаңа ережелерге қатысты наразылықтар консультация кезінде білдірілді. Кәсіби қызметтер фирмалары үшін босату туралы шешім үкімет тарапынан қарастырылған, бірақ соңында қабылданбады. 2012 жылы Ұлыбритания коалициялық үкіметі кәсіби қызметтерге қатысты TUPE тиімділігі туралы пікірлерді жинады және кәсіби қызметтерге қызмет көрсетуді өзгерту режимімен қамту туралы «бірнеше пікірлер» болғанын анықтады. Әсіресе жарнама саласында, салықтан босату идеясына зор қолдау көрсетілді. Алайда, заңгерлер Жаңа Зеландиядағы TUPE-қа ұқсас ережелердің жұмысындағы мәселелерді атап өтіп, үкіметке қызметкерлердің белгілі бір топтарын алып тастау кезінде сақтық танытуға кеңес берді. Қызметкерлер үшін де проблемалар болуы мүмкін. Қызметкер жаңа жұмыс берушіге өтуді қаламауы мүмкін. Бірақ, мұндай жағдайда олардың жалғыз опциясы – «наразылық білдіру», бұл, мәні бойынша, жұмыстан кету, бірақ жұмыс берушіге еңбекақы төлеу міндетін жүктемейді. Олардың лауазымы жаңа жұмыс берушіде жалғасатындықтан, олар жұмыстан босатылмайды, демек, жұмыстан босату ақысына құқығы жоқ және (шектелген жағдайларда ғана) заңсыз жұмыстан босату туралы талап қоя алмайды.

Аномалиялар

Жаңа компания бұрынғы компанияның жұмысын қабылдаған кезде, ол қызметкерлерді (ескі компаниядан) қолданыстағы еңбек шарттарымен жұмысқа қабылдауы тиіс. Бұл, "ауысқан" қызметкердің жаңа компаниядағы қызметкерге қарағанда жақсырақ шарттармен жұмыс істеуіне алып келуі мүмкін. Екі топ қызметкердің шарттарын үйлестіру әдетте мүмкін емес, себебі мұның себебі TUPE трансфері болар еді, ал ол (шешімді жағдайларды қоспағанда) арнайы тыйым салынған. Нәтижесінде, бұрынғы келісімшартында оған кеңейтілген демалыс құқығы берілген ауысқан қызметкер, "жаңа" компания шарттарымен белгіленген еңбек шарты бойынша жұмыс істейтін және демалыс құқығы азырақ берілген жаңа компанияның бұрынғы қызметкерімен бірге жұмыс істеуі мүмкін.

TUPE Plus (Түпе плюс)

Кәсіподақтар мен жұмыспен қамту жөніндегі кеңесшілер "TUPE Plus" немесе "TUPE+" деп аталатын, "жалпы мойындалған" ТУПЕ аясының шектеулерін жоюға бағытталған ТУПЕ-нің кеңейтілген моделін ұсынды. TUPE Plus қызмет көрсету шартына енгізілуі мүмкін, ТУПЕ-нің бірқатар жақсартуларын қамтиды, соның ішінде ТУПЕ шартың толық мерзіміне дейін сақталады деген кепілдік, себебі регламенттерде белгілі бір уақыт мерзімі көрсетілмеген.

Реформа

2011 жылдың сәуірінде Ұлыбритания үкіметі TUPE-ге бірқатар реформалар ұсынды. Бұл өзгерістер 2014 жылғы 31 қаңтарда күшіне енген "Коллективті жұмыстан босату және кәсіпорындарды беру (жұмыс орындарын қорғау) (өзгерістер) ережелерінде" (SI 2014/16) көрініс тапты, бұл ережелер CRATUPEAR деп те белгілі.