Кіріспе

Доллар аукционы – экономист Мартин Шубик рационалды таңдау теориясындағы парадокс көрсету үшін зерттеген, нөлдік емес жиынтықтық кезеңдік ойын. Ойын барысында ойыншылар қатар-қатар жасаған, көрінетін рационалды шешімдердің нәтижесінде соңындағы иррационалды шешімге келуге мәжбүр болады.

Ойнаңыз

Бұл жағдайда аукцион жүргізушісі өз еркімен бір долларлық банкнотты келесі ережемен аукционға салады: банкнот жеңімпазға беріледі; алайда, екінші ең жоғары баға ұсынған адам өзі ұсынған соманы жоғалтады, осылайша аукциондағы ең үлкен зиянға ұшырайды. Жеңімпаз ең төменгі баға – 5 центке бір доллар ала алады, бірақ бұл тек ешкім басқа саудаға қатыспаса ғана мүмкін. Дегенмен, аукционға төмен бағамен қатысуыңыз қиын жағдайға әкелуі мүмкін. Мысалы, ойыншы 95 цент пайда табу үшін 5 центтен бастауы мүмкін. Бірақ, егер басқа ойыншы 10 цент ұсынса, оны басып өтуі мүмкін, себебі 90 цент пайда әлі де тартымды. Сол сияқты, тағы бір саудагер 15 цент ұсынса, 85 цент пайда табады. Ал екінші саудагер 10 центтік шығынын 80 центтік пайдаға айналдыру үшін 20 цент ұсынуы мүмкін, және т.б. Әр ойыншыда төлемеу немесе доллар үшін 5 центтен артық ұсыну мүмкіндігі бар. Ұзақ мерзімді рационалды ұсыныстардың тізбегі бір долларға жетеді және одан асып кетеді, себебі саудагерлер шығындарын азайтуға тырысады. Егер бірінші саудагер 95 цент, ал екінші саудагер бір доллар ұсынса (таза пайда немесе зиянсыз), бірінші саудагер 95 цент жоғалтуы мүмкін, егер олар 1,05 доллар ұсынбаса. Доллардың құнынан артық ұсыну олардың шығындарын 5 центке дейін төмендетуі мүмкін. Ең жоғары ұсыныс орташасы 0,5 болатын биномдық үлестірілімді сақтайды (есте сақтаңыз, саудагерлердің әрқайсысының орташа пайдасы нөлге тең).