Кіріспе

Оңтүстік Айрширдегі гравитациялық төбе, Шотландия. Роман.

Электрлік Брей – Шотландияның Оңтүстік Айршир аймағындағы гравитациялық төбе. Мұнда, ешқандай күш түсірмей қозғалатын көлік, қандай да бір құпия күш тартып, жоғары көтеріліп бара жатқандай көрінеді. Бұл құбылыс – оптикалық иллюзия.

Этимология

"Электрлік" термині, бұрын Брае ішіндегі электрлік немесе магниттік тартылыс нәтижесінде туған құбылыс деп жаңылыс пікір қалыптасқан кезден бастау алады. Шотландияның төмендігіндегі "brae" сөзі төбешік немесе беткейді білдіреді (осы сөзбен этимологиялық байланысы бар). Осы атау Шотландиядағы басқа төбешіктерге де қолданылған.

Орналасқан жері

Электрлік Брей деп аталатын жолдың бірнеше бөлігі бар. Ең әйгілісі – A719 тас жолында, Дунурден оңтүстікке қарай, Айр қаласынан шалқары орналасқан, Драмшранг пен Ноусайд аралығында. Бұл жерді көрсететін металл жол белгілерін келушілер жиі алып кетіп, олардың орнына құбылысты түсіндіретін жазуы бар тас қойылған.

Түсіндірме

Жолдың көтерілгендей көрінгенімен, еркін қозғалатын көлік тұрған жерінен ақырындап жылжи бастайды. Көліктерді құпия магниттік күш көтеріп алып жатыр деген кең пікір болған, бірақ жолдың көтерілген сияқты көрінуі – оптикалық иллюзия. Бұл батыстағы Крой теміржол виадугін қарап тұрған бұрылыстан бастап, шығыстағы орманды Крейгенкрой шатқалына дейін шамамен 400 метрге (286 фут теңіз деңгейінен биіктік) созылады (303 фут теңіз деңгейінен биіктік). Бұрылыстан шатқалға дейін 1:86 еңіс болғанымен, жолдың екі жағындағы жер бедері оптикалық иллюзия тудырады, соның салдарынан еңіс кері бағытта көрінеді. Сондықтан, тежегіштері босатылған машина жолда тұрғанда, ол ақырындап көтеріліп бара жатқандай көрінеді. Әлемде мұндай гравитациялық төбелердің жүздегені бар. Бұл құбылыстың түсіндірмесі көбінесе визуальдық иллюзия, жақсы танымал Эймс бөлмесі сияқты, онда доптар гравитацияға қарсы иіліп бара жатқандай көрінеді.

Екінші дүниежүзілік соғыс қонақтары

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде генерал Дуайт Д. Эйзенхауэрдің жақын маңдағы Кулзеан қамалында пәтері болған. Эйзенхауэр осы керемет құбылысты көруге келген қонақтарын күтіп қабылдады. Прествиктегі әуе базасынан да көптеген американдық қызметкерлер соны көруге келді.