Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыстың австриялық әскери жетекшісі
Франция, Бретаньдегі коммуна

Île d'Arz (il daʁ; , ) – тоғыз аралдан тұратын архипелаг және Францияның солтүстік-батысындағы Морбиан департаментіндегі коммуна, Ванн қаласының оңтүстік-батысында орналасқан. Ол Морбиан шығанағында жатыр. Île d'Arz және Île aux Moines – шығанақтағы коммуна мәртебесіне ие екі арал.

Демография

Арз аралының тұрғындары Иледараи деп аталады. 1999 жылғы халық санауы бойынша аралда 231 адам тұрды. 2019 жылдың 1 қаңтарындағы бағалау бойынша 221 адамды құрады. Жаз айларында халық саны 2500-ге дейін жетеді. Басты аралда 550 үй бар, олардың 30 пайызы тұрғын үйлер.

Қонақ үй

Аралда жаз айларында бір мейрамхана, ал жыл бойы тұрақты тұруға арналған бір қонақ үй жұмыс істейді. Жыл бойы ашық екі ауылдық үйлер бар. Сонымен қатар, жаз маусымында ғана ашылатын бір кемпинг те бар.

Қолөнершілер

Бір тас қалаушы, бір ағаш шебер, бір кәсіби суретші және бір шаруа бар.

Тарих

Негізгі арал б.з.д. 4000 жылдан бері қоныстанған. Аймақтағы басқа коммуналар сияқты, оны кельттер, венетер, римдіктер және бретондықтар мекендеген, олардың бәрі осы аймақтың құнарлы жеріне тартылған. 11 ғасырдан 1789 жылғы Француз революциясына дейін арал екіге бөлініп, үлкен шиеленіс тудырды. Солтүстік бөлігі Реннің Сент-Жорж аббаттығымен, ал оңтүстік бөлігі Рюйдің Сент-Гильдас аббаттығымен басқарылды. Аралдың құрамында негізінен фермалар, диірмендер, екі монастырь және шіркеу болды. Теңіз саудасы мен салықтар тұрғындарға материктен ресурстар әкелуге және аралды одан әрі дамытуға көмектесті. Революциядан бері арал көптеген теңізшілердің мекені ретінде танымал, және жақында "Капитан аралы" деген атқа ие болды.

Нотр-Дам

1008 жылы Бретань герцогы Джеффри I қайтыс болды және өсиеті бойынша Арц аралының оңтүстік жартысын Сент-Гильдас-де-Рюис аббаттығына сыйлады. Ол бірнеше шаруанды жерді игеруге және өңдеуге тағайындады. 1034 жылы Сент-Гильдас-де-Рюис аббаттығынан келген монахтар Нотр-Дам приорінің құрылысын бастады. Кейіннен, бүкіл аралға қызмет ету үшін Нотр-Дам шіркеуінің құрылысы басталды және ол 1412 жылы аяқталды. 1514 жылы жасалған келісім бойынша, бұл шіркеу аралдың оңтүстік және солтүстік бөліктеріне толыққанды қызмет көрсетуге міндетті болды. Бүгінгі күнге дейін шіркеуде үнемі діни қызметтер өткізіліп келеді. 1970 жылы Нотр-Дам приорі муниципалитет сатып алып, жаңартып, қазір аралдың қалалық әкімдігі және мектебі ретінде пайдаланылуда.

Негізгі

Бұл жердің ұзақ тарихы бар, бастапқыда монастырь болып құрылып, кейін жеке меншікке айналды. 1032 жылы Джеффри I-нің ұлы Ален III Ренн қаласындағы Сент-Жорж аббаттығының басшылығымен жеке монастырь құруға шешім қабылдады. Ол аралдың солтүстік бөлігіндегі Керноэль аймағында әйелдер монастырының құрылысын бастады. 11-14 ғасырларда Керноэльдің иелері белгісіз, бірақ Сент-Жорж де-Ренн аббаттығы жақын жердегі феодалға негізгі ғимараттың бірін және бірнеше жерді сатқан болуы мүмкін. Манор иесі туралы табылган алғашқы құжат – 1437 жылғы шілде айындағы Антуан Ле Хен туралы мәліметтер. Оның отбасы, ұрпақтары Пьер Ле Хен, Герве Ле Хен, Жан Ле Хен, Пьер Ле Хен арқылы осы жерді иеленді, соңғысы өз ұлына Пьер Ле Хен деп ат қойды. Қарыздардың салдарынан кіші Пьер Ле Хен Керноэльді сатуға мәжбүр болды. 1628 жылы Ле Клоэрек отбасы Керноэльді иеленді, бірақ 1665 жылы оны Шюмин/Тузе дю Герник отбасына сатты, олар 1800 жылға дейін осы жерді иеленді. Жан Винсент Тузе дю Герник – осы отбасының Керноэльді иеленген соңғы өкілі. Ол 1732 жылдың 7 қыркүйегінде дүниеге келді және балалық шағын аралда өткізді. Оқу үшін Ванне қаласына кеткенімен, 52 жасында қайта оралды. Француз революциясынан кейін 1790 жылы алғашқы республикалық мэр болып сайланды. 1795 жылға қарай ол тікелей немесе жанама жолмен шіркеуден Керноэльдегі барлық ғимараттар мен жерді сатып алып, біріктірді. Революциядан кейінгі террор жылдарында Жан Винсент Иль-д'Арз аралын материктен келген шоуандардың көптеген шабуылдарынан қорғауға тырысты. Ол континенттегі өзінің республикалық әріптестеріне хаттар жолдап, өзін және әскері жоқ арал тұрғындарын қорғау үшін көмек сұрады. Шоуандар жыл сайын аралға аяусыз шабуыл жасады және 1800 жылы қала әкімін ұрлап кетті. Бірнеше күннен кейін, арал тұрғындарының көпшілігінің қайғысына орай, оның денесі қираған, деформацияланған және танылмайтын күйде табылды. 1823 жылы Керноэльді дін қызметкері Жан Матурин Ле Гал сатып алып, ол қайтадан шіркеудің меншігіне өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Морбиан департаментіне тиесілі болды және 1926 жылы жеке меншік ретінде қайта сатылды. 1976 жылға дейін ол теңіз балдырын кептіретін завод және ферма болып жұмыс істеді, содан кейін кеңінен жөнделіп, манорға айналды.

Берно Милл

Берно диірмені негізгі аралдың оңтүстік бөлігінде билігін жүргізген Сент-Гильдас-де-Рюи діни қауымының тапсырысымен салынған. Бұл - толқынмен жұмыс істейтін диірмен, зерттеулерге сәйкес, ол шамамен 13 ғасырда салынған. Нақты құрылыс мерзімі белгісіз, диірменге қатысты табылған ең көне құжат 1575 жылға жатады. Диірмен 1910 жылға дейін қызмет етті. Дұрыс күтім болмағандықтан, диірмен жылдам бұзылып, қирады. 1994 жылдың 28 қарашасында Иледара азаматы Жан Було диірменді бұрынғы шарапатты күйіне қайта келтіру үшін бірлестік құрды. Аз ғана еріктілердің көмегімен ол 2000 жылдың маусым айында жобаны аяқтады.