Кіріспе

1945 жылы түсірілген Роберт Брессонның "Бюлон орманының әйелдері" (француз тілінде Les Dames du Bois de Boulogne) – Роберт Брессонның режиссерлік жұмысы болған француз фильмі. Бұл Дени Дидроның 1796 жылғы "Жак Фаталист" романындағы Мадам де Ла Поммерай туралы оқиғаның қазіргі заманғы бейімделуі, ал оқиғаның өзегі – адасқан ер адамның тоғызыншысымен үйленуі. "Бюлон орманының әйелдері" Брессонның толық метражды екінші фильмі. Сонымен қатар, ол кәсіби актерлерден толық құралған актерлік топпен түсірілген соңғы фильм.

Сюжет

Елена мен Жан бір-біріне махаббатын білдірді, бірақ некеге тұрмады. Олар бір-біріне деген махаббатын өзгелермен де бөлісуге жол береді, бірақ бір-бірін бәрінен де жоғары қоямын деп уәде береді. Еленаға досы Жанның оған деген махаббаты суынып кеткенін ескертті және ол бұл шындық деп қорқады. Ол оны мойындауға итермелейді, оған деген сезімдері достыққа дейін суып кеткендей етіп көрсетеді. Ол күйеуінің сүйіктісі емес, тек дос ретінде қабылдағанын көріп, таңғалып, күйзелгенін жасырады. Ол үйден шыққаннан кейін, оның күйзелгені анық. Бірақ ол сүйіктісін жоқтамай, қатал өш алуды шешеді. Жас Аньес - кабаре бишісі. Оның арманы - опера балеринасы болу еді, бірақ оған қиын кезеңдер келді, сондықтан ол өзін және анасын қамтамасыз ету үшін түнгі клубтарда би билеп, жезөкшелікпен ақша табады. Елена, жанашырлықпен, Аньестің анасының қарызын төлеп, оларды пәтерде орналастыруды ұсынады, бұл Аньеске түнгі өмірден бас тартуға мүмкіндік береді. Хелен тұзақ құрып, Жанды Аньеске ғашық болуға итермелейді. Ол Аньес пен оның анасының "қатесіз" шыққандығына сендіреді. Ол Агнесті Боа де Булоньде кездестірген кезде таңғалады және ол туралы ештеңе білуге тырыспайды, оның орнына Хеленнің жалған ақпаратына сүйенеді. Агнес оларды Хелен манипуляциялап жатыр деп күдіктенді, бірақ тұзақтан құтылудың мүмкіндігі жоқ деп санайды. Жан оның ұсыныстарын тоқтатпай, ақырында Аньес оған үйленуге келіседі. Хелен оған үйленгенге дейін Жанға өзінің өткені туралы бір сөз айтпауға кеңес береді және Жанға оларға сәнді үйлену тойын жоспарлауға рұқсат беруін талап етеді. Салтанатты рәсімнен кейін бірден Хелен ең алдымен Жанға бірдеңе дұрыс емес екенін айтады. Аньес Хелен Жанға шындықты айтты деп ойлаған, ал алданып қалғанын білгенде, ол ұйқыға түседі. Жан Хеленмен бетпе-бет келеді, ол енді оны тойға итермелегенін және барлық қонақтар шындықты білетінін жеңіспен жариялайды. Жаны ұятқа, ашуға, ашуға толы Жан жаңа келінін әлі де есінен танып қалған күйде қалдырып кетеді. Сол күні кешке Жан қайта оралады. Агнестің анасы қыздың жүрегі әлсіз екенін және ол өлуі мүмкін екенін ескертеді. Жан бөлмеге кіргенде, бет-әлпеті қатты болып кетеді. Агнес есін жиып, оны кешіреді деп үміттенетінін, бірақ өмірін құрбан етіп, оны босататынын айтады. Аньес еңіреп, тыныс алуын тоқтатқандай көрінеді. Жан оған деген сүйіспеншілігін сезініп, күшті болып, өмір сүруін сұрайды. Ол әлсіз болса да, оны естиді және оның әлсіз күлкісі оған өмір сүретінін айтады.

Өндіріс

Фильм түсіру шарттары оңай болған жоқ, Франция әлі де оккупацияланған еді, ал одақтастар Парижды үнемі бомбалады. Брессон мен оның командасы көптеген тоқ кетерімдеріне, бомбалау туралы ескертулерге және немістердің немесе жағдайлардың салдарынан қойылған түрлі шектеулерге тап болды. Париждің азат етілуі 1944 жылдың сәуір айының соңында басталған түсірілімді үзіліске келтірді. Бірнеше айдан кейін ол жартылай өзгерген техникалық командамен қайта жалғасты. Бір көрісуде Мария Касарес көз жасын төгіп, жылауын күтті. Ол көзін қысып, қимылдап, жас шығаруға тырысты, бірақ Брессон қанағаттанбады. Ол глицерин жасын пайдалануды ұсынды. Актриса бас тартты және көзін қабақтап, мұрнын жиырып, жылауын жалғастырды. Бұл режиссерге ұнамады, ол кез келген жағдайда бетін қозғалтпауды қалады: "Мұрныңды немесе ештеңені қозғама. Тек көзіңді ашық ұста", - деді ол. Ол бұған қол жеткізді, бірақ Брессон жеті дубль талап етті. Сондықтан Касарес жеті рет қатарынан, бетін өзгертусіз жылады. Касарес түсірілім туралы өте жаман естеліктер сақтады, кейін куәлік бергендей: "Егер мен осы фильмнің басынан бастап, түсірілім басталғанда Люсиенна Богартпен Роберт Брессонның тілектері мен бұйрықтарына жауап беру үшін брендиден кейін бренди ішкен кездегі оқиғасын айтуым керек болса, мен ешқашан аяқтамаймын. Ол бізді мас қылып, жүйкемізді басып, менің ойымша, жеке басымызды жою үшін мас қылды. Соңында көңілі құлаған, шаршаған, жеңілген актерлердің көбі студияға келгенде өздеріне ұқсайтын нәрсені немесе біздің жұмсақ тиранымыз қалаған нәрсені әкелді: дене, дауыс, ол зат сатып алғандай, ол камин бұрышын сәндеу үшін қолданылады. Мен Роберт Брессонды сетте ешқашан осылай жек көрген емеспін". Жан рөлін бастапқыда Ален Куни ойнауға тиіс болған, бірақ оны Жан Маре ауыстырды, ал соңында Пол Бернардқа берілді. Брессон өзінің фильмі туралы былай деді: "Бұл өте нашар фильм. Мен осы туралы сөйлескім келмейді және оны теледидарда көрсеткеніме өкінемін".

Қабылдау

"Болонь орманындағы әйелдер" Брессонның аса танымал фильмдерінің бірі болмаса да, жағымды пікірлер жинауда. Қазіргі таңда Rotten Tomatoes сайтында 100% рейтингке ие, ал 15 сыншының орташа бағасы 8.3/10 құрайды.