Кіріспе
Австралиялық саясаткер, ағылшын футболшысы. Джеймс Валентин Фэрберн (28 шілде 1897 – 13 тамыз 1940) – австралиялық ұшқыш және саясаткер. Бірінші дүниежүзілік соғыста жауынгер ұшқышы болған ол, Федералды парламентте Біріккен Австралия партиясының (UAP) өкілі болып сайланды және 1939 жылдан бастап, келесі жылы қаза болғанға дейін Әуе және азаматтық авиация министрі қызметін атқарды. Фэрберн Англияда австралиялық ата-аналарына дүниеге келді және Викторияда өсті. 18 жасында ол Англияға қайтып, Корольдік ұшу корпусына (RFC) қатысты. Ол алғашқы миссияларының бірінде жау шебінде атып түсірілді және ауыр қол жарақатын алды, содан кейін бір жылдан астам уақыт неміс тұтқынында болды. Кейіннен Фэрберн Викторияның Батыс аймағында мал шаруашылығымен айналысты. Ол қысқа мерзімге Виктория заң шығарушы жиналысында (1932–1933) қызмет еткеннен кейін, Өкілдер палатасына қосым сайлауда жеңіске жетті. Фэрберн азаматтық ұшқыш ретінде де ұшуын жалғастырды және авиация саласындағы сарапшы ретінде танылды. 1939 жылы бірінші Мензис үкіметінің құрамына министр ретінде тағайындалды. 1940 жылы Канберрадағы әуе апатында екі министр әріптесімен және армия басшысымен бірге қаза тапты.
the English footballer
James Valentine Fairbairn (28 July 1897 – 13 August 1940) was an Australian aviator and politician. A World War I fighter pilot, he represented the United Australia Party (UAP) in federal parliament and served as Minister for Air and Civil Aviation from 1939 until his death the following year. Fairbairn was born in England to Australian parents, and grew up in country Victoria. At the age of 18 he returned to England to enlist in the Royal Flying Corps (RFC). He was shot down behind enemy lines on one of his first missions and received a severe arm injury, subsequently spending over a year as a German prisoner of war. Fairbairn subsequently became a grazier in Victoria's Western District. He briefly served in the Victorian Legislative Assembly (1932–1933) before winning a by election to the House of Representatives. Fairbairn continued flying as a civilian and was recognised as an aviation expert. He was appointed to cabinet in 1939 as a member of the first Menzies Government. He was killed in the 1940 Canberra air disaster along with two of his cabinet colleagues and the head of the army.
Ерте өмір
Фэрберн 1897 жылғы 28 шілдеде Англияның Суссекс графтығындағы Уадхерст қаласында дүниеге келді. Ол австралиялық Элизабет (құрметті аты Осборн) және Чарльз Фэрберннің бес баласының үшіншісі болды. Оның әкесінің отбасы Квинсленд және Виктория штаттарында кең шабындық жерлерге ие болды, оларды оның Шотландияда туған әкесі Джордж Фэрберн жинақтаған. Оның әкесі мен Джордж және Стив сияқты бес інісі олардың басқаруын өз мойнына алды. Оның анасының әкесі Джеймс Осборн да шабындық шаруашылықпен айналысқан. Фэрберн екі жасқа толғанда, оның әкесі Виктория штатының Батыс аймағындағы Скиптонның жанындағы жерді сатып алды. Ол 11 жасқа дейін сол жерде өсті, содан кейін Джилонг грамматикалық мектебіне пансионға жіберілді. Ол мектеп құрамасынан теннис, жеңіл атлетика және академик ескек спорты түрлерінде өнер көрсетті.
Әскери қызмет
1915 жылы 18 жасқа толғаннан кейін Фэрберн Англияға Ұлыбритания армиясының әуе күштері Royal Flying Corps (RFC) қатарына қосылу үшін сапарлады. Оның үлкен ағасы Осборн соғыс басталғанда Кембридж университетінің Иисус колледжінің студенті болғандықтан, бұрыннан RFC құрамында болды. Ол офицерлік дайындықтан өтіп, 1916 жылдың маусым айында Шотландияға оқуға жіберілді, Turnhouse және Stirling қалаларында ұшқыштықпен айналысты. Оқуын Croydon және Netheravon қалаларында Bristol Scout ұшақтарында жаттығулармен аяқтады. Ұшқыш офицер болып тағайындалғаннан кейін Фэрберн 1916 жылдың желтоқсан айының соңында No. 54 эскадрильясымен Францияға кетті, бұл эскадрилья Сопвиф Пап ұшақтарында алғашқы болып ұшқан RFC бөлімшесі болатын. Эскадрилья келесі айда операцияларын бастады. 1917 жылдың 14 ақпанында Фэрберн мен тағы тоғыз адам Камбре мен Сен-Кентен арасындағы неміс шебі үстінен барлау миссиясын сүйемелдеуге тағайындалды. Ұшақ қозғалтқышының бұзылуына байланысты ол тобынан бөлініп, неміс ұшақтары тарапынан қуылды, нәтижесінде апаттық қонуға мәжбүр болды. Ол Иммельманн бұрылысын жасауға тырысты, бірақ ұшақты басқаруды қайта қалпына келтіре алмады, соның салдарынан ұшақ тік спиральмен төмен түсе бастады. Қонудан кейін Фэрберн тұтқындалудан сақтану үшін ұшақты дереу өртеп жіберді, бірақ өзін босата алмады және неміс әскерлері оны құтқаруға мәжбүр болды. Өрттен ол ауыр бет күйігін алды, сонымен қатар оң жақ иығына тиген оқ жарақаты да болды, оған операция жасау мүмкін емес деп танылды және ол мүгедек болып қалды. Соғыста тұтқынға алынған Фэрберн Франция мен Нидерландыда уақыт өткізді, содан кейін Швейцарияға емделуге жіберілді. 1918 жылдың сәуір айында ол неміс тұтқынымен айырбасталып, Лондон қаласындағы ауруханада емделуін жалғастырды. Оның алған жарақаттары оған Корольдік әуе күштерінен шағын зейнетақы алуға құқық берді.
Соғыстан кейінгі өмір және саяси бастамалары
1919 жылдың желтоқсан айында Фэрберн Австралияға оралды. Ол отбасылық шаруашылығын басқару үшін Орталық Квинслендке, Пик Даунсқа көшіп келді. 1923 жылы Мельбурнда Дейзи Олив "Пегги" Форестке үйленді, ал келесі жылы Дерриналумның жанындағы Батыс округінде, Маунт Элефант тауында жайылымдық жерге ие болды. Олардың бір ұлы мен бір қызы болды. Олардың алғашқыда 3000 қой баққан шаруашылығы 1934 жылға қарай 10 000 қой мен 350 бас ірі қараға дейін өсті, Фэрберн бұл өзгерісті суперфосфат енгізумен байланыстырды. Ол Саутдаунды Corriedales тұқымды қойларымен будандастырғандардың алғашқыларының бірі болды және Виктория облысының мал өсірушілер қауымдастығында жергілікті округтің өкілі болды. Отбасылық және мектеп байланыстары арқылы Фэрберн Австралияның Union Trustee Company және Сиднейдің Commercial Banking Company басқармаларына кірді. 1924 жылы Хэмпден округі кеңесіне сайлауға түсіп, болашақ министрі Джеффри Стритке жеңіліп қалды. 1930 жылы ол қайтадан сайлауға түсіп, сәтті болды.
Федералды саясат
1933 жылы Фэрбэрн штаттық мандатын тастап, бұрынғы премьер-министр Стэнли Брюстің отставкасынан кейін Флиндерс округінен өкілдер палатасына сайлауға түсті. Ол сайлауда жеңіске жетіп, өмірінің соңына дейін осы мандатты сақтап қалды. Ол меншігі мен Канберра арасында үнемі ұшып жүрді және авиация саласындағы сарапшы ретінде танылды. 1935 жылы Австралияны айналып ұшты, ал 1936 жылы Англияда «Де-Хавиленд Дронфлай» ұшағын сатып алып, оны Австралияға қайта ұшырып келді. 1939 жылдың қыркүйегінде соғыс басталғанда, ол Канадаға барып, Ұлыбритания Достастығының әуе оқу жоспарын құруға көмектесті. 1939 жылдың 13 қарашасында Канаданың генерал-губернаторы Джон Бьюкен, 1-ші барон Твидсмуирдің алдында ол әуе министрі қызметіне ант берді. 1940 жылдың 26 қаңтарында Атқару кеңесінің вице-президенті лауазымынан қанағаттанды. 1940 жылдың 14 наурызында ол екінші Мензиес министрлігінде Азаматтық авиация министрі және Әуе министрі болып тағайындалды. 1940 жылдың шілдесінде ол өзінің «Дронфлай» ұшағымен Австралияны аралап, барлық RAAF базаларын тексерді.
Өлім және мұра
1940 жылы 13 тамызда Канберрадағы әуе апаты деп белгілі болған оқиға болды. Мельбурннан Канберраға ұшып бара жатқан RAAF Lockheed Hudson ұшағы әуежайдың шығысындағы кішкентай төбеге қондыру кезінде құлап түсті. Апатта төрт экипаж мүшесі мен алты жолаушы, оның ішінде Бас штаб бастығы және үш федералды үкімет министрі, соның ішінде Фэрбэрн қаза тапты. Премьер-министр Роберт Мензиес келесі күні парламентте оның әйелі, қызы және 1924-1980 жылдары Австралия Ұлттық университетінде тарихтан дәріс берген Джеффри Форрестер есімді ұлы бар екенін айтты. 1953 жылы Фэрбэрн әуе базасы (қазіргі Канберра әуежайының шығыс бөлігі) оның құрметіне аталды. 1962 жылы әуежайдың әскери бөлігі RAAF Фэрбэрн базасы деп қайта аталды. RAAF базасы қазір тоқтатылған, бірақ әуежайдың солтүстік-шығыс бөлігі әлі де Фэрбэрн атауын сақтап тұр. Оның туысы, сэр Дэвид Фэрбэрн де федералды саясаткер болған.