Кіріспе

АҚШ жеке клиринг орталығы

Клиринг үйі банкаралық төлемдер жүйесі (CHIPS) – АҚШ-тың ірі сомадағы операциялар үшін жеке клиринг орталығы. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, ол күніне шамамен 500 000 төлемді, жалпы сомасы 1,7 триллион АҚШ долларын өңдейді. CHIPS, Федералдық резерв банктерінің Fedwire Funds қызметімен бірге, АҚШ-тың ішкі және халықаралық АҚШ долларымен жасалатын ірі сомадағы төлемдерге арналған негізгі желісін құрайды және оның нарықтық үлесі шамамен 96% құрайды. CHIPS операциялары Бірыңғай коммерциялық кодекстің 4А-бабымен реттеледі. Fedwire жүйесі реттеуші органның бір бөлігі болса, CHIPS-ке оны пайдаланатын қаржы институттары иелік етеді. Төлемдер уақытқа аса сезімтал болмаған жағдайда, банктер әдетте Fedwire орнына CHIPS-ті пайдалануды қалайды, себебі CHIPS қолға түсетін төлемдер мен қажетті қаражат тұрғысынан арзан. Бұған себеп – Fedwire нақты уақыт режимінде тікелей есептесу жүйесі болса, CHIPS төлемдерді өтеуге мүмкіндік береді.

Fedwire-ден айырмашылықтары

CHIPS төлем жүйесі Fedwire төлем жүйесінен үш негізгі тұрғыдан өзгеше. Біріншіден, ол жеке меншік (The Clearing House Payments Company LLC), ал ФРС реттеуші органның бір бөлігі. Екіншіден, оның 47 қатысушы мүшесі бар (кейбір біріккен банктер жеке қатысушы ретінде есептеледі), ал Fedwire арқылы төлемдерді жасауға және алуға құқылы 9 289 банк мекемесі бар (2009 жылғы 19 наурыздағы мәлімет бойынша). Үшіншіден, ол неттеу механизмі (сондықтан, нақты уақыт режимінде жұмыс істемейді). Неттеу механизмі күтіліп отырған барлық төлемдерді азырақ бірнеше операцияға біріктіреді. Мысалы, егер Bank of America American Express-ке 1,2 миллион доллар төлеуге тиіс болса, ал American Express Bank of America-ға 800 000 доллар төлеуге тиіс болса, CHIPS жүйесі осы төлемдерді Bank of America-дан American Express-ке 400 000 долларлық бір төлемге шоғырландырады. Fedwire жүйесі толық сома бойынша екі жеке төлемді қажет етеді (American Express-ке 1,2 миллион доллар және Bank of America-ға 800 000 доллар).

Мүшелер

CHIPS қаржы институттарына тиесілі. АҚШ Федералдық қаржы институттарын тексеру жөніндегі кеңесінің (FFIEC) мәлімдемесіне сәйкес, "АҚШ-та реттелген филиалы бар кез келген банк ұйымы желінің иесі бола алады және оған қатыса алады". CHIPS қатысушылары коммерциялық банктер, Edge Act корпорациялары немесе инвестициялық компаниялар болуы мүмкін. 1998 жылға дейін CHIPS қатысушысы болу үшін қаржы институты Нью-Йорк қаласында филиал немесе агенттік ұстауы тиіс еді. CHIPS желісін пайдаланып халықаралық төлемдер жасағысы келетін, бірақ қатысушы емес институт, өзінің корреспонденті немесе агенті ретінде CHIPS қатысушысының бірін пайдалануға міндетті болды.