Кіріспе

Жан Лоренцо Бернинидің мүсіні Эней, Анхисес және Асканиус – итальян суретшісі Жан Лоренцо Бернинидің шамамен 1618–19 жылдары жасаған мүсіні. Римдегі Боргезе галереясында сақталатын бұл мүсін, Энеидадан алынған бір эпизодты бейнелейді, онда батыр Эней оттай жалынынан өртеніп жатқан Троядан отбасын шығарып алып келеді. Нақты өлшемде жасалған топта Энейдің әулетінің үш буыны көрсетілген. Жас шағындағы Эней, әкесі Анхисесті иығына көтеріп алып келеді. Ол зор құлшыныспен төмен қарап тұр. Энейдің анасы Афродитадан тараған тегі, оның денесіне оралған арыстан терісі арқылы ерекше атап көрсетілген. (Арыстан терісі көбінесе күштің символы болып табылады және көбінесе Зевстің ұрпағы Геркулеспен байланысты.) Энейдің артынан оның кішкентай ұлы Асканиус ілеседі. Бернини бұл мүсінді жиырма жасында жасаған, алайда оған әкесі Пьетро Бернини көмектескен болуы мүмкін. Әкесінің арқасында жас Бернини Римнің жоғары топтарында танымал болды; Пьетроның әйгілі маньеризм мүсіндері тіпті Папаның тапсырысымен жасалған. Папа Павел V-тің шағын тапсырыстары арқылы Джанлоренцо өте талантты мүсінші ретінде таныла бастады. Папа осындай жас адамның мұндай туынды жасай алатынына сенбеді. Бұл мүсіндер, әсіресе ежелгі мүсіндер, өнерді, ақшаны және еркек денесінің сұлулығын жақсы көретін, Пападан кейін Римдегі ең ықпалды адам болған кардинал Сципионе Боргезеге әсер етті. [6]

Мүсінге бұрынғы суретшілердің еңбектері әсер еткен. Микеланджелоның қайта тірілген Христос мүсіні (Санта-Мария-Сопра-Минерва) Эней мүсініне үлгі болып қызмет еткен деп саналады. Энейдің басы Пьетро Бернинидің Иоанн Крестителінің мүсінін (Сант-Андреа-делла-Валледегі Каппелла Барберини) еске салады. Бұған қоса, Рафаэльдің «Боргодағы өрт» фрескасынан (Ватикан мұражайы, Станце ди Борго) және Федерико Бароккидің «Энейдің қашуы» картинасынан (Вилла Боргезе) алынған элементтер де бар деп есептеледі. Сонымен қатар, мүсіннің позасы оның әкесі жасаған тағы бір туындыны, періштесі бар Әулие Матайды еске түсіреді. Энейдің сол аяғы және Асканиусдің оң аяғы алға қарай бағытталған, ал Пьетроның Әулие Матай мүсінінде де осы поза қолданылған, бірақ айнасынан кері бейнеленген. [2]

Қамқорлық

Бұл Бернинидің кардинал Сципионе Боргезеден алған тұңғыш тапсырмасы еді. Жұмыс шамамен 1618 жылы басталды және келесі жылы аяқталды. Бұл мүсін Боргезе вилласында, қазір Боргезе галереясында сақталатын көптеген туындылардың бірі болды.

Әңгіме

Бернинидің бұл туындыға шабыттанғаны – "Энеида", латындық дастан поэмасы. Онда туған қаласынан айрылып, Италияға келген және рим халқының бабасы болған Энейдің тарихы баяндалады. Суретте көрсетілген нақты көрініс – грек әскері Трояны тонағаннан кейін Энейдің қарт әкесі Анхизді және ұлы Асканийді Троядан алып кетуі. Анхиз қолында ата-бабаларының күлін сақтайтын ыдыс бар, ал оның үстінде рим үй құдайлары Ди Пенаттың екі кішкентай мүсіні орналасқан.

Көркемдік әсерлері

Бернини бұл жұмысты аяқтаған кезде жиырма жасына енді ғана жеткен еді. Сондықтан, орындалу стилі әлі де басқа суретшілердің ықпалында болғанын көру таңқаларлық емес. Кардинал Сципионе Боргезе тапсырыс берген басқа туындыларында оның жеке стилі анық байқалады. Оның әкесі Пьетро Бернинидің ықпалы мүсіндерді өңдеудегі кейбір дөңгелектеуге ұқсас әдісте көрінеді. XVI ғасырдың мүсіншісі Гямболоньяның элементтері де бар, әсіресе Бернинидің Асканий баласынан оның атасы Анхизге дейінгі қозғалыс сезімін қалай құруға тырысқанында. Энейдің мүсіні Микеланджелоның «Қайта тірілген Мәсіх» мүсінінен үлгі алынған болуы мүмкін.