Кіріспе

1999 жылы Эрик Валли түсірген непалдық фильм. «Гималай: керуен» – 1999 жылы түсірілген непалдық фильм, режиссері Эрик Валли. Фильм Франциядағы корпорациялардың қаржыландыруымен жасалған. Бұл фильм 72-ші «Оскар» сыйлығының «Үздік шетелдік фильм» номинациясына ұсынылған алғашқы непалдық фильм болды. Фильм құдайлардың алдындағы билікті сақтап қалу және көрсету үшін адамзаттың күресінің мәңгілік еместігі мен дәстүрлері туралы баяндайды. «Құдайлардың жеңісі» деген шақыру фильмнің соңында естіледі және кармалық тағдырлардың тепе-теңдігін көрсетеді. Гималайдың қатал табиғаты адамның нәзіктігімен және Тибет мәдениетінің әсемдігімен керемет контрастқа түседі. Фильм Непалдың батыс таулы аймағындағы Долпо халқының өмір салтын ғана емес, сонымен қатар олардың дәстүрлі әдет-ғұрыптарын, мысалы, аспандық жерлеу рәсімін көрсетеді.

Сюжет

"Гималай" – Непал Гималай тауларындағы оқиға. Биіктігі 5 мың метрден аспайтын, шалқары Долпа тау аймағында орналасқан "Гималай" фильмі, ауыл тұрғындарының биік платодан төменге қарай тас тұзды як кербуімен астыққа айырбастауын көрсетеді. Фильмнің басында тайпа басшылығының мұрагері Лхаппаның қысқа жолмен өтуге тырысқанда қаза тапқаны айтылады. Жыл сайынғы бұл шара ауыл тұрғындарының қыс айларында тірі қалуы үшін қажетті астықпен қамтамасыз етеді. Фильм қартайған басшы Тинле мен жас, батыл малшы Карма арасындағы түсініспеушілік пен сенімсіздікке негізделген бәсекелестіктің оқиғасы ретінде ашылады. Карма басшының отбасымен достық және қарсыластық қарым-қатынаста болады. Тайпа ақсақалдары Лхаппаның орнына Карманың кербуді басқаруы керек дейді, бірақ Тинле қарсылық білдіріп, басқа біреуді тағайындауды талап етеді. Өзін лайықты басшы екенін дәлелдеу үшін Карма жоспарланған күннен бірнеше күн бұрын кетеді, тайпаның ең жас және ең үлкен мүшелерін қалдырып кетеді. Карманың туыстары оны қалмауға шақырады, себебі кербудің жоспарланған күнінен бұрын кету – адалдықсыздық саналады. Карма ескертуді елемейді, көп ұзамай тайпа ақсақалдары әлі қалған тұз үйлерін анықтау үшін жиналады. Тинле қауымның қалған бөлігін қалған тұзбен бірге кербуге алып, өзінің монах ұлы Норбуды бастапқы белгіленген күні өздеріне қосылуға шақырады. Тинле Карманың кербуін қысқа жолмен жүріп, бірнеше күн бұрын кеткеніне қарамастан, жетеді. Тинле басшылықты өз қолына алады, ал Карма Тинленің немересі Церинге үлгі болады. Тинле қарлы боран жақындап келе жатқанын болжайды және кербуге дереу аттанбауға бұйрық береді, бірақ аспан ашық болғандықтан Карма бұған қарсы шығады. Тинле және кербудің қалған бөлігі кетіп бара жатқанда, Карма артта қалады. Қарлы боран басталғанда, Тинле шаршап, әлсірейді, кербудің біртұтас күйінде қалуын қамтамасыз ету үшін қарға құлайды. Қатесін түсінген Карма келіп, Тинлені кербудің алдына көтереді. Кербу белгілі бір жерге жетіп, қарлы бораннан аман қалғанмен, Тинле сол жерде құлап, өлуге рұқсат сұрайды. Кербу басшылары келісіп, таулардың иелері ретінде Тинленің жазық жерде емес, тауларда бейбіт өлу тілегін құрметтеуі керек екенін айтады. Фильм Тинленің монах ұлы Норбудың Тинленің мұрасын құрметтеп, монастырь қабырғасына кербудің оқиғаларын суреттеуімен аяқталады.

Өндіріс

Гималай тоғыз ай бойы жаяу ғана баруға болатын аймақта кең экранда түсірілді. Барлық кейіпкерлердің ішінде тек екеуі ғана актерлер болды, ал қалғаны – нағыз басшылар, ламалар және жергілікті ауыл тұрғындары. Режиссер Эрик Валли 1983 жылдан бері Непалда тұрып, фотограф және жазушы ретінде де жұмыс істейді. Оның туындылары National Geographic Magazine, GEO және Life журналдарында үнемі жарияланып тұрады. Фильмнің негізгі өндірісін Galatée Films жүзеге асырды, ал британдық Antelope және швейцариялық Les Productions JMH деректі фильмдерді өндіруге көмектесті. SBS телеканалы фильмге 5 балдық шкала бойынша 3.5 баға беріп, «Гималай тарихы – мәңгілік. Француз режиссері Эрик Валли оны аңыз тәрізді баяндайды, және ол оны жақсы біледі» деді, сондай-ақ «Бұл қарапайым, бірақ қатты әсер ететін саға» екенін атап өтті. 1999 жылы фильм Film Fest Gent фестивалінде «Үздік фильм» сыйлығын жеңіп алды. Францияда көрсетілген алғашқы айында фильм 1,6 миллион көрерменнен 10 миллион долларлық табыс тапты.