Кіріспе

Палаццо Веккьодағы бөлме, Флоренция

Студиоло – Италияның Флоренция қаласындағы Палаццо Веккьодағы кішкентай, суреттермен безендірілген, шатырлы-доғалы бөлме. Оны Тоскананың ұлы герцогы Франческо I де Медичи тапсырыс берген. 1570-1572 жылдары бұл бөлме герцог үшін Джорджо Вазаридің және ғалымдар Джованни Батиста Адриани мен Винченцо Боргинидің басшылығымен суретшілер тобы салып аяқтады. Бұл кішкентай бөлме кеңсе, зертхана, жасырын орын және қызықты заттар жинақталған кабинет ретінде пайдаланылды. Мұнда ханзада алхимиямен айналысып, кішкентай, құнды, ерекше немесе сирек кездесетін заттардан жинақ құрды. Қабырғалар мен төбелер әртүрлі тақырыптарды бейнелейтін суреттермен әсемделген, олардың кейбіреулері экзотикалық өнеркәсіп түрлерін, ал енді біреулері мифологияны көрсетеді. Қазір бөлмеде түпнұсқа заттардың арасынан тек кірме суреттер ғана сақталған. Олар әдеттегі «кабинеттік сурет» терминінен гөрі ірілеу. Суреттер мен мүсіндердің кеш манерлік сәндік безендірілуі коллекциядағы заттарға негізделген. Жинақталған заттар шамамен 20 шкафқа орналастырылған. Бөлменің ортасында табиғаттан асыл тастарды қабылдап алған Прометейдің фрескасы бейнеленген, ол құдайлық күш, табиғат және адамзаттың өзара байланысын көрсетеді, бұл көркемдік және ғылыми ізденістердің мақсаты.

Суреттер

Қабырғалар мифологиялық немесе діни сюжеттерді бейнелейтін, немесе кәсіптерді көрсететін 34 картинамен жабылған еді. Орналасу осылай болғандықтан, картиналар біршама көршілерімен байланысты болды және төмендегі шкафтардағы заттардың символы болды. Бүгін біз көріп отырған орналасу шамалы ғана болжамды; ал қарым-қатынастар әрқашан айқын емес. Мысалы, Томмазо д'Антонио Манзуолидің "Алмаз кендері" картинасы Мазо де Санфрианоның "Икардың құлауы" картинасының үстіне ілінген. Джованни Баттиста Нальдинидің "Арман үйі" картинасы Принцтің жанындағы жатын бөлмесімен байланысын күшейтті. Сонымен қатар, бастапқыда Франческоның анасы Элеонора Толедоның портреті, Бронзиноның суреті, күзетшілік етіп тұрды. Студиолода замандас флоренциялық суретшілердің көптеген шеберлері жұмыс істесе де, олардың осы бөлмедегі жұмыстары көбінесе олардың ең жақсы туындылары емес. Бөлме енді интроверт және эксцентрикалық монархтың мысалы ретінде қызығушылық тудырады; ал көркемдік тұрғыдан алғанда, осы картиналардың стилі флоренциялық маньеризмнің биік белесі болып табылады, бұл туындылардағы әсерлі және бұрылып-бұрылған көрермендерде көрінеді. Ғылымға формалды адалдық, олар білімді монархты нұрландырды деген сезіммен бірге, ағарту философиясының энциклопедиялық сипатын болжайтын сезімді ұсынады. Дегенмен, Франческо ақырында зерттеуші сананың нашар өкілі болды; ең жақсы жағдайда бұл бөлме шеберхана ретінде қызмет етті, бұл жеке басы өзіне жат монархтың әйелінен, отбасынан және сарайынан уақыт өткізуге арналған орын болды. Ұлы герцог қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай, ол 1590 жылға дейін ескере алмады және бөлшектелді, тек ХХ ғасырда ортағасырлық сарайдағы Ренессанс ерекшелігі ретінде ішінара қайта құрылды. Жиһаздың және жабық есіктің болмауынан, бұл реконструкция түпнұсқаның тығырық сезімін толыққанды қайта жасай алмайды.