Кіріспе
1353-1354 және 1364-1376 жылдар аралығында Константинопольдің Патриархы болған Филофей Коккинос (грекше: Φιλόθεος Κόκκινος; шамамен 1300 – 1379) – екі рет, қараша 1353 жылдан 1354 жылға дейін және 1364 жылдан 1376 жылға дейін Константинопольдің Патриархы және 14 ғасырдағы Византиялық монахтық және діни жаңғырудың басшысы. Оның көптеген теологиялық, литургиялық және канондық еңбектері Византияда ғана емес, сонымен қатар славян православие әлемінде кеңінен таралды. Ол 1353 жылы император Иоанн VI Кантакузен тарапынан патриарх етіп тағайындалды, 1354 жылы Иоанн V Палеолог тарапынан қызметтен алынды, ал 1364 жылы патриархтық таққа қайта орнатылды. Ол император Иоанн V-тің Рим Папалары Урбан V және Григорий XI-мен шіркеулердің саяси бірігуі туралы келіссөздер жүргізу ниетіне қарсы болды. Оның орнына, 1367 жылы ол Батыс шіркеуімен арадағы дауларды дұрыс шешу үшін нақты, экуменикалық кеңес құруды қолдады. Сондай-ақ, ол Ұлы Фотий, Марк Евгеник және Григорий Паламамен бірге «Православиенің қорғаушысы» ретінде есептеледі.
Philotheos Kokkinos (Greek: Φιλόθεος Κόκκινος; c. 1300 – 1379) was the Ecumenical Patriarch of Constantinople for two periods from November 1353 to 1354 and 1364 to 1376, and a leader of the Byzantine monastic and religious revival in the 14th century. His numerous theological, liturgical, and canonical works received wide circulation not only in Byzantium but throughout the Slavic Orthodox world. He was appointed patriarch in 1353 by the emperor John VI Kantakouzenos, deposed by John V Palaiologos in 1354, then restored to the patriarchal throne in 1364. He opposed Emperor John V in his intent to negotiate the political re union of the churches with Popes Urban V and Gregory XI. Instead, in 1367 he supported the proposed assembly of an authentic, ecumenical union council, in order to properly resolve the differences with the Western Church. and is regarded as a "Protector of Orthodoxy", alongside Saints Photios the Great, Mark Evgenikos, and Gregory Palamas.
Ерте өмір
Филофейдің ерте өмірі белгісіз. Ол Салоника қаласында туған және шамамен 1300 жылы дүниеге келген деп саналады. Оның анасы яһуди дінінен православие христиандығына ауысқан.
Ерте мансап
Филофей ертеден-ақ монастырь өміріне енді, алдымен Синай тауында, кейіннен Афон тауында монах болды. Афон тауында ол монахтық өмірін алдымен Ватопаиди монастырында өткізді, онда ол Мәсіх үшін ақымақ Саввамен (1350 ж. қайтыс болды) жақын қарым-қатынас орнатты және оның өмірбаянын жазды. Кейіннен ол Ұлы Лавра монастырына барып, онда қасиетті Григорий Паламамен де жақын қарым-қатынас орнатты, сондай-ақ оның өмірбаянын жазды. Константинополь қаласына жаңадан қауіп төнген Иоанн V Палеолог түріктерден қорғану үшін Батысқа көмек сұрады, ал оның орнына Константинополь мен Рим арасындағы Шығыс-Батыс алауын тоқтатуды ұсынды. 1369 жылдың қазан айында Иоанн Неаполь арқылы Римге сапар шегіп, Киелі Петр базиликасында католицизмге ресми түрде көшті және папаны Шіркеудің жоғарғы басшысы деп мойындады. Филофей саяси шарттарда қайта бірігуге қарсы болды және Иоанн V-нің папалар Урбан V (1362–70) және Григорий XI (1370–78) -мен келіссөздер жүргізу әрекеттеріне қарсы шықты. Екінші жағынан, Филофейдің Патриарх ретіндегі екінші кезеңі Рим шіркеуімен алауды тоқтату үшін шын ниетпен пікірталас ашуға жасаған тырыстарымен ерекшеленді. Бұл император Иоанн V-тің сияқты дипломатиялық әрекеттермен емес, ол латын дініне православиеден бас тартқаннан кейін, шынайы және толық одаққа деген шын құштарлықтан туды.
1368 жылғы Синод
1351 жылғы "Гезихаст кеңесі" актілерінің құқықтық күші 1368 жылғы синодта бекітілді. Сонымен қатар, Филофей Григорий Паламаны қасиетті деп жариялау жөніндегі синод шешімін қабылдады, Ұлы оразаның екінші жексенбісін оның мерекесі ретінде белгіледі және Григорий Паламаға арналған шіркеу қызметтерін жасады.
Славян православие әлемiмен қарым-қатынастар
Филофей екінші мерзімінде православие әлемінің бірлігіне берілді, сербтердің, орыстардың және болгарлардың православие шіркеулерін ұйымдастыруға бағытталған шіркеу саясатын жүргізді, соның арқасында иезихастикалық теология мен руханилық оларға таралды. Екіншіден, монастырь мен Константинопольдің тығыз байланысы иезихазмның Орталық және Солтүстік Ресейге таралуына көмектесті. Сербияның шіркеуі патриархат ретінде танылды, бірақ даулы оңтүстік аймақтарындағы барлық епархиялар Константинополь патриархатының құзырына қайтарылуы шарты қойылды. 1375 жылы Патриарх Филофей Киприанды Киев, Литва және Ресей митрополиті қызметіне, осы үш кафедраның екеуінің заңды иесі Алексийдің тірі кезінде бекітті. Ресейліктер өздерінің танымал митрополитіне жасалған бұл құрметсіздікке қатты ренжіді, және бұл жағдай тек 1390 жылы москвитяндар Киприанды Ресей митрополиті ретінде қабылдағанда ғана шешілді.
Жазушы және әнұран жазушы
Филофей жаратылмаған энергиялардың теологиясын баяндаған бірқатар еңбектерді жазумен айналысты, сондай-ақ батыс схоластикасының, әсіресе Тома Аквиннің еңбектерінде классикалық Антикаға деген құштарлығын толыққанды қанағаттандыруға мүмкіндік берген натуралистік философияны анықтаған гуманистік теологтармен сәтті пікір таластырды. Каллист I-мен бірге Филофей Константинопольдің гесихаст патриархы болды, ол гесихия идеалын жоғары қою үшін қасиеттілердің өмірін пайдаланды.
Шөгеру және өлім
1376 жылы Патриарх Филофей император Андроник IV Палеолог таққа отырғанда қызметтен алынды. Филофей 1379 жылы жер аударуда қайтыс болды. Акаталиптос Мария Диаконисса (Теотокос Кириотисса) монастырындағы бейіті көптеген ғажайыптар орын алған жерге айналды.