Кіріспе

WAGR синдромы (WAGR комплексі, Вилмс ісігінің аниридия синдромы, аниридия Вилмс ісігі синдромы деп те аталады) – сирек кездесетін генетикалық синдром, бұл синдроммен туған балалар Вилмс ісігіне (бүйрек ісігі), аниридияға (көздің түсті қабығы – иристің жоқтығына), несеп-жыныс жүйесінің аномалияларына және интеллектуалдық дамудың қалыптан тыс болуына бейім. "G" әрпі кейде "гонадобластома" деп аударылады, себебі несеп-жыныс жүйесінің аномалиялары жыныс бездерінің (жауынгерлік бездер немесе жұмыртқалықтар) ісіктерін де қамтуы мүмкін. Кейбір WAGR синдромымен ауыратын науқастарда балалық шақтағы қанағаттандырылмаған ашкөздікпен қатар ауыр семіздік байқалады және олар WAGRO (семіздік қосылған) деп жіктеледі, бұл мидан шыққан нейротрофикалық фактордың (BDNF) жоғалуымен байланысты болуы мүмкін, ал бұл ген 11-хромосомада орналасқан. Бұл жағдайды алғаш рет 1964 жылы Миллер және әріптестері басқа туа біткен кемістіктермен байланысты сипаттаған, нәтижесінде 11-хромосомадағы жоғалуға байланысты бірнеше ген жоғалып кеткен. Осылайша, бұл жағдай көршілес (бірге орналасқан) гендердің жоғалуынан туындаған аурулардың ең жақсы зерттелген мысалдарының бірі болып табылады.

Белгілері мен симптомдары

Жаңа туған балаларда WAGR синдромы болған жағдайда, көп ұзамай аниридия анықталады. WAGR синдромына күдік тудыру үшін басқа жыныс мүшелерінің аномалияларының болуы мүмкін, бірақ жыныс-несеп жүйесінің аномалиялары әрқашан кездеспейді, әсіресе қыздарда. Ересек балаларда синдромға клиникалық диагноз қою үшін аниридия және басқа бір белгінің болуы қажет. Аниридия WAGR синдромында сирек болмаса да, осы белгісіз жағдайлар да тіркелген. Нақты диагноз қою үшін хромосомалық талдау қажет. Көздің басқа да жиі кездесетін кемшіліктеріне катаракта және птоз жатады. Адамдардың шамамен 50%-ында Вилмс ісігі дамиды.

Патофизиология

WAGR синдромы 11-хромосоманың 11p13 аймағындағы мутация нәтижесінде пайда болады. WT1 аномалиялары сонымен қатар несеп-жыныс жүйесінің аномалияларына да себеп болуы мүмкін. PAX6 геніндегі мутациялар жақында көз аномалияларына ғана емес, сонымен қатар ми мен ұйқы безінің проблемаларына да себеп болатыны көрсетілді. 11p14.1 орналасқан мидан туындаған нейротрофтық фактор (BDNF) гені, WAGR синдромымен ауыратын пациенттердің белгілі бір тобындағы семіздік пен шектен тыс тамақтануға байланысты ген ретінде қарастырылуда. Бұл BDNF-нің энергия тепе-теңдігіндегі рөлін нығайтады.

Диагностика

WAGR синдромын диагностикалау 11p13 микроделециясын FISH (флуоресцентті ин ситу гибридтеу) әдісімен растау арқылы қойылады, бұл диагностика үшін басты және ең қолайлы әдіс. FISH нәтижесінде геннің белгілі бір орнына сәйкес келетін флуоресценттік сигналдың жоқ екені анықталады.

Емдеу

WAGR синдромы бар балалар Вилмстің ісігіне байланысты кем дегенде 6–8 жасқа дейін тұрақты түрде (3–4 жылда бір рет) бүйрек бақылауынан өтеді, содан кейін 12 жастан асқан WAGR синдромы бар пациенттердің 40%-ында байқалатын кеш пайда болатын нефропатия қаупіне байланысты белгілі бір бақылауда қалады. WAGR синдромы бар әйелдерде жолақты жұмыртқалық бездер болуы мүмкін, бұл гонадобластома қаупін арттырады. Вагина мен/немесе жатырдың ақаулары да болуы мүмкін.