Австралия саяхатшысы және саяси қайраткері Теренс Мюррей туралы

Кіріспе

Австралиялық саясаткер сэр Теренс Обри Мюррей (10 мамыр 1810 – 22 маусым 1873) – ирланд тегі австралиялық мал шаруашылығымен айналысушы, парламентарий және патшалық рыцарь. Ол ерекше екі лауазымды – Жаңа Оңтүстік Уэльс заң шығарушы ассамблеясының спикері және Жаңа Оңтүстік Уэльс заң шығарушы кеңесінің төрағасы қызметтерін әртүрлі уақытта атқарды. 1837 жылдан 1859 жылға дейін ол Ярарулла иелігіне ие болды, қазір бұл резиденция Австралияның генерал-губернаторының Канберрадағы ресми тұрағы болып табылады.

Ерте жылдары және тарихы

Мюррей Ирландияның Лимерик қаласында патриоттық және саяси тұрғысынан ояу католик отбасында дүниеге келген. Оның анасы, Эллен Мюррей (қыз фамилиясы Фицджеральд), 1812 жылы Францияның Сент-Омер қаласында, Теренс әлі бала кезінде қайтыс болды. Оның әкесі, сондай-ақ Теренс, Ұлыбритания армиясында кассир болып қызмет етті және капитан шеніне ие болды. Жас Теренстің екі үлкен бауыры болды: хирург мамандығын алған доктор Джеймс Фицджеральд Мюррей және ақын Анна Мария Мюррей (Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Брейдвуд қаласындағы фермер және мал өсіруші Джордж Баннға үйленген). Кассир-капитан Теренс Мюррей (1781–1835) 1817 жылы әскерімен бірге Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясына, ал 1825 жылы Үндістанға сапар шекті. 1827 жылы, сол кезде жалғызбасты әке болған капитан Мюррей, колониялық үкіметтің әскери офицерлерге тегін жер беру мүмкіндігін пайдалану үшін Анна Мария мен Теренс Обримен бірге Жаңа Оңтүстік Уэльске тұрақты көшуге шешім қабылдады. Олар 1827 жылдың сәуір айында «Элизабет» кемесімен Сиднейге келді және уақытша шара ретінде Эрскин паркінде үй жалдады. Мюррей сондай-ақ Куламин шаруашылығын сатып алды, онда ол ыстық жаз айларында қойларын салқын жағдайда жаюға мүмкіндік алды.

Саяси мансап

1843 жылы колонияда жартылай өкілді парламент құрылғаннан кейін Мюррей саяси мансапқа бел буды. Ол Нью-Саут-Уэльс заң шығарушы кеңесіне Мюррей, Кинг және Джорджиана округтерінің өкілі болып қарсылығызсыз сайланды. Келесі жылдары ол парламенттік пікірталастар мен отырыстарда көрнекті рөл атқарды. 1856 жылы толық өкілдігі бар заң шығарушы жиналыс құрылды. Мюррей оған Оңтүстік Боро округінен, ал 1859 жылдан бастап Аргайл округінен сайланды. 1856–1858 жылдары ол Жаңа Оңтүстік Уэльс кабинетінде Жерлер және құрылыс хатшысы қызметін атқарды. 1860 жылдан 1862 жылға дейін Мюррей заң шығарушы жиналыстың өте тиімді және шынайы бейтарап спикері болды. 1862 жылдың соңында ол Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламентінің жоғарғы палатасы болып табылатын заң шығарушы кеңеске өмір бойына тағайындалды. Ол 1873 жылы қайтыс болғанға дейін кеңестің беделді президенті болып қызмет етті. Мюррей өте зиялы, көп оқыған ел "иесі" болды. Оның кең кітапханасы, әдемі жиһаз және тұрмыстық заттарының жинағы болды, сондай-ақ қоғам мен оның институттарына салыстырмалы түрде либералды (кейде ашық пікір білдіретін) көзқарасы болды. Оның кітапханасында буддалық және басқа да діни мәтіндер, философия, саяси ғылымдар мен социология бойынша кітаптар, сондай-ақ Құран кітабы бар еді. Ол 190 см-ден аса биік, қызыл шашты, осал емес дене бітімімен және ерекше қимыл-қозғалысымен көзге түсетін еді. Мюррей сонымен қатар тамаша ат теріп, далалық шебер болды, сонымен бірге 1840 жылдардың басында жазаланған еңбекшілердің еңбегі тоқтатылғаннан кейін Яралумланың көп бөлігін иеленген жалға алушы шаруалардан түсетін кірістен өмір сүретін, жайлы өмір салтын ұнататын бай "жер иеленуші джентльмен" де еді.

Минни Гиббске үйлену

1843 жылғы 27 мамырда Мюррей Сиднейдегі Сент-Джеймс Англикан шіркеуінде Мэри "Мини" Гиббске (1817–1858) үйленген кезде ағыл-колониялық элитаға қосылды. Англияда туған Мэри жаңа күйеуімен (оны "Обри" деп атады) Яралула шаруашылығында тұруға кетті; бірақ мәдениетті және әлеуметтік жас әйел болғандықтан, ол жалғыз және беймәдени Австралияның ауылдық өміріне бейімделуді өте қиын тапты. Ол сонымен қатар дене күші аз болды, ал Мюрреймен некеде болған кездегі алты жүктілік оның денсаулығын нашарлатып, инфекцияға осал етті. Мэри үйленген кезде Мюррей құрғақшылық немесе экономикалық дағдарыс салдарынан банкротқа ұшыраса, оған жерлерінің бір бөлігін берген еді. 1858 жылғы 2 қаңтарда 40 жастағы Мэри Виндеррадин шаруашылығында күрт қайтыс болғанда, бұл келісім Мюррейді қиын жағдайға түсірді, өйткені Яралула мен Виндеррадиннің маңызды бөлігі Мэридің мүлігіне өтті. Мюррей жердің бір бөлігін сатқысы келді, бірақ ол сенімгерлердің рұқсатынсыз мұны істей алмады. Сенімгерлерге Мюррейдің қайын атасы, колониялық заң шығарушы және Нү-Уэльс штатының кедендік бақылаушысы полковник Джон Джордж Натаниел Гиббс (1787–1873) және Мюррейдің қайын інісі, Яралуланың басқарушысы Август Онслоу Манби Гиббс (1828–1897) кірді. (Үшінші сенімгер, саясаткер, жер иесі және Сидней университетінің негізін қалаушы сэр Чарльз Николсон 1862 жылы Англияға оралып, Мюррейдің істеріне қатысуын тоқтатты.) 1859 жылдың шілдесінде Мюррей ақша табу үшін Яралуланы, оның барлық ғимараттарын және малын Август Онслоу Манби Гиббске сатты. Алайда ол Виндеррадинде тұра берді, бірақ оның сатылуын оның қайтыс болған әйелінің сенімгерлері үнемі тоқтатты, бұл Мюррейдің наразылығын күшейтті. Өкінішке орай, Виндеррадиннің сатылмауына байланысты дау 1868 жылы Нү-Уэльс штатының Жоғарғы сотына дейін жетті, онда Мюррей сенімгерлерді қызметтен шеттетуге және оларды өзінің қажеттіліктерін жақсы түсінетін адамдармен алмастыруға тырысты. Бұл қатыгез сот процесі Мюррей мен полковник Гиббс және оның әйелі Элизабет арасындағы жарысты күшейтті. Миссис Гиббс Мюррейге өте жаулы болды, өйткені ол оның қызы Мэридің ерте қайтысына себеп болды деп санады, оны Сиднейден және онда қол жетімді жақсы медициналық көмектен алыс, өзінің шаруашылықтарында тұтқынға алғандықтан. Гиббс сенімгерлері Виндеррадинді сатуға асықпауды өздерінің міндеті деп мәлімдеді. Мүлікті ең жақсы бағаға сату арқылы олар Мэридің үш аман қалған баласына – Лейла Александрина Мюррей, Эвелин 'Мэри' Мюррей және Джеймс 'Обри' Гиббс Мюррейге максималды пайда әкеле алады. Мюррей 1860 жылы үй шаруашылығын жүргізуші Агнес Эдвардсқа үйленді. Олардың екі ұлы болды (төменде қараңыз). 1860-шы жылдардың ортасында оның қаржылық жағдайы нашарлады, өйткені ауру оның қойларын жойды. Ол Виндеррадин кітапханасының мазмұнын қарыздарын төлеу үшін аукционға сатты. Бір кезде Мюррейдің кредиторлары Виндеррадинге сот орындаушыларын жіберіп, шаруашылықтан құнды заттарды тәркіледі. Шындығында, Мюррей банкроттықтан (және парламенттегі орындығынан автоматты түрде шеттелуден) бірнеше әріптестерінің жомарттығымен құтқарылды, олар оған ақша қарыз берді. Ол өмірінің соңына дейін қаржылық қиындықтарда қалды. Виндеррадин сенімгерлері 1860-шы жылдардың соңында мүлікті сатуға келісім берді, бұл полковник және миссис Гиббс, сондай-ақ Мюррейдің өзі үшін жағдайдың өзгергенін көрсетеді, олардың барлығы келесі жылдары қайтыс болды.

On 27 May 1843, Murray married into the Anglo colonial establishment when he wed Mary "Minnie" Gibbes (1817–1858) at St James' Anglican Church, Sydney. English born Mary went to live with her new husband (whom she called "Aubrey") at Yarralumla homestead; but being a cultivated and gregarious young lady, she found it extremely hard to adjust to rural life in the lonely and uncouth Australian countryside. She was also physically frail, and the six pregnancies that she experienced during the time of her marriage to Murray badly weakened her constitution, leaving her vulnerable to infection. At the time of Mary's wedding, Murray had settled a moiety of his landed property on her in case he should ever become bankrupt as a result of drought or economic depression. When 40 year old Mary died suddenly at Winderradeen homestead on 2 January 1858, this arrangement put Murray in a difficult situation because control of Yarralumla and a key part of Winderradeen now passed to the trustees of Mary's estate. Murray wanted to sell some of the land but he could not do so without the trustees' permission. The trustees included Murray's father in law, Colonel John George Nathaniel Gibbes (1787 1873), who was a member of the colonial legislature and the Collector of Customs for NSW, and Murray's brother in law, Augustus Onslow Manby Gibbes (1828–1897), who was the manager of Yarralumla. (A third trustee, the politician, landowner and founder of the University of Sydney Sir Charles Nicholson, would return to England to live in 1862 and cease to be involved in Murray's affairs.) In July 1859, Murray sold Yarralumla, all its buildings and its livestock to Augustus Onslow Manby Gibbes in order to raise cash. He continued, however, to reside at Winderradeen, the sale of which his late wife's trustees blocked repeatedly, much to Murray's growing annoyance. Regrettably, the dispute over the protracted non sale of Winderradeen eventually spilled over into the NSW Supreme Court in 1868, when Murray tried without success to oust the trustees and replace them with people more sympathetic to his needs. This acrimonious legal action widened an existing rift between Murray on the one hand, and Colonel Gibbes and his wife Elizabeth on the other. Mrs Gibbes was particularly hostile towards Murray because she felt that he had contributed to her daughter Mary's early death by keeping her sequestered away on his country properties, far from Sydney and the better standard of medical care that was available there. The Gibbes trustees had also said it was their duty not to rush into the sale of Winderradeen. By obtaining the best possible price for the property, they could purportedly maximise the benefits accruing to Mary's three surviving children—Leila Alexandrina Murray, Evelyn 'Mary' Murray and James 'Aubrey' Gibbes Murray. Murray remarried in 1860, to governess Agnes Edwardes. They had two sons (see below). His financial position worsened during the mid 1860s when disease devastated his sheep flocks. He auctioned the contents of Winderradeen's library to pay off debts. At one point, Murray's creditors had bailiffs dispatched to Winderradeen to seize valuable items from the homestead. In fact, Murray was only saved from bankruptcy (and automatic removal from his seat in parliament) by the generosity of a few of his colleagues, who loaned him money. He remained in a tight fiscal position for the rest of his life. The trustees of Winderradeen finally consented to the sale of the property at the end of the 1860s, which perhaps reflected the changing situation for the Colonol and Mrs Gibbes, as well as Murray himself, who all died in the years following.

Жоғарғы дәрежелі, соңғы ауруы және өлімі

Мюррейдің қаржылық қиындықтары оның қоғамдық міндеттерін тиімді атқаруына кедергі келтірмеді және 1869 жылы королева Виктория оған парламент пен Жаңа Оңтүстік Уэльс халқына қызмет еткені үшін рыцарь атағын берді. Мюррейдің әкімшілік жетістіктері, парламенттік қызметі және саяси көзқарастары туралы толық мәліметтер мен бағалау үшін ең жақсы дерек көзі – Гвендолин Уилсонның 1968 жылғы егжей-тегжейлі өмірбаяны «Мюррей Яралулла», Оксфорд университетінің баспасынан (Мельбурн, Лондон, Веллингтон және Нью-Йорк) жарық көрген. Оның денсаулығы қатерлі ісіктен нашарлап, парламенттен демалысқа шығуға мәжбүр болды. 1873 жылы ол Сиднейдің орталық ауданындағы Дарлингхерсттегі Ричмонд Хаус атты жалға алынған үйінде қайтыс болды. Ол соңғы, ауыр сырқатының қиындығына қарамастан, қадір-қасиет пен батылдықпен шыдады. Католик болып тойып, бірақ ешқашан осы дінінен бас тартпаған Мюррей, өлімі алдында Сент-Джуд шіркеуінің (Рэндвик, Сиднейдің шығыс жақтары) зиратында жерлеуге рұқсат берілгенде, Англикан шіркеуінің зиратына жерленуге келісім берді. Мұндай бейәдеттік Мюррейге тән еді, ол христиан дініне сектанттық емес көзқараспен қараған.

Балалар мен екінші неке

Мюррейдің Мэри Гиббспен алғашқы некесінен үш баласы болды. Олар:

Murray was survived by three children from his first marriage to Mary Gibbes. They were:

Leila Alexandrina Murray (1844–1901), rejected the practice of marriage as the subjugation of women, and worked for a time as a school teacher in Sydney for Lady Agnes Murray, her stepmother. She had also been the housekeeper of her uncle Augustus Onslow Manby Gibbes at Yarralumla. After Gibbes sold Yarralumla in 1881, she became his travelling companion on a nine year long tour around the UK and northern Europe. She spent the final few years of her life living on a small rural property near Goulburn, NSW. Evelyn Mary Fanny Matilda Murray (1849–1928), who, like her sister and father, was an expert rider and adept with firearms, from pastoral life. She married a sheep grazier, Robert Morrison, from Wellington, NSW, in 1874. She moved to England following her husband's death, and her daughter attended Cambridge University. Evelyn 'Mary' Morrison, and her daughter, also 'Mary', joined Pankhurst's suffragette movement in the early 1900s. Notably, Mary (Snr) was arrested with Pankhurst on Black Friday, whilst Mary (Jnr) was photographed wearing the suffrage sash, with Pankhurst, before the protest. She died in London. James Aubrey Gibbes Murray (1857–1933), known as 'Aubrey', a skilful draftsman, joined the NSW Department of Lands. His brother Gilbert described him as gentle and retiring. In 1882, he married Marion Edith Lewis in Sydney. They had a number of children, including: Hubert Hubert Leonard Murray, CBE, born in 1886; George Gilbert Murray born 1892, (Lance Corporal, AIF 17th Battalion) of 1 ANZAC Corps, who died in the Battle of Poelcappelle on 9 October 1917. Another of his sons, Dr Gerald Aubrey Murray, born 1890, was the Commonwealth Quarantine Officer and later the Chief Medical Officer of Western Australia; four of six of his sons enlisted in WW2, two in the RAAF and two as Australian Army medics. One, Terence Desmond Murray, born 1924, died in WW2 in flying combat in Hungary during Operation Gardening, whilst attached to the RAF 205 Group 150 Sqn. In addition, Murray's first marriage produced three daughters who died in infancy. Christened Ayleen, Constance and Geraldine, they were all buried at Yarralumla. Murray's first wife, Mary, had died in 1858, succumbing after the birth of her last child to heart failure and a severe infection. Mary Gibbes' reputed grandfather was the Duke of York, who was chronically affected by a stigmatized genetic disorder, Porphyria. Two years after this tragedy, on 4 August 1860, Murray married his children's English nanny/governess, Agnes Ann Edwards (1835–1891), at Winderradeen homestead. He would have a further two children with Agnes, who, incidentally, was a cousin of W. S. Gilbert of the celebrated Gilbert and Sullivan musical partnership. These children would both earn a degree of world fame when they grew up. They were:

Sir John Hubert Plunkett Murray (1861–1940), who attended Oxford University and, on his return to Australia, served as a commissioned officer in the Boer War. In 1908, he became the highly regarded colonial administrator of Papua, dying in office shortly before the Japanese invasion during World War II. Dr Gilbert Murray (1866–1957), who became Regius Professor of Greek at Oxford University and, among other things, a participant in the drafting of the League of Nations Covenant. (Note: Professor Murray, whose full array of given names was George Gilbert Aimé, declined to accept a knighthood when one was offered by the King in 1912 but he accepted the Order of Merit in 1941.) Following the loss of her husband in 1873, Lady Agnes Murray made ends meet by conducting a girls' school at Sydney's Potts Point. (Her stepdaughter, Leila Alexandrina Murray, was a member of the school's staff for a time.) She was also a founding committee member of the Sydney Foundling Hospital (now The Infants' Home Child and Family Services) a refuge for unmarried mothers and their children. Lady Murray's girls school did not thrive financially in the long run, however. She returned home to England, dying there in 1891.

Лейла Александрина Мюррей (1844–1901), әйелдерді бағындыру ретінде некеге тұруды қабылдамады және бір кезде Сиднейдегі мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді, оның келіншегі леди Агнес Мюррейге қарасты. Ол сондай-ақ өзінің ағасы Август Онслоу Манби Гиббстің Ярралумадағы үй шаруашылығын басқарды. Гиббс 1881 жылы Ярралуманы сатқаннан кейін, ол тоғыз жылдық саяхат кезінде оның серігі болды, саяхат Ұлыбритания мен Солтүстік Еуропа бойынша жүрді. Өмірінің соңғы жылдарын ол Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Гулберн қаласына жақын жердегі шағын ауылдық шаруашылықта өткізді. Эвелин Мэри Фанни Матильда Мюррей (1849–1928), әпкесі мен әкесі сияқты, шебер атқа мінуші және қару-жарақпен өте жақсы білетін, мал шаруашылығымен айналысқан. Ол 1874 жылы Веллингтоннан (Жаңа Оңтүстік Уэльс) келген қой шаруасы Роберт Моррисонға үйленді. Күйеуі қайтыс болғаннан кейін ол Англияға көшті, ал оның қызы Кембридж университетінде оқыды. Эвелин "Мэри" Моррисон және оның қызы, сондай-ақ "Мэри", 1900 жылдардың басында Панкхерсттің суфражистік қозғалысына қосылды. Айта кетерлігі, Мэри (үлкен) Панкхерстпен бірге Қара жұма күні тұтқындалды, ал Мэри (кіші) наразылық акциясына дейін суфражист лентасын тағып, Панкхерстпен бірге суретке түсірілді. Ол Лондонда қайтыс болды. Джеймс Обри Гиббс Мюррей (1857–1933), "Обри" деп танымал, шебер суретші, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Жерлер департаментіне қатысты. Ағасы Гилберт оны жұмсақ мінезді және тартымды адам ретінде сипаттады. 1882 жылы ол Сиднейде Марион Эдит Льюиске үйленді. Олардың бірнеше балалары болды, соның ішінде: Хьюберт Леонард Мюррей, CBE, 1886 жылы туған; Джордж Гилберт Мюррей, 1892 жылы туған (АИФ 17-ші батальонының Ланс-корпоралы), 1-ші АНЗАК корпусының құрамында, 1917 жылдың 9 қазанында Пуалькаппель шайқасында қаза тапқан. Оның тағы бір ұлы, доктор Джеральд Обри Мюррей, 1890 жылы туған, Комонвелл карантиндік офицері, кейін Батыс Австралияның бас дәрігері болды; оның алты ұлының төртеуі Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты, екеуі RAAF-те, екеуі Австралия армиясының дәрігерлері болды. Бірі, 1924 жылы туған Теренс Десмонд Мюррей, Екінші дүниежүзілік соғыста Венгриядағы ұшақтар арасындағы шайқаста, RAF 205 тобының 150 эскадрильясына тіркелген кезде қаза тапты. Сонымен қатар, Мюррейдің алғашқы некесінен үш қызы дүниеге келді, олар нәресте кезінде қайтыс болды. Айлин, Констанс және Джеральдин деп аталатын олардың барлығы Ярралумаға жерленді. Мюррейдің алғашқы әйелі Мэри 1858 жылы қайтыс болды, соңғы баласын туғаннан кейін жүрек жетіспеушілігі мен ауыр инфекциядан көз жұмды. Мэри Гиббстің әкесі Йорк герцогы болған, ол генетикалық аурумен, порфириямен ауырған. Осы қайғылы оқиғадан екі жыл өткен соң, 1860 жылдың 4 тамызында Мюррей балаларының ағылшын тәрбиешісі/гувернансасы Агнес Энн Эдвардсқа (1835–1891) Виндеррадин шаруашылығында үйленді. Ол Агнеспен тағы екі бала туды, ол, әрине, атақты Гилберт пен Салливан музыкалық серіктестігінің У. С. Гилберттің туысы болды. Бұл балалар өскенде әлемге танымал болды. Олар: Оксфорд университетінде оқыған және Австралияға оралғаннан кейін Бур соғысында офицер болып қызмет еткен сэр Джон Хьюберт Планкетт Мюррей (1861–1940). 1908 жылы ол Папуаның жоғары бағаланған отаршылдық әкімшісі болды және екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық басқыншылықтан аз уақыт бұрын қайтыс болды. Доктор Гилберт Мюррей (1866–1957), Оксфорд университетінің грек тілінің профессоры және басқа да істермен қатар, Ұлттар Лигасының келісімін әзірлеуге қатысқан. (Ескертпе: Профессор Мюррей, толық аты Джордж Гилберт Айме болған, 1912 жылы патша ұсынған рыцарлық атақты қабылдаудан бас тартты, бірақ ол 1941 жылы Ардагерлік орденін қабылдады.) 1873 жылы күйеуінен айырылғаннан кейін леди Агнес Мюррей Сиднейдің Поттс-Пойнт қаласында қыздар мектебін ашып, күндіз-түні жұмыс істеді. (Оның келіншегі Лейла Александрина Мюррей біраз уақыт мектеп қызметкерлерінің қатарында болды.) Ол сондай-ақ үйленбеген аналар мен олардың балалары үшін баспана болған Сиднейдің Foundling Hospital (қазіргі The Infants' Home Child and Family Services) құрылтай комитетінің мүшесі болды. Алайда, леди Мюррейдің қыздар мектебі ұзақ мерзімде қаржылық жағынан сәтті болған жоқ. Ол Англияға оралып, 1891 жылы қайтыс болды.