Кіріспе

1950 жылы Генри Хатауэйдің түсірген фильмі

"Қара гүл" – Генри Хатауэйдің режиссерлік жұмысымен, Тайрон Пауэр мен Орсон Уэллстің қатысуымен 1950 жылы түсірілген британдық оқиғалы-тарихи фильм. Талбот Дженнингстің сценарийі 1945 жылы канадтық автор Томас Б. Костайнның осы аттас романының негізінде жазылған. Роман басты кейіпкерлердің Шығысқа саяхаттауына жол ашатын, нормандық аристократияға қарсы сакстардың тарихи дәуірге сәйкес келмейтін көтерілісін көрсетеді. Фильмнің түсірілімінің бір бөлігі Англия мен Мароккода өтті, ол Қытайдың Гоби шөлінің орнына қолданылды. Бұл фильм "Prince of Foxes" (1949) фильмінің жалғасы ретінде жоспарланған және бұрынғы фильмдің екі басты жігітін қайта біріктірді. Британдық костюм дизайнері Майкл Уиттакер фильмдегі жұмысы үшін 23-ші "Оскар" сыйлығына ұсынылды (Үздік түсті костюмдер).

Сюжет

Нормандықтар басып алғаннан екі жүз жыл өткен соң, Эдуард I патша тұсында, саксон ғалымы Гурнидің Уолтері, Лессфорд графының заңсыз ұлы, Оксфордтан оралып, әкесінің өсиеті оқылатын кезде болады. Ол тек бір жұп етік алады, бірақ Уолтер оны әкесінің оған деген махаббатының белгісі деп түсінеді. Графтың нормандық әйелі сакстардан кез келген наразылыққа қарсы кепілдерді ұстайды. Уолтер оларды босататын саксондықтар тобына қосылады, бірақ оны танығандықтан Англиядан қашуға мәжбүр болады. Уолтер досы Тристрам Гриффенмен бірге, саксон садақшысы, Монғол бейбітшілігі кезінде Катайға (Қытайға) барып байлық табуға бет түзеді. Екеуі саудагер Антемустың Кубилай ханға сыйлықтарын алып бара жатқан керуенге қосылады. Керуенді "Жүз Көзді" монғол генералы Баян қорғайды. Тристрамның садақ ату шеберлігіне, ағылшын ұзын садағына және Уолтердің біліміне таң қалған Баян ағылшындарға қызығушылық танытады. Керуен басшысы Лу Чунг Уолтерді Антемустың жартылай ағылшын қарындасы Мәриямның, "Қара Гүл" деп аталған, қашып кетуіне көмектесу үшін шантаж жасайды, оны сыйлық ретінде жібермекші. Мәриям Уолтерді жақсы көреді, бірақ ол өз оқиғасына тым ден қойып, оған назар аудара алмайды. Тристрам қырғынды ұнатпайды және қашуға шешім қабылдайды. Ол Мәриямды өзімен бірге алып кетеді, себебі ол Англияға баруды қалайды. Баян Уолтерді Монғол билігіне бағынбаған Катайдың сол бөлігіндегі Сун әулетінің императрицасымен кездесуге жібереді. Ол келген кезде, өмір бойы Катайда "қонақ" болып қалу керектігін естиді. Содан кейін ол Тристрам мен Мәриям да тұтқындалғанын және түрмеге қамалғанын біледі. Осы уақыт ішінде Уолтер Мәриямды жақсы көретінін түсінеді. Үшеуі қашуға шешім қабылдайды. Тристрам қайтыс болады. Уолтерді күтіп тұрған кішкентай қайық, Уолтер оны ұстап үлкермес бұрын ағысымен кетеді. Уолтер жалғыз Англияға оралады. Уолтерді нормандық король Эдуард Қытайдан әкелген мәдени және ғылыми білімдері үшін (оның ішінде ұңғын) құрметпен қарсы алады. Король Уолтерді рыцарьлық дәрежеге көтеріп, оған елтаңбасын сыйлайды. Баяннан келген екі монғол елшісі пайда болады. Олар Қара Гүлді Уолтерге қосылу үшін Англияға әкелген.

Өндіріс

"Қара гүл" Генри Хатауэйдің қатерлі ісікке операциядан кейін түсірген алғашқы фильмі болды. Ол түсірілім алаңында өзімен бірге дәрігерді алып жүрді. Кейін Хатауэй фильмдегі актерлердің таңдалуына наразы екенін айтты, Джек Хокинстің рөліне "тынышсыз есейгенін" ("оны Ван Джонсон сияқты актер ойнауы керек еді") және Сесиль Обридің "ешқандай ақыл-эсі жоқ екенін" мәлімдеді. Лесли Каронды алуға тырыстым, бірақ Карон балетке ғашық екенін және киноға түскім келмейтінін айтты. Ол сондай-ақ, Орсон Уэллспен "өте жаман" қарым-қатынаста болғанын, себебі Уэллс режиссерлік нұсқауларды орындамайтын. "Ол адамдарды асырып түсіруден ләззат алды. Оның бүкіл мансабындағы мәселе де осы болды". Дегенмен ол Уэллстің талантына жоғары баға берді. "Қара гүл" - Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Солтүстік Африкада көп бөлігі түсірілген алғашқы американдық фильмдердің бірі.

Қабылдау

1950 жылы британдық кинотеатрларда фильмді сауда басылымдары "көрерменге тартымды, табысты туынды" деп атады.