Кіріспе

Үлкен артериялардың левотранспозициясы – негізгі артериялардың (аорта мен өкпе артериясының) орны ауысып, аорта өкпе артериясының алдында және сол жағында орналасқан, сондай-ақ морфологиялық сол және оң қарыншалар мен оларға сәйкес жартылай айшық клапандарының да орны ауысқан тумыстық жүрек ақауы. Көптеген мамандар "түзетілген" терминін қолдануға қарсы, себебі l-ТГА науқастарында басқа да аномалиялар мен/немесе кейіннен пайда болатын аурулар жиі кездеседі. Сегменттік талдау бойынша, бұл жағдай атриовентрикулярлық дискорданттық (қарынша инверсиясы) және вентрикулоартериялық дискорданттық ретінде сипатталады. l-ТГА көбінесе қарапайым түрде үлкен артериялардың транспозициясы (ТГА) деп аталады; алайда, ТГА – бұл жалпырақ термин, ол сондай-ақ үлкен артериялардың декстротранспозициясын (d-ТГА) да қамтуы мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

Жай l TGA туған кезде көзге көрінетін ешқандай белгілерді тудырмайды. Алайда, жүйелік қан қысымы өкпе қысымынан әлдеқайда артық болады. Төмен қан қысымын басқаруға бейімделген морфологиялық оң қарынша жылдар бойы гипертрофияға ұшырап, қарсы тұруға мәжбүр болған жоғары қысым салдарынан жеткіліксіздікке алып келуі мүмкін. Бұл тынысқырудың қиындауы немесе шаршау сияқты белгілерге себеп болуы мүмкін. Күрделі l TGA бірден немесе оның ілесіндегі ақаулардың түріне, ауырлығына және санына байланысты жылдам дамыған белгілерді тудыруы мүмкін. Егер оңнан солға немесе екі бағытты шант болса, симптомдар тізіміне жеңіл цианоз кіруі мүмкін.

Патогенез

Қалыпты жүректе оттегі жетіспеген ("дезоксигенделген") қан оң жақ көкбауырдан оң жақ қарыншаға, содан кейін өкпе артериясы арқылы өкпеге қарай сорылады, онда ол оттегімен толады. Оттегіге бай ("оксигенделген") қан өкпе тамырлары арқылы сол жақ көкбауырға қайтып оралады, одан сол жақ қарыншаға, содан кейін аорта арқылы дененің қалған бөліктеріне, соның ішінде жүрек бұлшық етіне дейін сорылады. L-TGA жағдайында, оттегі жетіспеген қан оң жақ көкбауырдан морфологиялық сол қарыншаға (жүректің оң жағында орналасқан) сорылады, содан кейін өкпе артериясы арқылы өкпеге жіберіледі. Оттегісі бар қан өкпе тамырлары арқылы сол жақ көкбауырға қайтып оралады, одан морфологиялық оң жақ қарыншаға, содан кейін аорта арқылы сорылады.

Түрлілігі және ұқсас ақаулары

l ТГА көбінесе басқа да жүрек ақауларымен бірге кездеседі, ең көп таралған түрлері – ішкі жүрек шанттары, мысалы, қарыншааралық пердедегі ақау (ҚАП), оның ішінде ашық сопақша тесігі (PFO), қарыншалар аралық пердедегі ақау (VSD) және ашық артериялық өзек (PDA). Клапандардың немесе қан тамырларының тарылуы да болуы мүмкін. Егер басқа жүрек ақаулары болмаса, онда ол «жа simple» ТГА деп аталады; басқа ақаулар болса, онда ол «күрделі» ТГА деп аталады.

Диагностика

l ТГА кейде жүктіліктің 18 аптасынан кейін УЗИ арқылы әйелдің жатырында анықталады. Дегенмен, қарапайым l ТГА-ның көптеген жағдайлары ересектерде басқа ауруларды анықтау немесе емдеу барысында "кездейсоқ" түрде диагностикаланады.

Емдеу

Жай ТГА-ның болжамы өте жақсы, көптеген адамдарда ешқандай белгі байқалмайды және хирургиялық түзету қажеттілігі туындамайды. Көптеген жағдайларда (техникалық тұрғыдан қиын) "қос ауыстыру операциясы" қарыншалар арқылы қалыпты қан ағынын қалпына келтіру үшін сәтті орындалды.