Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1499 жылғы Осман-Венеция соғысының теңіз шайқасы (1499-1503 жж.)
1499 naval battle of the Ottoman–Venetian War of 1499–1503
Зонкио теңіз шайқасы (Сапиенца Дениз Мухаребеси, сондай-ақ Сапиенца шайқасы немесе Лепанто шайқасының бірінші шайқасы ретінде де белгілі) 1499 жылдың 12, 20, 22 және 25 тамыз күндері төрт күнге созылды. Бұл 1499-1503 жылдардағы Осман-Венеция соғысының бір бөлігі болды.
The naval Battle of Zonchio (Sapienza Deniz Muharebesi, also known as the Battle of Sapienza or the First Battle of Lepanto) took place on four separate days: 12, 20, 22, and 25 August 1499. It was a part of the Ottoman–Venetian War of 1499–1503.
Дайындықтар
1499 жылдың қаңтарында Кемал Рейс 10 галера мен 4 басқа типтегі кемеден тұратын күшпен Константинопольден теңізге шықты, ал шілдеде Дауд-паша жіберген зор Осман флотымен кездесіп, оның басқаруын қабылдады, Венеция Республикасына қарсы ірі соғыс жүргізу үшін. Осман флоты 290 кемеден тұрды, оның ішінде 60 галлиот және бірнеше карак. Антонио Гримани басқаруындағы венеция флоты 17 галера, 46 галлиот және шамамен 15 карактан құралды. Гримани 65 жаста болды, ол соғыста өзінің сарбаздық шеберлігін дәлелдеген капитан болғанымен, басшылық тәжірибесі аз еді және бұрын ірі әскери флоттармен басқарған емес. Ол мемлекетке 16 000 дукат сыйлық ретінде бергені және 10 галераны қаруландыруға жеке қаржы жұмсағандықтан ғана басқарушы болып тағайындалған. Оған шабуылдық немесе қорғаныс шараларын жүргізу туралы ешқандай нұсқау берілмеген.
In January 1499 Kemal Reis set sail from Constantinople with a force of 10 galleys and 4 other types of ships, and in July met with the huge Ottoman fleet which was sent to him by Davud Pasha and took over its command in order to wage a large scale war against the Republic of Venice. The Ottoman fleet consisted of 290 ships, of which 60 galliots and a handful of carracks. The Venetian fleet of 17 galleys, 46 galliots, and about 15 carracks was under the command of Antonio Grimani. Grimani was 65 and although he was a proven captain in battle, he was not an experienced leader and had never commanded large battle fleets. He had only been given command because of a donation of 16,000 ducats to the state and personally funding the arming of 10 galleys. He was not told whether to fight an offensive or defensive campaign.
Шайқас
Тамыз айында үлкен Осман флотымен Ион теңізіндегі Зонкио мүйісіне жеткеннен кейін Кемал Рейс венециялықтарды жеңді. Көптеген капитан Гриманидің Османға шабуыл жасау бұйрығын орындамады және ол шайқасқа қатыспады. Оның шешім қабылдамауы және шабуылға барудан тартынғаны шайқастағы сәтсіздікке әкелді. Екінші күні Гримани, шайқасудан бас тартқан капитанды өлтіруге бұйрық берді. Осыған қарамастан, төрт француздық галея келгеніне қарамастан, ол 170 галеяның арасынан тек екеуін Осман империясына қарсы жіберді. Екеуі де ешқандай зардапсыз оралды. 25 тамызда венециялықтар бірнеше Осман галеяларын басып алды, бірақ содан кейін тәртіп бұзылып, Османдықтар кемелерді тонау кезінде қайта басып алды. Француздық күштер венециялықтарға деген наразылықтарын білдіріп, Родосқа қашып кетті. Шабуылдың ең қиын кезеңінде, Андреа Лордан (Венецияның ықпалды Лордан әулетінің мүшесі және болашақ додж Леонардо Лорданның туысы) және Альбан д'Армер басқарған екі венециялық карак Осман флотының басқару кемелерінің біріне шабуыл жасады. Кеменің командирі Бурак Рейс, кемесіне кіргендерді бөліп ала алмағандықтан, оны өртеуді шешті. Үш үлкен кеменің бірге өртенгенін көру венециялықтардың рухын күйретуге себеп болды.
After reaching Cape Zonchio in the Ionian Sea with the large Ottoman fleet in August, Kemal Reis defeated the Venetians. Many captains ignored Grimani's orders to attack the Ottomans and he did not take part in the battle. His indecisiveness and reluctance to attack led to failure during the battle. On the second day, Grimani ordered the crews to kill any captains who refused to fight. Despite this, and the arrival of four French galleys, he sent just two galleys out of 170 against the Ottomans. Both somehow returned unharmed. On 25 August the Venetians captured some Ottoman galleys, then discipline broke down and the Ottomans recaptured the vessels while they were being looted; the French reinforcements abandoned the Venetians in disgust and fled to Rhodes. During the most critical stage of the battle, two Venetian carracks, captained by Andrea Loredan (a member of the influential Loredan family of Venice, and cousin of the future doge Leonardo Loredan) and by Alban d'Armer, boarded one of the command ships of the Ottoman fleet. The commander of the vessel, Burak Reis, was unable to disentangle his ship from the boarders and chose to set her aflame. The sight of the three great ships burning together dealt a severe blow to the Venetian morale.
Салдары
Антонио Гримани 29 қыркүйекте тұтқындалып, Черсо аралына жер аударылды. Кейін Гримани 1521 жылы Венецияның дожы болды. Осман сұлтаны Баязид II тұтқынға алынған венециялық 10 галераны Кемал Рейске берді, ол 1499 жылдың қазан және желтоқсан айлары аралығында флотын Кефалония аралында орналастырды. Османдықтар мен венециялықтар көп ұзамай екінші рет Лепанто шайқасында кездесті, бұл шайқас Модон шайқасы деп те белгілі, және Кемал Рейстің басшылығымен Османдықтар қайта жеңіске жетті.
Antonio Grimani was arrested on 29 September and banished to the island of Cherso. Grimani later became the Doge of Venice in 1521. The Ottoman Sultan Bayezid II gave 10 of the captured Venetian galleys to Kemal Reis, who later stationed his fleet at the island of Cefalonia between October and December 1499. The Ottomans and Venetians soon confronted each other for a second time at the Second Battle of Lepanto, which is also known as the Battle of Modon, and the Ottomans were again victorious under Kemal Reis.