Кіріспе

Шкода 30.5 см Mörser M.11 – Шкода Works компаниясы жасаған және Бірінші дүниежүзілік соғыста Австро-Венгрия армиясы, ал Екінші дүниежүзілік соғыста нацистік Германия қолданған қоршауға арналған гаубица.

Даму

1906 жылы Аустрия-Мажарстан жоғары қолбасшылығы Пилзендегі Skoda Werke компаниясына Бельгия мен Италияда салынып жатқан бетон бекіністерін бұзуға қабілетті қару жасауға тапсырыс берді. Дамыту жұмыстары 1909 жылға дейін жалғасты, содан кейін алғашқы прототип аяқталды және 1910 жылы Венгрияда құпия түрде сынақтан өтті. Қару арнайы бронебойғыш снарядтарымен темір бетонды бұзуға қабілетті болды, оның салмағы ... болды. Алғашқы үлгіде бірнеше техникалық мәселелер болды, бірақ 1911 жылы бірнеше жаңартудан кейін жетілдірілген үлгі Феликсдорф және Тироль тауларында қосымша сынақтардан өтті. Осыдан кейін соғыс министрі Мориц фон Оффенберг жаңа қарудың 24 данасын тапсырыс берді.

Сипаттама

Қару үш бөлікке бөлініп, 100 ат күші бар 15 тонналық Austro Daimler M 12 артиллериялық тракторымен тасымалданды. Ол ствол, лафет және ату платформасынан тұрды, олардың әрқайсысының жеке тіркемесі болды. Оны шамамен 50 минут ішінде құрастырып, атуға дайындыққа келтіруге болады. Миномет екі түрлі снарядты атуға қабілетті: 384 кг салмағы бар, кешіктірілген қозғалтқышы бар ауыр бронебойғыш снаряд және соққылы қозғалтқышпен жабдықталған 287 кг салмағы бар жеңіл снаряд. Жеңіл снаряд 8 метр ені және 8 метр тереңдігі бар кратер жасауға және ашыққан жаяу әскерді белгілі бір қашықтықта жоюға қабілетті. Қаруды пайдалану үшін 15–17 адамнан тұратын экипаж қажет болды және сағатына 10–12 оқ атуға болады. Оқ атқаннан кейін, ол автоматты түрде көлденең зарядтау позициясына оралады. 1916 жылы M.11 конструкциясы жаңартылып, жаңа M.11/16 үлгісі шығарылды – ең басты айырмашылық ату платформасы 360 градусқа бұрылуына мүмкіндік беру үшін өзгертілгендігінде болды. Сондай-ақ 1916 жылы ұзын стволды (L/12) және ұзын қашықтықты ұзын модель, M.16 шығарылды.

Тарих

Сегіз Мёрсер неміс армиясына қарызға берілді және олар бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Батыс майданында алғаш рет қолданылды. Олар 42 см-лік гаубица Krupp ("Үлкен Берта")-мен бірге Лиеж (Лиеж шайқасы), Намур (Намурдың бекіністі орны) және Антверпен (Конингсхуикт, Кессел және Брохехм бекіністері) айналасындағы бельгиялық бекіністердің сақиналарын жою үшін қолданылды. Қару соғыстың соңына дейін Шығыс, Италия және Сербия майдандарында қолданылса, тек соғыстың басында Батыс майданда қолданылды. 1915 жылы он гаубица австро-венгерлік Германияның Сербияға басып кіруін қолдауда пайдаланылды. Олардың бірі Белградтың әскери мұражайында қалпына келтірілген. Соғыс аяқталған кезде үш типтегі қарудың 79-ы қолданыста болды. Тек 24-і ғана жойылды. Әлемдік соғыстар аралығындағы кезеңде көптеген минометтер Югославияда (4 М.11 және 6 М.16), Румынияда, Италияда (23 М.11, 16 М.11/16 және 16 М.16), Чехословакияда (17 М.16) және Венгрияда (3 М.11 және 2 М.16) қолданыста болды. Австрияда тек екеуі ғана болды; біреуі Венадағы Арсенал армия музейінде, екіншісі Инсбруктағы оқу құралы ретінде. 1939 жылы Германия Чехословакиядан барлық 17 дананы тартып алды және 30.5 см Mörser (t) деп атаған гаубицаны Арсенал мұражайынан жөндеп алды. 1941 жылы Югославия жеңілгеннен кейін олар тағы бес қаруды алып, оларды 30.5 см Mörser 638(j) ретінде пайдалануға берді. Олар Польша, Франция және Кеңес Одағына қарсы екінші дүниежүзілік соғыста қызмет етті. Олар ауыр артиллерия батальондарында (schwere Artillerie Abteilungen) 624, 641 және 815, сондай-ақ екі ауыр статикалық артиллерия батареясында (schwere Artillerie Batterie bodenstandig) 230 және 779 болды. 624-ші, 641-ші және 815-ші батальондар Севастополь қоршауына (1941–42) қатысты. Румын армиясының гаубицалары Шығыс майданда Қызыл Армияға қарсы қолданылған-қолданбағаны белгісіз. Кем дегенде бір М.11 Югославиядан тәркіленді және Адриатикадағы жағалау қорғанысында 30.5 см Mörser 639(j) ретінде қызмет етті. Ол қандай да бір деңгейде жетілдірілген болуы мүмкін, өйткені оның югославтық атауы 305 мм М 11/30 болды. Венгрия армиясының бес пулеметтері 1938 жылдан бастап 101-ші және 102-ші артиллериялық топтарда қызмет етті және Югославия мен КСРО-ға қарсы қолданылды. Бүгінде төрт қару сақталған; M.11 Италияның Роверето қаласында (Museo Storico Italiano della Guerra), екіншісі Белградтың әскери музейінде және үшіншісі Румынияның Бухарест ұлттық әскери музейінде сақталған, сондай-ақ жалғыз сақталған М.16 да сонда бар.