Кіріспе

Окен қамытының соғысы шайқасы – Окен қамытының соғысының жалғыз шайқасы. Бұл шайқас 1325 жылдың қараша айында Болонья және Модена қалаларын білдіретін күштер арасында өтті. Бұл екі қала арасындағы шабуылдар мен жазалаулардың бір бөлігі болды, және ол Гюльфтер мен Гибеллиндердің үлкен қақтығыстарының бір құрамына кірді. Моденалықтар жеңіске жетті. Гюльфтер мен Гибеллиндер арасындағы көптеген шайқастар замандастарына тарихшылардан гөрі маңыздырақ болғанымен, бұл ерекше ірі шайқасқа шамамен 4000 атты әскер және 35000 жаяу әскер қатысты, нәтижесінде 2000 адам қаза тапты. Шайқас болған жер, қамал қабырғасының сыртындағы төбенің етегінде орналасқан, қазір Эмилия-Романья облысының Кастелло-ди-Серраваль муниципалитетінің бір бөлігі болып табылады.

Орнату

Олардың шекараларын бір ғасыр бұрын Киелі Рим императоры Фридрих II белгілеген еді, бірақ императортың қолдауымен Гибеллин Модена мен Папаның қолдауымен Гелфтер Болоньясы арасындағы өзара шекаралардағы бәсекелестік тартыстар ондаған жылдар бойы күшейді. 1296 жылы Болоньялықтар Папа Бонифаций VIII-дің қолдауымен Моденаның Баццано және Савиньо жерлеріне шабуыл жасады, ол 1298 жылы Гелфтердің шекарадағы қамалдарға иелігін мойындады. Екі қалада да көптеген шеттенушілер болды және адалдық бөлінгендіктен жағдай қиын болды. Моденада Обиццо II д'Эсте қайтыс болғаннан кейін, оның ұлдарының достары жауласып кеткен топтарға бөлініп, билік үшін күрес Аззо VIII-нің пайдасына шешілді. Ол өзінің қаласының ақсүйектері тарапынан жылы қабылдауды нығайту үшін Болоньяға қарсы да шықты. Оның таңдалған мұрагері, Мантуялық Пассерино Бонакольси, Бавариялық Людовиктің, Рим патшасының адамы, Парма, Реджио және Моденаны да өзінің билігіне бағындырып, ашкере соғыс саясатын жүргізді. Иоанн XXII оны Шіркеуге қарсы көтерілісші деп жариялады және оның өзіне немесе мүлкіне зиян келтірген кез келген адамға, крест жорысына қатысқандай кешірім берді. Соғысқа дейінгі айларда шекаралық қақтығыстар күшейді. Шілдеде Болоньялықтар Модена аумағына кіріп, "каналдар арасындағы" бөліктегі егістіктерді от пен қылышпен жойды. Тамыз айында Болоньяның подстайы бастаған қарақшылар екі апта бойы Модена жерін қиратып, тонады. Қыркүйекте Мантуя кезегін алды, ал сол айдың соңында Болоньяның стратегиялық Монтевеглио қаласын наразылар Моденаға сатты. Екі көтерілісші кастелянның басы кесілді.

Шайқас

Болоньялық хронист Маттео Гриффони айтқандай, Болоньяның 30 000 жаяу әскері болды, олар жабдығы жақсы болмаған, және 2500 атты әскер Модена тарапынан 2800 атты әскерге қарсы тұрды, оларға 5000 жаяу әскер көмектесті. Бонакольси Болонья әскерінің бір бөлігін алаңдату үшін өзенді кешіп өтуді қойғандай болуға жоспарлады. Олар бұл тактиканы Запполино шайқасынан бір күн бұрын іске асырды. Түн құрдымда моденалықтар қазіргі Марано-суль-Панаро қаласына оңтүстікке бет алды. Олар өзеннен өтіп, Болоньяның алғы шебімен қысқаша шайқасқаннан кейін Запполиноға қарай жол тартты. Болоньялықтар тұзаққа түскендерін түсініп, солтүстікке жіберілген әскерін қайта шақыра бастады. Моденалықтар қазіргі Зирибега қаласы тұрған жерге жақын орналасты, ал Болоньялықтар бекініс орналасқан төбеден төмен түсетін беткейде позиция алды. Бонакольси Болоньялықтар ұйымдаспағанда соққы бермесе, жеңіске жетудің қиын болатынын түсінді. Моденалықтар Болоньяның қатарларына шабуыл жасады, көп ұзамай ауыр шайқас басталды. Бонакольси атты әскерін айналып, Болоньялықтарға артынан шабуыл жасады. Шабыс түнде аяқталды. Бірнеше сағаттың ішінде Болоньялықтар жеңіліске ұшырады. Моденалықтар Болонья қабырғаларына дейін жетіп, Креспельяно, Зола, Самоггия, Анзола, Кастельфранко, Пиумаццо және Касалеккьо маңындағы Чиуза-дель-Реноны қиратты, бұл өзенді қалаға бұрды. Олар қаланы қоршауға тырыспады, бірақ қала есіктерінің алдында «бұл жорыққа шыққандардың мәңгілік естелігі және Болоньяның мәңгілік ұяттығы» деген мағынадағы *ad æternam memoriam præmissorum et æternam Bononiensium scandalum* сөздерімен палио ұйымдастырды, содан кейін Моденаға Порта Сан-Феличеден тыс жердегі құдықтан алынған бір шелекпен қайтып келді; Болоньяның жиырма алты көрнекті тұлғасы келесі он бір аптаға Моденада түрмеге жабылды.

Салдары

Дэвид Абулафия "Жаңа Кембридж ортағасырлық тарихында" "Гибеллиндердің аймақтағы ықпалы Запполино шайқасындағы жеңіспен бекітілді" деп мәлімдейді. Бірақ, келесі қаңтардағы бейбіт келісімдер Монтевеглио және басқа да қамалдарды Болоньяға қайтарды, бұл жергілікті жағдайды бұрынғы қалпына келтірді, және бұл, әдетте, Пасьеррино Бонакольсидің қолындағы ақшамен жекелей төленген құнсыздану ретінде қарастырылды. Болоньяда Папа Иоанн XXII-нің гербі Роберт д'Анжудың гербімен бірге көрсетілді, бұл Авиньон папалығы мен Анжу үйінің бұрынғы одағының кейбір адамдардың пікірінше, әлі де күшті екенін көрсетті. Бұл шайқас сонымен қатар модендіктер болониялықтардан олжа ретінде алған ағаш шелекпен де әйгілі. Гриффони осы туралы айтпаса да, бұл ерекше олжа Моденада жеңісті еске алу үшін қастерленген. Шелек тарихы Алессандро Тассонидің "La secchia rapita" (1614–15, Парижде 1622 жылы жарияланған) атты пародилық поэмасында баяндалған. 1911 жылы ол әлі де Торре делла Гирландинаның жертөлесінде сақталған.