Кіріспе

Ресей ақыны Константин Константинович Вагинов (Константи́н Константи́нович Ва́гинов, туған Wagenheim, 3 қазан 1899 [ескі стиль бойынша 21 қыркүйек 1899] – 26 сәуір 1934) – орыс ақыны және романист.

Өмірбаян

Вагинов 1899 жылы Санкт-Петербургте дүниеге келген. Оның анасы бай сибирлік кәсіпкер мен жер иесінің қызы еді. Әкесі жоғары шенді полиция қызметкері болған, ол 17 ғасырда Ресейге келген немістердің ұрпағынан тараған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде отбасының тегі Вагенгейм (Вагенгейм) деп өзгертіліп, орыс тіліне бейімделді. Әкесінің қалауымен Вагинов құқық саласын оқыды. Азамат соғысы кезінде Вагинов Қызыл Армия қатарында Польша майданында және Оралдың шығысында қызмет етті. Петроградқа оралғаннан кейін, әскерден босатылып, өнер мен гуманитарлық ғылымдарды оқуын жалғастырды. 1926 жылы Александра Ивановна Федороваға үйленді. Ол да, Вагинов та ақын, әлем саяхатшысы және қажырлы соғыс ардагері Николай Гумилевтің төңірегіне жиналған жазушылар тобының мүшелері болды. Гумилев 1921 жылы үкіметке қарсы құлақтандырылғандықтан қате айыпталып, атылды. Константин Вагинов 1934 жылы туберкулезден көз жұмды.

Жұмыс

Вагинов өзінің алғашқы өлеңдерін жасөспірім кезінде жазды, ал оның алғашқы жинағы "Хаосқа саяхат" 1921 жылы жарық көрді. 1926 және 1931 жылдары басқа жинақтар да жарық көрді. Оның алғашқы прозалық шығармалары "Біздің Ием Аполлонның монастыры" және "Бетлехем жұлдызы" 1922 жылы жарық көрді. Вагиновтың алғашқы романы "Козлиная песня" (әдебиетте "Ешкі әні" деп белгілі, алайда ағылшын тілінде "Қорық" және "Сатыр хоры" деп те аударылған) 1925-1927 жылдары жазылды. Роман философ және әдебиет теориясының маманы Михаил Бахтиннің айналасындағы интеллектуалдық топқа негізделген. Вагинов "Свистоновтың өмірі мен еңбектері" (1929) және "Бамбочиада" (1931) атты тағы екі романды аяқтады. Денсаулығы нашарлағандықтан, төртінші романы "Харпагонияны" аяқтауға үлкермеді. Өмірінің соңында 1905 жылғы революция туралы роман жазуға кірісті, бірақ осы жұмысының материалдары билік органдары тәркіледі. 1920 жылдардың ортасына дейін Вагинов көбінесе Символизм мен Акмеизм ағымдарында өлеңдер жазды. Оның өлеңдерінде заманауи құбылыстарға, тарихи және мифологиялық сілтемелер жиі кездеседі, кейде олар түсініксіз болып көрінеді. Романға бет бұруы – маңызды өзгеріс болды. "Козлиная песня" поэзияның тууы мен құлдырауы туралы ойлармен толы, поэзия фрагменттері мен әртүрлі түсініктемелер жинағы ретінде қарастырылуы мүмкін. Бұл кітапта автор әдебиет пен сынның қоғамдағы рөлін ашық талдайды. 1920 жылдары Вагинов Петроград/Ленинградтағы басты әдеби орталармен байланыста болды. 1927 жылы ол OBERIU деп аталатын солшыл авангардтық жазушылар тобына қосылды, бұл топ "Абсурдизм" деп сипатталды және Даниил Хармстың еңбектері арқылы танымал болды. Осы кезеңде Вагиновтың прозаға бет бұруы Сюрреализмге деген қызығушылығымен байланысты болды – күнделікті өмірдің ұмытылған мифологиясы. Көптеген тілдерде, әртүрлі ғасырлардағы әдебиеттерді оқыған Вагинов кітаптарды жинауға құштар болды, олардың көпшілігі қарақшылықпен тоналған кітапханалардан құтқарылып, көшеде сатылды. Бірақ ол ескі монеталардан бастап, қант қағаздары мен темекі қаптарына дейін кез келген нәрсені жинады. Кейбір кейіпкерлері жоғары мәдениетпен байланысты заттар жинаса, Вагинов материяның өзгеруі мен ескерткіштердің, тіпті қираған ескерткіштердің ойларын зерттеді. Соломон Волков былай деп жазады: Ол Ресей революциясының жеңісін, отбасын қиратқан оқиғаны, Рим империясына қарсы варвар тайпаларының жеңісімен салыстырды. Вагинов үшін Петербург осы мәдени трагедияның сиқырлы сахнасы болды, ол дадаистік өлеңдерде (Мандельштамның да ықпалы сезілетін) қалаға мақтау айтты, онда "өлі кемелердің ақ көк желкендері" ерекше көзге түсті. Мандельштам да Вагиновты жоғары бағалап, оны Ахматова, Пастернак, Гумилев және Ходасевичпен бірге "бүгінгі емес, мәңгілік" ақын деп атады.