Ресей Императорлық Әскери-теңіз флотының адмиралы Небогатов

Кіріспе

Небогатов Николай Иванович (20 сәуір 1849 – 4 тамыз 1922) – Ресей империясы әскери-теңіз флотының вице-адмиралы, 1904–1905 жылдардағы орыс-жапон соғысының соңғы кезеңдеріндегі рөлімен белгілі.

Өмірбаян

Небогатов Санкт-Петербург маңында әскери-теңіз офицерінің отбасында дүниеге келді және 1869 жылы Теңіз кадеттер корпусын бітірді. 1874 жылы лейтенант атағына көтерілді. 1882–86 жылдары «Разбоиник» крейсерінің штаб-офицері болды, ал 1888 жылы «Гроза» канонерлік қайығының командасын қабылдады, содан кейін 1889 жылы «Град» канонерлік қайығының командасын басқарды. Мансабында ол көптеген ресейлік әскери кемелерге, соның ішінде «Крейс», «Адмирал Нахимов» (1896) және «Минин» крейсерлеріне қолбасшылық етті. Кейін ол ресейлік Балтық флотының теңіз артиллериясы оқу бөлімінің бастығы болып тағайындалды және 1901 жылы контр-адмирал дәрежесіне көтерілді. Ресей-Жапон соғысы кезінде ресейлік Балтық флотының басым бөлігі «Екінші Тынық мұхит эскадрильясы» деп аталды және адмирал Зиновий Рождественскийдің басшылығымен Порт-Артур шайқасында тұтқындалған ресейлік Тынық мұхит флотын құтқару үшін эпикалық сапарға шықты. Көптеген саяси себептерге байланысты «Тынық мұхит эскадрильясының үшіншісін» құру туралы ұсыныстар жасалды, ол көбінесе ескірген крейсерлер мен жағалау қорғаныс линкорларынан тұратын еді. Кемелердің бұл міндетке толыққанды жарамсыз екенін түсінген және жаттығусыз экипаждармен бетпе-бет келген бірнеше ресейлік адмиралдар басшылықтан бас тартты; алайда Небогатов бұл қиындыққа келісті. Экипаждардың ішінде революциялық немесе анархистік элементтер жасаған саботажға қарамастан, Небогатов 1905 жылдың ақпанында ескі жауынгерлік кеме «Император Николай I» (флагман ретінде), «Владимир Мономах» бронекрейсері, «Адмирал Ушаков» және «Адмирал Сенявин» жағалау қорғаныс линкорлары, сондай-ақ көптеген көлік кемелерімен теңізге шықты. Эскадрилья Суэц каналы арқылы өтіп, Үнді мұхитын кесіп, Француз Индоқыстайындағы Камран шығанағында «Екінші Тынық мұхит эскадрильясымен» кездесті. Рождественский, бастапқыда «Үшінші Тынық мұхит эскадрильясының» теңізге шығуына қарсы болған, тіпті осы кеш уақытта да оның болашақ стратегиясымен және бағытымен бөліспеді, сондай-ақ 24 мамырда адмирал Дмитрий фон Фолкерсамның қазасы туралы ескертпеді, бұл оқиға Небогатовты Рождественскийден кейін флоттың екінші қолбасшысы етті. 1905 жылдың 27 мамырында Цусима шайқасының бірінші күнінде жапондық флот күшін «Екінші Тынық мұхит эскадрильясына» қарсы шоғырландырды, сондықтан Небогатовтың кемелері Рождественскийдің линкорларының тағдырынан құтылды. Рождественский ауыр жарақаттанғаннан кейін және «Екінші Тынық мұхит эскадрильясының» көптеген әскери кемелері батып кеткенде, Небогатов басшылықты өз қолына алды. Түнде қайталап торпедалық шабуылдарға ұшырағаннан кейін, қалған ресейлік әскери кемелер «Император Николай I» айналасына жиналды. Алайда, 28 мамыр күні таңертең негізгі жапондық флотты көріп, өзінің кемелері жапондық флотқа тең емес екенін, сондай-ақ адмирал Оскар Энквист басқаратын ресейлік крейсерлік дивизияның оның жойылуын болдырмау үшін уақытында келмейтінін түсінді. Көптеген офицерлерінің қарсылығына қарамастан, Небогатов адмирал Того Хейхачироның талаптарын қабылдады, Тогоның флагманы «Микаса» жауынгерлік кемесінде капитуляция туралы құжатқа қол қойды және «Император Николай I», «Орел», «Генерал-Адмирал Граф Апраксин» және «Адмирал Сенявин» қалған жауынгерлік кемелерін жапондықтарға тапсырды. Алайда, «Изумруд» крейсерінің капитаны Василий Ферсен бұйрыққа бағынбай, жапондық желілер арқылы қашып кетті. «Адмирал Ушаков» жауынгерлік кемесінің капитаны түнде адасып, капитуляция туралы бұйрықтан хабарсыз болды және келесі күні таңертең жапондық флотпен ұрысқа түсіп, басым күштерге тап болды. Небогатовты жапондықтар тұтқынға алды, ал тұтқындық кезінде ресейлік Әскери-теңіз министрлігі оны қызметтен шығарып, дворяндық атақтарынан айырды. Ресейге оралғаннан кейін ол және оның 77 офицері тұтқындалып, 1906 жылдың желтоқсан айында әскери сотқа берілді. Небогатовтың кемелерінің, қару-жарағының және оқ-дәрісінің кемшіліктері оның адамдарын мағынасыз қырғынға ұшыратуы мүмкін деген қорғанысы қабылданбады, содан кейін Небогатов пен оның үш капитаны 1906 жылдың 25 желтоқсанында ату жазасына кесілді. Алайда, патша Николайдың бұйрығымен жаза 10 жыл түрмеге ауыстырылды. 1909 жылдың мамыр айында, патшаның туған күніне орай кешірілгеннен кейін, ол Св. Петр мен Пауыл түрмесінен босатылды. Небогатов кейін Мәскеуге көшіп, 1922 жылы қайтыс болды. Ол Надежда Петроваға үйленді, олармен екі қызы мен бір ұлы болды.

Nebogatov was born into the family of a career naval officer in the vicinity of St Petersburg and graduated from the Sea Cadets Corps in 1869. He was promoted to lieutenant in 1874. In 1882–86 he was executive officer aboard the cruiser Razboinik and in 1888 was given command of the gunboat Groza, followed in 1889, by the gunboat Grad. He was in command of numerous Russian warships during his career, including the cruisers Krejs, Admiral Nakhimov (1896), and Minin. He was then appointed head of naval artillery training for the Russian Baltic Fleet, and was promoted to rear admiral in 1901. During the Russo Japanese War, the bulk of the Russian Baltic Fleet was renamed the "Second Pacific Squadron", and set sail under the command of Admiral Zinovy Rozhestvensky on an epic journey to relieve the Russian Pacific Fleet, trapped at the Battle of Port Arthur by the Imperial Japanese Navy. Largely for political reasons, calls were made for a "Third Pacific Squadron", consisting of mostly obsolete cruisers and coastal defence battleships to supplement the Second Pacific Squadron. Realizing that the ships were highly unsuited for the task, and faced with untrained crews, a number of Russian admirals refused the command; however, Nebogatov accepted the challenge. Despite several incidents of sabotage by pro revolutionary or anarchist elements within the crews, Nebogatov sailed in February 1905 with the old battleship Russian battleship Imperator Nikolai I (as flagship), cruiser Russian armoured cruiser Vladimir Monomakh, and coastal defense battleships Russian coast defense ship Admiral Ushakov, Russian coast defense ship Admiral Seniavin, and Russian coast defense ship General Admiral Graf Apraksin, as well as numerous transport ships. The squadron passed through the Suez Canal and crossed the Indian Ocean to rendezvous with the Second Pacific Squadron at Cam Ranh Bay, French Indochina. Rozhestvensky, who had opposed the sailing of the Third Pacific Squadron from the beginning, did not share with him his future strategy and routing even at this late date, and also neglected to advise him of the death of Admiral Dmitry von Fölkersam on May 24, an event which effectively made Nebogatov second in command of the fleet after Rozhestvensky. During the first day of the Battle of Tsushima on May 27, 1905, the Japanese fleet concentrated its efforts against the Second Pacific Squadron, so Nebogatov's ships survived the fate of Rozhestvensky's battleships. With Rozhestvensky seriously wounded, and most of the Second Pacific Squadron's warships sunk or lost, Nebogatov took over command. After facing repeated torpedo attacks during the night, the remaining Russian warships assembled around Emperor Nikolai I. However, on sighting the main Japanese fleet on the morning of May 28, he realized that his ships were no match for the Japanese fleet, and that the Russian cruiser division under Admiral Oskar Enkvist would not arrive in time to prevent his annihilation. Over the objections of most of his officers, Nebogatov accepted Admiral Togo Heihachiro's terms, signing an instrument of surrender aboard Togo's flagship, the battleship Japanese battleship Mikasa, and turning over control of the remaining battleships Emperor Nikolai I, Russian battleship Oryol, General Admiral Graf Apraxin, and Admiral Senyavin to the Japanese. However, Captain Vasili Fersen of the cruiser Russian cruiser Izumrud disobeyed orders and escaped through the Japanese lines. The captain of the battleship Admiral Ushakov, having become lost during the night, was unaware of the orders to surrender, and was sunk the next morning, out gunned and outnumbered, by the Japanese fleet. Nebogatov was taken as a prisoner of war by the Japanese, and while a prisoner was dishonorably discharged by the Russian Admiralty and stripped of his titles of nobility. On his return to Russia, he and 77 of his subordinate officers were arrested and taken before a court martial in December 1906. Nebogatov's defense that his defective ships, guns and ammunition would have resulted in the meaningless slaughter of his men was rejected, and Nebogatov and three of his captains were sentenced to death by firing squad on December 25, 1906. However, the sentences were commuted to 10 years in prison by order of Tsar Nicholas. He was released from the prison fortress of Sts. Peter and Paul in May 1909, when he was pardoned on the occasion of the tsar's birthday. Nebogatov subsequently moved to Moscow, where he died in 1922. He was married to Nadezhda Petrova, with whom he had two daughters and one son.