Кіріспе

Баға белгілеу стратегиясы

Өз бағаңызды атаңыз (NYOP) – бұл баға белгілеу стратегиясы, онда сатып алушылар өнімнің бағасын ұсынады (дәстүрлі тәсілде сатушылар белгілі бір бағаны келтіретіндей) және мәміле тек сатушы ұсынылған бағаны қабылдаса ғана жүзеге асырылады. Сатушы әлеуетті сатып алушының ұсынысын күтеді және пайдаланушы ұсынған «аталған бағаны» қабылдауға немесе қабылдамауға болады. Интернет үнемі дамып, онлайн-базарлар кеңінен таралған сайын, тұтынушылар өнім бағасын белгілеуде көбірек таңдауға ие болады. Бұл баға стратегиясын кері аукционның пионері Priceline.com танымал етті. Ол тұтынушылардан әртүрлі тауарлар мен қызметтерге, мысалы, әуе билеттеріне, қонақ үйлерге, жалға берілетін көліктерге және т.б. «өз бағаларын атауды» сұрайды. Тұтынушының бірінші ұсынысы және одан кейінгі ұсыныстардың өсуі тұтынушының сауда-саттыққа дайындығын немесе дайын еместігін көрсетеді. «Экономикалық тұрғыдан алғанда, NYOP аукционында тұтынушының өнімді жеңіп алу үшін ұсынған ұсыныстардың саны, сауда-саттықтан күтілетін үлкен үнемдеуді, оған байланысты туындайтын шығындарға қарсы таразылау ниетімен анықталады». NYOP сатушылары өз өнімдерінің бағасын жарияламайды, ал мәміленің соңғы бағасы тек «кері аукцион процесі» арқылы анықталады. Бұл қонақ үйлер мен саяхат агенттерін NYOP сатушыларынан ерекшелендіретін маңызды ерекшеліктер. Кері аукцион процесі шеңберінде тұтынушылар жаңа көліктерге өз бағасын қояды. Бастапқыда маркетологтар «өз бағаңызды атаңыз» сатуын «жасырын» деп есептеді, себебі сатып алушылар «жабдықтаушының (әуе компаниясының, қонақ үйдің немесе көлік жалға беру компаниясының) атын немесе кестесін (әуе билеттері үшін) сатып алуды жасағаннан кейін ғана біледі». Жеткізушілерге пайда әкеледі, өйткені олар ең төмен бағаны жария етпей, бағаға сезімтал сатып алушыларға/саяхатшыларға сата алады. Сонымен қатар, олар өз веб-сайттарында жарияланған баға опцияларын қосты.

Priceline-тің бағалық кемсіту әдістері

Priceline.com компаниясы ұсынатын өнім санаттарына қарай бағалық дискриминацияның екі түрлі әдісін қолданады. Мысалы, қонақ үйлерде тұру немесе әуе тасымалы сияқты бір-біріне жақын алмастырылатын өнімдер үшін Priceline белгілі бір бағалық дискриминация әдісін пайдаланады, онда потенциалды сатып алушылар өнімнің кейбір қасиеттеріне нақты сенімсіздікпен ұсыныс жасайды. Мысалы, әуе тасымалына ұсыныс білдірген клиенттер сапар кестесінің толық мәліметтерін білмейді және қандай тасымалдаушылар тапсырысты қабылдайтынын білмейді, бұл Priceline компаниясына клиенттерді олардың қатысу деңгейіне қарай саралауға мүмкіндік береді, ал бұл өз кезегінде әуе компанияларына бұрын бағаға сезімталдығы бойынша ажырата алмаған клиенттерге қызмет көрсетуге мүмкіндік береді. Priceline біртекті емес тауарларды сату үшін бағалық дискриминацияның басқа әдісін қолданды. Осы әдіс арқылы Priceline әртүрлі клиенттерді ажырату үшін онлайн сауда процесіндегі клиенттің күш-жігерін және уақыт шығындалуын білдіретін сауда-саттық күшін пайдаланды. Мысалы, клиент қоңырау қуатына ұсыныс жасаса, бастапқыда төмен бағамен бастайды, содан кейін 60 секунд күтіп, ұсыныстан бас тартылған жағдайда бағаны көтереді. Priceline NYOP жүйесін қолданған кезде клиенттерге 24 сағат ішінде қосымша ұсыныстар беруге тыйым салатын болған (бірақ Priceline қосымшасын пайдаланған жағдайда клиенттердің күту уақыты екі сағатқа дейін қысқартылды), бұрын Priceline клиенттерге бір телефон нөмірі үшін және бірдей қуаттылыққа үш ұсыныс беруге рұқсат берген.

Тұтынушылар мен көтерме саудагерлердің көзқарасы

Біріншіден, егер тұтынушы бұрынғы қолданушы болса, одан жеке сәйкестігін растауды сұрайды немесе жаңа қолданушы ретінде тіркелуді ұсынады. Содан кейін тұтынушы қалаған өнімге баға ұсынады. Бөлшек саудагер тұтынушы ұсынған бағаны ішкі шекті бағамен салыстырады. Егер тұтынушының ұсынысы шекті бағадан жоғары болса, мәміле тұтынушы атаған баға бойынша жасалады. Егер ұсынылған баға шектен төмен болса, NYOP бөлшек саудагері пайдаланушыға ұсынысы тым төмен екенін хабарлайды, содан кейін пайдаланушыға белгілі бір уақыт өткен соң бағаны жоғарылатып қайта ұсыну мүмкіндігі беріледі (Priceline-де NYOP мүмкіндігі болғанда, әдетте бұл 24 сағаттық кезең болатын, бірақ клиент Priceline қосымшасын пайдаланса, күту уақыты екі сағатқа қысқартылатын), және ішкі шекті бағамен қайта салыстыру жүргізіледі.

NYOP саудагерінің көзқарасы

NYOP бөлшек саудагері «тұтынушы мен көтерме саудагер арасында делдал ретінде әрекет етеді». Делдал тұтынушыдан түскен ұсынысты қабылдауға дайын болатын шекті бағаны анықтауы тиіс. Тұтынушының ұсынысы қабылданылған жағдайда, екі түрлі пайдаға қол жеткізіледі. Біріншісі – делдал алатын ақпараттық рента, яғни тұтынушы ұсынған баға мен шекті баға арасындағы айырма. Екіншісі – егер NYOP бөлшек саудагері шекті бағаны көтерме бағадан жоғарырақ деңгейде белгілесе, шекті баға мен көтерме баға арасындағы айырмашылық. NYOP сатушысы сондай-ақ пайдаланушы интерфейсі дизайнын бақылауға құқылы. Сондықтан бөлшек саудагер тұтынушының баға соғуға жұмсайтын күшін, тұтынушының әрбір ұсыныс үшін енгізуі тиіс ақпарат мөлшері арқылы әсер ете алады. Бұдан өзге, NYOP бөлшек саудагері тұтынушыдан ұсыныс алғаннан бастап, оның нәтижесі (қабылданды ма, қабылданбады ма) туралы хабарлау арасындағы уақытты таңдауға жауапты, және бұл тұтынушының баға соғуға жұмсайтын күшіне тікелей әсер етеді.