Кіріспе

1-ші санаттағы Тынық мұхитындағы дауыл 1995 жылы

Исмаэль дауыл 1995 жылғы Тынық мұхиты дауыл маусымының қыркүйек айында Мексиканың солтүстігінде жүзден астам адамның қаза болуына себеп болған әлсіз, бірақ қауіпті дауыл болды. 12 қыркүйекте терең конвекция аймағынан пайда болған дауыл солтүстік-батысқа қарай жылжығанда күшейе берді. Исмаэль Мексика жағалауынан 338 км (210 миль) қашықтықта орналасқанда 14 қыркүйекте дауыл статусына ие болды. Ол солтүстікке қарай жылжуын жалғастырды, Баха-Калифорниядан аз ғана шығысқа қарай өткеннен кейін Синалоа штатындағы Тополобампо қаласына құлады. Құрлыққа шыққаннан кейін Исмаэль тез күшін жоғалтты және 16 қыркүйекте Солтүстік-Батыс Мексикада тарап кетті. Дауылдың қалдықтары АҚШ-қа еніп, Атлантикалық штаттарға дейін тарады. Теңіз жағасында Исмаэль 9 метрге дейін биіктігі бар толқындарды тудырды. Жүздеген балықшылар дауылға дайын болмады, себебі ол баяу жылдамдықпен қозғалады деп күтілді, нәтижесінде 52 кеме қирап, 57 балықшы қаза тапты. Құрлықта Исмаэль Мексиканың құрлық бөлігінде 59 адамның өліміне себеп болды және 26 миллион долларлық (1995 жылғы USD) залал келтірді. Дауыл мыңдаған үйлерді қиратты, 30 000 адамды баспанасыз қалдырды. Дауылдан ылғал АҚШ-қа таралып, Нью-Мексиконың оңтүстік-шығысында ауыр жаңбыр мен орташа зиянға әкелді.

Метеорологиялық тарих

9 қыркүйекте Гватемаланың оңтүстік жағалауынан шамамен 274 шақырым қашықтықта нашар ұйымдастырылған конвекция аймағы сақталды. Ол батыс-солтүстік-батыс бағытында жылжыды, ал үш күн бойы одан әрі ұйымдаспағаннан кейін Мексиканың оңтүстік-батыс жағалауында айналым пайда болды. Жүйе тез ұйымдасты, нәтижесінде сол күні Дворак жіктелімдері қолданыла бастады. Конвективті жолақтар жақсы ұйымдастырылды, ал 12 қыркүйек күні кешке 10-шы тропикалық депрессияға айналды, ол Мансанильо, Колимадан (Colima) оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай шамамен 563 шақырым қашықтықта орналасқан. Депрессия солтүстік-батысқа қарай жылжыды, ал терең конвекцияның күшеюінен кейін 13 қыркүйек күні таңертең "Ысмаил" тропикалық дауылына айналды. Тропикалық дауыл мәртебесіне жеткенде, Ысмаил жылы су температурасымен және жақсы қалыптасқан жоғары деңгейдегі шығыс ағыны бар аймақта болды. Бастапқыда дауыл солтүстік-батысқа қарай жылжыды, бірақ Баха-Калифорниядағы (Baja California) жоғары деңгейдегі төмен қысымдық аймақпен өзара әрекеттесуге байланысты Ысмаил біртіндеп солтүстікке бұрылды. Ысмаил жақсы ұйымдастырылды, ал 14 қыркүйек күні кешке Пуэрто-Вальяртадан (Puerto Vallarta) батыс-оңтүстік-батысқа қарай 338 шақырым қашықтықта орналасқан дауылға айналды.

Әсері

Исмаэль дауылы Калифорния шығанағы мен Мексика жағалауындағы суларда 30 футтық (9 метрлік) толқындарды туғызды. Дауылдың жылдамдығы баяулайды деп болжанған болатын, бірақ жүздеген балықшылар дайындықсыз қалды, ондаған адамдар толқындар шегінген кезде жағаға шығып қалды. Шамамен 150 балықшы аралдарда, құм сілкінділерінде немесе бұзылған балық аулау қайықтарында күтіп, дауылдан аман қалды. Мексика жағалауындағы теңіз күштерінің құтқарушылары мен басқа балықшылар күндер бойы дауылдан зардап шеккендерді іздеді. Исмаэль дауылы Мексиканың солтүстік-батысынан өте келе, Синалоа штатында рекордтық жаңбыр мөлшерін қоса, орташадан ауыр жаңбыр жаудырды, нәтижесінде төрт муниципалитет су тасқынына ұшырады. Бір муниципалитетте дауыл 373 картон үйді қиратты және 4790 үйге зақым келтірді. Дауыл салдарынан 177 үй ауыз сусыз қалды, ал төрт муниципалитет электр қуатынан өтті. Мексика үкіметі үйлерді және инфрақұрылымды қалпына келтіру үшін шамамен 4,500,000.00 доллар (1995 жылғы АҚШ доллары, 34,000,000.00 1995 жылғы MXN, доллар) бөлді. Сонымен қатар, жаңбыр жолдар мен ғимараттардың суға батуына байланысты неофициалды есептер де болды. Көптеген тас жолдар мен теміржолдар су ағынынан жабылды. Жаңа Мексикадағы жалпы шығын 250,000 долларды (1995 жылғы АҚШ доллары) құрады. Техас штатының Лаббок қаласында жаңбырдан кейін су тасқыны болды, көптеген қиылыстар мен жолдар жабылды. Исмаэльдің қалдықтары Оклахома штатының оңтүстік-батысында және Арканзас штатының солтүстігінде жаңбырды күшейтті.

Зейнеткерлік

Зыян мен өлім-жітімге байланысты Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым (ДМҰ) Исмаэль деген атауды қолданудан алып тастап, оны 2001 жылғы маусымда қолданылуы үшін "I" әрпімен басталатын тағы бір испанша атау – Израильмен алмастырды. Алайда, 2001 жылдың көктемінде Антидефамация лигасы мен Америка сионисттік ұйымының басшылары бұл атауды қолдануды қатты сынға алып, ашық түрде мәлімдеме жасағаннан кейін, жүздеген адамдар электрондық пошта жіберді немесе Ұлттық дауыл орталығына (NHC) қоңырау шалып, оның қолданылуына қарсылық білдірді. Оған жауап ретінде NHC директоры Макс Мейфилд ДМҰ-ны басқа атау таңдауға шақырды. Маусым ішінде Израиль атауы Ивомен ауыстырылды.