Бірінші еврей-рим соғысындағы Саймон бар Гиора көтерілісі

Кіріспе

Бірінші еврей-рим соғысындағы еврей көтерілісінің басшысы Симон бар Гиора (сонымен қатар Симеон бар Гиора немесе Симон бен Гиора немесе Шимон бар Гиора деп те аталады; 71 ж.б.д. қайтыс болды) – бірінші ғасырдағы Рим Яһудеясындағы Бірінші еврей-рим соғысы кезіндегі маңызды яһуди көтерілісшіл топтарының бірінің жетекшісі. Ол рим әскерін қуып шығуға тырысып, яһуди мемлекетін басқару үшін күресті, бірақ осы процесте ащы ішкі соғыс тудырды.

Өмір

Самарияның Гераса қаласында туған Симон бар Гиора 66 жылы Цестий Галл басқаратын рим әскерлері Иерусалимге бет алғанда, бірінші яһуди-рим соғысы кезінде көзге түсті. Симон шабуылға шығып, солтүстік бағыттан Бет-Хоронға жақындап келе жатқан рим әскеріне қарсы күшті шабуыл жасады. Ол әскердің соңғы бөлігін дүрліктіріп, қару-жарақ тасыған көптеген малды тартып алып, қалаға айдап әкелді. Бұл жеңіс Неронның билігінің 12-ші жылында яһуди-рим соғысының басталуын қадағалады. Алайда, Иерусалим билігі оны қолбасшылық лауазымына бекітпеді, себебі олар көтерілісші шаруалардың танымал басшысын қаламайтын, егер олар көтерілісті басып, римдіктермен келіссөздер жүргізуді көздесе. Соның салдарынан Симон көптеген революционерлерді жинап, Акраббен ауданындағы байлардың үйлерін тонауға кірісті.

Сонымен қатар, үлкен идумеялық әскер Иерусалим қабырғаларының сыртында орналасып, қала тұрғындарының қалаға кіруіне тыйым салды, бейбітшілікті сақтауды үміттене отырып. Зелоттар партиясының мүшелері құпия түрде қақпаның бірін ашып, оларды қалаға кіргізіп, римнің ортақ жауына қарсы күштерін арттыруға ниеттенді. Қала тұрғындарының өздеріне кіруге тыйым салғанына ашуланған идумеялықтар қала тұрғындарын, оның ішінде Израильдің бас діни қызметкерлері Ананус бен Ананус пен Йошуа бен Гамланы өлтірді. Симон Яһуданың уақытша үкіметінен Масадада аман қалды, Ананус бен Ананус Зелот ғибадатханасының қоршауында қаза тапқаннан кейін бекіністен таулы аймаққа қашып, құлдықтағыларға бостандық жариялады, ал бостандыққа ие болғандарға сыйлық берді. Ол көптеген адамдар мен беделді тұлғалардың қосылуымен тез арада билікке ие болды. Ол жақын маңайға барып, Наин деген ауылда бекініс салғаннан кейін, Фаран аңғарындағы үңгірлерге азық-түлік пен олжа жинады. Оның Иерусалимге шабуыл жасауға дайындалып жатқаны анық болды. Алайда, Симон бен Гиора Иерусалимнің оңтүстігіндегі Идумеяға шабуыл жасап, көптеген ауылдарды тонады, ал оның қауіпті әскеріне ешқандай қарсылық көрсетілмеді. Ол Хебронға басып кірді, қалалар мен ауылдардың астық қоймаларын тонады және көптеген әскерін азықтандыру үшін ауылды тонады. Осы кезде, оның әскерлерін есептемегенде, қырық мың адам оның соңынан еріп жүрді. Иерусалимде Йоханан Гискала Яһуданың уақытша үкіметінің заңды билігін құлатып, Зелот ғибадатханасын қоршауда деспоттық билеуші ретінде орнатып алды. Оны құтылу үшін, Иерусалимнің қалған билігі Симонды қалаға шақырып, Йохананды қууға шешім қабылдады. Халықтың құтқарушысы және қамқоршысы ретінде мақтан тұтқан Симон қабылданып алынды. Он бес мың сарбазымен Симон жоғарғы қаланың және төменгі қаланың бір бөлігін бақылауға алды, Фасаэль мұнарасындағы жерді өз резиденциясы етіп белгіледі. Йоханан төменгі қаланың және ғибадатхананың сыртқы ауласының бір бөлігін алты мың сарбазымен басқарды, ал жиырма төрт жүз адамнан тұратын үшінші топ ғибадатхананың ішкі ауласын бақылады. Қала ішінде фракциялар Иерусалимді бақылау үшін күшпен соғысып, бір-бірінің астық қоймаларын жойып, бірін-бірін аштықтан өлтіруге тырысты. Оның билігімен Сионның құтқарылуын жариялайтын монеталар соғылды. 70 жылы Пасха мерекесіне дейін аз уақыт қалғанда, Титус Иерусалимді қоршауға кірісті. Ол тез арада бірінші және екінші қабырғаларды бұзды, бірақ содан кейін қатты қарсылыққа тап болды. Алайда, Симон мен Йоханан азаматтарға үрейлі билік жүргізіп, көптеген адамдардың римдіктерге қашуына себеп болды. Осыдан кейін Симон өзінің бұрынғы достарын қоса алғанда, сатқындық жасайтын барлық адамды өлтірді. Ол тұтқынға алынып, Римге жеткізілді, онда ол Мамертин түрмесіне қамалды. Басқа елдердің патшалары сияқты, Симон да Рим көшелерімен шынжырмен бұғауланды. Римдіктер оны бүлікші және сатқын деп танып, Юпитер ғибадатханасының жанындағы Тарпеялық тастан лақтырып өлтірді.

Meanwhile, a large force of Idumeans had encamped outside the walls of Jerusalem, and were barred by the citizenry from entering inside the city, in hopes of preserving the peace. Members of the Zealot party secretly opened one of the gates to bring them inside, hoping thereby to augment their forces against the common enemy of Rome. Now outraged that they had been barred from the city by the citizenry, the Idumeans went about murdering the common people of the city, including two of Israel's High Priests, Ananus ben Ananus and Joshua ben Gamla. Simon stayed safe in Masada from the Judean provisional Government authorities until Ananus ben Ananus was killed in the Zealot Temple Siege, after which he left the fortress for the hill country and proclaimed liberty for those in slavery, and a reward to those already free. He gathered power quickly as more people and influential men joined him. He soon dared to venture into the flatlands, constructed a fort in a village called Nain, and stored food and booty within caves in Pharan valley. It was obvious that he prepared to attack Jerusalem. However, Simon ben Giora first attacked Idumea to the south of Jerusalem, sacking its many villages, and his intimidating army met no real resistance. He marched into Hebron, robbed the grain stores of towns and villages, and plundered the countryside in order to feed his vast troops. By this time, he was followed by forty thousand people not including his soldiers. Within Jerusalem, John of Giscala had set himself up as a despotic ruler after overthrowing lawful authority of the Judean provisional government in the Zealot Temple Siege. In order to get rid of him, the remaining Jerusalem authorities decided to invite Simon to enter the city and to drive John away. Acclaimed by the people as their savior and guardian, Simon was admitted. Simon, with fifteen thousand soldiers at hand, soon controlled the whole upper city and some of the lower city, setting up his place of residence in the tower of Phasael. John held parts of the lower city and the Temple's outer court with six thousand men and a third splinter group of twenty four hundred men controlled the temple's inner court. Within the city, factions fought vigorously over the control of Jerusalem, always trying to destroy each other's grain stores to starve each other into submission. By his authority, coins were minted declaring the redemption of Zion. Just before Passover in 70, Titus began the siege of Jerusalem. He quickly took down the first and second wall, but then met fierce resistance However, Simon and John both upheld their reigns of terror over the citizens, causing many to flee to the Romans. To counteract these desertions, Simon put every potential betrayer, including some of his previous friends, to death. was taken prisoner and brought to Rome, where he was imprisoned in Mamertine Prison. Like kings of other countries Simon was paraded through the streets of Rome in chains during the triumphal procession. Judged a rebel and a traitor by the Romans, he was executed by being thrown to his death from the Tarpeian Rock near the Temple of Jupiter.