Теотиуакан мұралдары: Колумбияға дейінгі мәдениеттен заңсыз алынған 70-тен астам фрагмент. Мифологиялық құдайлардың абстрактілі бейнелері, өзгеше өнер стилі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вагнер қабырғалық суреттері – 1960 жылдары Теотиуаканның Колумбияға дейінгі мәдени ескерткіштерінен заңсыз алып қойылған 70-тен астам қабырғалық сурет фрагменттерінің атауы.
The Wagner Murals are the name for over 70 mural fragments illegally removed from the Pre Columbian site of Teotihuacán in the 1960s.
Теотиуаканның қабырғалық кескіндемелері
Теотиуаканның қабырға суреттері көршілес орталықтардағы көркем бейнелерден мүлдем өзгеше. Күнделікті өмірдің азаматтардың тұрмысынан көріністері сирек кездеседі, қабырға суреттері көбінесе мифтік құдайлардың абстрактілі бейнелерімен толы, бұл, әдетте, ортақ сенім жүйесін көрсетеді. Теотиуаканның ерекшелігі – ол алғашқы майя орталықтарымен бірдей кезеңде болғанына қарамастан, онда иероглифтік жазулар салыстырмалы түрде аз. Теотиуакан қабырға суреттері жобасының Эстер Пастори алдыңғы Ольмек мәдениетінен және сол кездегі майя орталықтарынан ерекшеленетін жаңа өнер стилін жасауды көздегенін болжайды. Олар аймақтағы басқа мәдениеттерде кең таралған патшалар тізімін көрсетуге мүдделі емес еді. Қабырға суреттерінің ерте нұсқалары көбінесе Өлілер даңғылы бойындағы кішкентай ғибадатханаларда табылады және квецаль мен мысықтар сияқты жануарларды, сондай-ақ әртүрлі өсімдік түрлерін бейнелейді. Алайда, Теотиуаканның Xolalpan кезеңінде (~400 ж.б.д.), қабырға суреттерін көптеген пәтерлердің галереялары сияқты әртүрлі құрылыстарда табуға болады. Сонымен қатар, мифтік әлемнен тыс құдайлардың тақырыбы және иероглифтік белгілердің көбеюі Пасториді қоғамда орталықсыздану процесі болуы мүмкін деген тұжырымға жеткізді. Вагнер қабырға суреттері осы орталықсыздану процесін көрсетуге көмектеседі. Бұл өтудің ең жақсы мысалы – "Қанатты жыландар мен гүлдейтін ағаштар" суреті. Бұл суретте ерте Теотиуакан өнеріне тән жыландар мен гүлдер бейнеленгенімен, гүлдейтін ағаштардың ішінде сирек кездесетін қарапайым глифтердің бейнелері бар. Барлығы төрт қанатты жылан (екеуі Вагнер коллекциясынан) әрқайсысы тоғыз өсімдікпен бірге бейнеленген. Кейбір ғалымдар бұл тоғыз өсімдіктің әрқайсысының тоғыз түрлі глифі ацтектердің сегіз тайпасының шығу тегі туралы мифтің алғашқы сілтемесі болуы мүмкін деп санайды. Вагнер қабырға суреттеріндегі тағы бір басым тақырып – үш қылтан бас киім киген тұлғаның бейнесі. Бұл суреттер Сент-Луис және Сан-Франциско коллекцияларымен байланысты деп есептеледі және бастапқыда Теотиуаканның Техинантила кешенінен табылған болуы мүмкін. Осыған ұқсас пішін мен түстердегі қосымша суреттер Хьюстон және Милуоки коллекцияларында кездеседі. Барлық суреттер оң жаққа қарап тұр және бейнелердің үстіне бір-бірінен бірдей арақашықтықта дискілер орналастырылған. Егер бұл бөлменің пропорциялары Теопанкаксодағыдай (9м х 3,4м) болса, онда бұл қабырға суреті бөлмені айнала қоршаған 20 тұлғаны бейнелейтін болар еді, мүмкін, олар Дауыл құдайының басшылығымен. Сонымен қатар, осы қылтан бас киімдерінің астындағы әртүрлі глифтер олармен байланысты жеке есімдерді білдіруі мүмкін. Қабырға суреті орналасқан бұрыштарда көзге көрінбейтін шекаралар болмағандықтан, бұл суреттер қабырғадан қабырғаға қарағанда үздіксіз оқылатын сияқты. Қабырға суретінің жоғарғы жағындағы аяқ іздері бұл пікірді нығайтуға көмектеседі. Бұл топтағы суреттер Теотиуаканның нақты адамдарын немесе құдайларын бейнелейтін сияқты, ал үш қылтан бас киім адамдардың өзінің символына айналған сияқты. Мысалы, Тикал сияқты алыс аймақтарда да осы үш қылтан мотиві кездеседі. Стелла 31 осы символмен әшекейленген қалқанды ұстаған әскери тұлғаның бейнесін көрсетеді. Сонымен қатар, Дауыл құдайы әрқашан қылтан бас киіммен бейнеленеді. Сонымен қатар, бас киімнің Тетилла кешенінде көрінгендей, Ұлы Құдаймен байланысы бар. Бұл суреттер контекстінен тыс болғанымен, интерпретация бойынша ғылыми зерттеулерге көмектесе алады. Бұл қабырға суреттері Пасторидің Теотиуакан мәдениетіндегі өрбу туралы түсінігіне көмектесе алады. Вагнер қабырға суреттерінің кезінде иконография ортақ идеологияны және жеке сәйкестікті білдіру үшін қолданылған. Фрагменттердің барлығы 1983 және 1984 жылдары Рене Миллонмен Техинантитла кешеніне, Өлілер даңғылы мен Ай пирамидасынан шығысқа қарай 500 метр қашықтықта іздестірілді. Фрагменттердің қалған бөлігі Миллонмен Tlacuilapaxco кешеніне дейін ізделді.
The murals of Teotihuacán are very different from artistic representations found in neighboring centers. Few aspects of daily life are represented; the murals are predominantly abstract depictions of mythical deities that probably reflect a communal belief system. Teotihuacán is also unique in the fact that, even though it is contemporaneous with initial Mayan centers, there are relatively few hieroglyphic inscriptions. Esther Pasztory, of the Teotihuacán Murals Project, has postulated that they wanted to create an art style distinctly different the preceding Olmec culture and the contemporaneous Mayan centers. They were not interested in displaying a succession of kingship as commonly shown in other cultures of the area. Early murals at the site are generally found located in small temples along the Avenue of the Dead and depict animals such as quetzals and felines as well as various plant varieties. During the Xolalpan stage of Teotihuacán (~AD 400), however, murals could be found in a wider variety of structures including many porticoes of apartment compounds. Additionally, themes of mythical supernatural deities and the increase in hieroglyphic notations led Pasztory to conclude that this change may mark a sort of decentralization within the society. The Wagner Murals may help to show this process of decentralization. One of the best examples of this transition comes from the Feathered Serpents and Flowering Trees mural. While there are depictions of serpents and floral aspects common in early Teotihuacán artwork, within the flowering trees there are relatively rare depictions of simple glyphs. In all, there are four feathered serpents (two from the Wagner Collection) that accompany nine plants each. It has been suggested from some scholars that these nine plants with nine different glyphs may represent the nine lords of the underworld. It also may be one of the first references of the migration myth of the eight tribes of the Aztecs leaving the cave of origin. Another predominant theme represented in a number of the Wagner Murals is the image of a figure wearing a three tassel headdress. Thought to be connected with independent collections called the St. Louis and San Francisco Collections respectively, these figures are presumed to be originally found in Techinantila compound of Teotihuacán. Additional figures of similar form and colorations are found in the Houston and Milwaukee Collections. All of the figures are facing to the right and disks are placed at regular intervals above the depictions. If the proportions of this room were equivalent to those found in Teopancaxco (9mx3.4m), then this mural would have contained 20 figures surrounding the room, possibly led by the Storm God. Additionally, various glyphs under many of these tasseled headdresses may denote the individual names with which they are associated. As there are no discernible borders at the corners where the mural would be adjoined, these figures are thought to have been read continuously as one viewed them from wall to wall. A border of footprints along the top of the mural pieces helps to strengthen this notion. While the figures in this particular group seem to represent specific people or deities in Teotihuacán, the three tassel headdress also seems to become a symbol for the people themselves. In distant areas like Tikal, for example, this three tassel motif also shows up. On Stela 31 there is a depiction of what may be a military figure with a shield that is adorned with this very symbol. On a further note, the Storm God is always shown with the tassel headdress. Additionally, there are connections of the headdress to Great Goddess as seen in the Tetitla compound. This helps to show how these murals, while out of context, can help growing scholarship on interpretation. These murals could aide in Pasztory's notion of the transition in Teotihuacán culture. In the time of the Wagner Murals, iconography was used denote communal ideology and individual identification as well. Almost all of the fragments were traced back in 1983 and 1984 by Rene Millon to the Techinantitla compound, some 500 yards east of the Avenue of the Dead and Pyramid of the Moon. The remainder of the fragments were traced by Millon to the Tlacuilapaxco compound.
Жинақтың пайда болуы
Харальд Вагнер 1903 жылы Орегон штатының Фолс-Сити қаласында дүниеге келген. Кейін Орегон университетінің Юджин қаласындағы архитектура мамандығы бойынша білім алды. 1927 жылы Вагнер Сан-Францискоға көшіп, «Блисс & Фэвилл» архитектура фирмасында суретші-жобалаушы болып жұмыс істеді. Осы жерде Вагнер өнерге деген ынтасын арттырды. Ұстазы Уильям Фэвиллдің және Артур мен Люция Мэтьюстың, сол аймақтағы танымал декоративтік өнер шеберлерінің ықпалымен Вагнер әлемнің түкпір-түкпірінен өнерді үйреніп, жинауға кірісті. 1950 жылдары ол алғаш рет Мексикаға сапар шекті. Соңынан ол онда үй сатып алып, уақытының бір бөлігін сол жерде өткізді. 1960 жылдардың ортасында Теотиуакан қаласынан қабырғалық суреттер жинағын осы жерде бастады. Архитектураға және оның түрлі көркемдік элементтеріне деген қызығушылығы оның амбициясын күшейтті, ал коллекциясы тез арада жетпістен астам туындыға дейін өсті. Бастапқыда бұл коллекцияны пайда табу үшін сатуды жоспарлағанмен, мұндай жинақтарды иеленудің этикалық мәселелері туралы білгеннен кейін олардың саудаға жарамдылығы жойылды. Ақырында Вагнер 1976 жылы қайтыс болғаннан кейін, өсиеті бойынша бүкіл коллекцияны Сан-Францискодағы (АҚШ) де Янг мұражайына сыйлады. Одан бері бұл жинақ Теотиуакан мәдениетін зерттеген көптеген ғалымдардың назарында болды. Теотиуакан қазбаларындағы тонаудың көп болуы, оның ішінде жеке нарық үшін заңсыз қазба жұмыстарының салдарынан, академиялық және археологиялық зерттеулерді жүргізу өте қиын болды. Вагнер суреттері пайда болғанға дейін Теотиуаканнан табылған қабырғалық суреттердің саны өте аз еді.
Harald Wagner was born in Falls City, Oregon in 1903. He later went on to obtain a degree in Architecture from the University of Oregon at Eugene. In 1927, Wagner moved to San Francisco and went to work as a draftsman for the architectural firm of Bliss & Faville. It was here that Wagner became adamantly interested in art. Influenced by his mentor, William Faville, and Arthur and Lucia Mathews, popular decor artists in the area, Wagner began to learn and collect art from around the world. In the 1950s, he traveled for the first time to Mexico. He eventually purchased a house there where he lived part time. It was here that, in the mid 1960s, he began to acquire a collection of mural pieces from the city of Teotihuacán. His combined interest in architecture and its various artistic components fueled his ambition and his collection quickly grew to over seventy pieces. Although it seems that his original intention of this collection was to sell it for profit, increased awareness of the ethical implications of acquiring such collections nullified their marketability. In the end, Wagner donated the entire collection to the de Young Museum in San Francisco, USA, as part of his will shortly following his death in 1976. Since that time, the collection has been extensively studied by numerous academics of Teotihuacán culture. Because of excessive looting at the site of Teotihuacán, partly due to illegal sacking for the private market, academic and archeological work has been painstakingly difficult to undertake. Very few murals were known in situ before the emergence of the Wagner Murals.