Кіріспе

Неміс қарсыласы (1918–1943)

Вильгельм "Вилли" Граф (2 қаңтар 1918 – 12 қазан 1943) – нацистік Германиядағы "Ақ роза" қарсыластық тобының мүшесі. Германиядағы католик шіркеуі Графты 20 ғасырдың шейіттерінің тізіміне қосты. 2017 жылы оны қасиеттілікке жақындастыру ісі басталды. Граф Людвиг гимназиясында оқыды. Көп ұзамай, он бір жасында ол Бунд Нойдейтсхландқа қосылды – Гитлер мен нацистер билікке келгеннен кейін 1933 жылы тыйым салынған, жоғары оқу орындарындағы жас жігіттерге арналған католик жастар қозғалысы. 1934 жылы Граф тағы бір католик қозғалысына – "Сұр орденге" (Grauer Orden) қосылды, ол антинацистік риторикасымен белгілі болды. Ол да тыйым салынды, осы себепті көптеген жастар ұйымдары құрылды. Граф өте ерте жасынан-ақ өз нанымында тұжырымды болды. Ол кезде міндетті болғанына қарамастан, Гитлер жастарымен байланыс жасаудан бас тартты, тіпті Гитлер жастарына қосылмаса университетке түсе алмайтыны туралы ескерту алды. Оның ата-анасы әдебиет пен жазба жұмыстарға көп мән бермеді (отбасында тек діни кітаптар ғана болды), бірақ Граф жанып тұрған оқырман болды. Ол терең ойлы және зиялы болды, христиандық еңбектерді оқуды ұнататын, ал сүйікті христиан авторларының бірі – Германиядағы католик шіркеуінің литургиялық қайта жаңғыруының жетекші тұлғаларының бірі Романо Гвардини. Ол жас кезінде Романо Гвардинидің еңбектеріне ерекше назар аудара отырып, христиан авторларын жан-жақты зерттеді. Ол сондай-ақ поэзияны, шетелдік еңбектерді және нацистер тыйым салған кітаптарды оқуды ұнататын. Кітаптар өмірінің соңына дейін оған тірек болды: Шығыс майданында қызмет еткенде, ол достарына көбірек кітап жіберулерін сұрап хат жазды. Өмірінің соңғы жылында ол қырық кітап оқыды.

Тұтқындау

1937 жылы Abitur-ді бітіргеннен кейін Граф алты айлық Reichsarbeitsdienst-ті өтеді, содан кейін Бонн университетінде медициналық білімін бастайды. 1938 жылы ол «Грауер орденінің» басқа мүшелерімен бірге тұтқындалып, Мангеймдегі сот оның заңсыз сапарлары, кемпингтік саяхаттары және «Грауер орденімен» өткізген басқа да кездесулеріне байланысты, тыйым салынған «Bünde» жасөспірімдер лигасының қызметіне қатысқандығы айыбымен айдалады. Кейіннен Аншлюсті мерекелеу үшін жарияланған жалпы кешірімнің бөлігі ретінде айыптаулар алынып тасталды. Ол одан да көп нәрсе жазуға мүмкіндігі болған еді, бірақ сол дүрбелең кезінде, егер оның күнделігін басқалар оқыса не болады деп алаңдады. 1941 жылдың 22 маусымында Германия Ресейге соғыс жариялайды. Ұзақ өтпей Граф Ресейге жіберіледі, ол 1942 жылдың сәуірінде Мюнхенге оқуын жалғастыруға рұқсат алғанға дейін сонда болады. Осы уақытта ол қатты жарақаттанған, қорқынышты жағдайларды көріп, адамзатқа деген сенімін жоғалта бастайды. Осы шарада Граф Шолл, Шморелл, Пробст және олардың достарымен пікір алмасуға қатысады. «Ақ раушанның» қызметі 1942 жылдың маусым айында басталады. Шығыс майданындағы тәжірибесінен кейін, Польша мен Кеңес Одағындағы жаппай қырғынды білгеннен кейін Шолл мен Шморелл әрекет етуге мәжбүр сезінеді. 1942 жылдың маусым айының соңынан шілде айының ортасына дейін олар алғашқы төрт парақшаны жазады. Олар Киелі кітаптан, Аристотель мен Новалистен, сондай-ақ неміс буржуазиясының көрнекті ақындары Гете мен Шиллерден кеңінен цитата келтіріп, неміс зиялыларына үндеу жасайды, олардың осы авторларды да ынталандырған бірдей аргументтерге оңай сенеді деп сенді. Бұл парақшалар телефон анықтамалықтарында, профессорлар мен студенттерге пошта арқылы жіберіліп, басқа университеттерге тарату үшін курьерлер арқылы жеткізіледі. Бастапқыда Граф топқа қосылмайды. Ол 1942 жылдың 10 шілдесінде топқа ресми түрде қабылданады.

Ресейге жіберілу 1942 жылдың шілдесі-қарашасы

Бірнеше аптадан кейін Шолл, Шморелл және Граф 1942 жылдың жазында Ресей майданына жіберілді. Граф бұрыннан Ресейге жіберілген еді, ал Шолл мен Шморелл үшін бұл Шығыс майданына алғашқы орналасу болды. Ресейге бара жатқан пойыз Польша арқылы өтті. Сол жерде Граф, Шолл және Шморелл Варшава геттосының эвакуациясын көрді. Ресейде Шолл, Шморелл және Граф түнгі уақытта жасырын түрде орыс халқының үйлеріне баратын. Шморелл, Ресейде туып, еркін орыс тілінде сөйлей білгендіктен, Граф пен Шоллды орыс мәдениетімен таныстырды. Оған көмектесуге келіскен Вилли және Хайнц Боллингер ағайындылары, оның саяхат құжаттарын жалғандап жасады. Олар ұлттық социализмге қарсы тұру қажеттігімен келіскенмен, Графқа және оның достарына сәттілік мүмкіндігінің бар болғаны 2% ғана екенін айтты. 1943 жылдың 8 ақпанында Граф пен Шолл тағы да граффити жазды. Бұл жолы олар жасыл майлы бояу қолданды. Оны ұстағанда, өзінің бөлмесіне барып, Вермахт формасын киіп алуға рұқсат сұрады. Агенттер оның өтінішін қабылдады. Формасын ауыстыру кезінде ол күнделігін көптеген кітаптарының арасына жасыра алды. Бірнеше айдан кейін ол босатылды. Графтың соты 1943 жылдың 19 сәуірінде өтті. Сот Графты мемлекеттік опасыздық, Wehrkraftzersetzung (әскерлердің рухын құлдырату) және жаудың мүддесін ілгерілету үшін өлім жазасына кесті. Осы 6 ай ішінде гестапо Графтан басқа "Ақ гүл" мүшелері және басқа да антинацистік қозғалыстар туралы ақпарат алу үшін психологиялық азаптаулар жасады. Германиядағы сегіз мектеп оның есімімен аталды, соның ішінде Мюнхендегі Вилли Граф гимназиясы және Саарбрюкендегі Санкт-Иоганн; Мюнхендегі студенттер жатақханасы да Графтың құрметіне оның атын иеленді. Графтың 1942-1943 жылдардағы күнделігі мен сол кездегі хаттары 1988 жылы "Willi Graf: Briefe und Aufzeichnungen" деген атпен жарияланды. 2003 жылы Графқа өмірден өткен соң Саарбрюкеннің құрметті азаматы атағы берілді. 2020 жылдың қазан айында Мюнхен және Фрайзинг архиепископиясы Вилли Графты қасиеттілікке жеткізу процесінің дайындық кезеңінде екенін хабарлады.

Фильмде

Ақ роза туралы екі фильм түсірілді, онда Граф бейнеленген. 1982 жылғы "Ди Вайс Роза" фильмінде Графтың рөлін Ульрих Тулкур сомдады. "Софи Шолл: Соңғы күндер" (2005) фильмінде Графты Максимилиан Брюкнер ойнады.