Кіріспе

Анти-Гитлерлік нацистік генерал (1901-1944)

Хеллмут Стифф (6 маусым 1901 – 8 тамыз 1944) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Германия армиясы штабының (OKH) мүшесі және неміс генералы. Ол 1944 жылдың 7 және 20 шілдесінде Адольф Гитлерді өлтіруге жасалған неміс қарсылығының әрекеттеріне қатысты.

Мансап

Штифф Батыс Пруссия провинциясындағы Дойч-Эйлауда (қазіргі Илава, Польша) дүниеге келген. 1922 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германия армиясының Рейхсвердегі Мюнхендегі жаяу әскер мектебін бітіріп, жаяу әскер лейтенанты болды. 1927 жылы жас Штифф генерал штабының қолдауында қызмет етті. 1938 жылы Вермахттың бас штабына қосылды, майор Адольф Гейзингердің басшылығымен Organisationsabteilung (координация бөлімі) қызмет етті. Ұйымдастырушылық қабілеттері жоғары болғандықтан, 1942 жылдың қазан айында Стифф Гитлердің қатты жеке жеккөрінісіне қарамастан, ОКХ-да ұйымдастыру бастығы болып тағайындалды. Гитлер жас, кішкентай Стифті "улы кішкентай гном" деп атады. 1939 жылы Польшаға басып кіргеннен бастап Стифф нацистік әскери стратегиясына қарсылық білдірді. 1939 жылы қарашада Варшавада болған кезде ол әйеліне хат жазып, Гитлердің соғыс жүргізуіне және оккупацияланған Польшада жасалған қасіреттерге деген ашуын және үмітсіздігін білдірді. Ол өзінің "адамдық пен қарапайым адалдыққа ешқандай мән бермейтін, жоюға құмар деспотизмнің құралы" болғанын жазды.

Қарсылық күресшісі

Генерал Хеннинг фон Тресковтың шақыруымен Штифф 1943 жылдың жазында неміс қарсыласы қозғалысына қосылды. Ұйымдастыру бөлімін басқарғандықтан пайдаланып, ол түрлі жарылғыш заттарды, соның ішінде шетелден әкелінгендерін де жинап сақтады. Ол фон де Буштің қараша айында Вольфсшанцеде (Қасқыр ұясы) Гитлерді өлтіруге жасаған сәтсіз әрекеті үшін қажетті жарылғыш заттарды ұсынды. Гитлермен кейде кездесу мүмкіндігі болған офицерлердің бірі ретінде, ол өзінің өмірін құрбан ете отырып Гитлерді өлтіруге белсенді түрде ұсыныс жасады, бірақ Тресков пен полковник Клаус фон Штауфенбергтің бірнеше рет өтінішіне қарамастан, соңында қанағаттанды. 1944 жылдың 7 шілдесінде Зальцбург маңындағы Шлосс-Клессхайм сарайында Гитлерге жаңа формаларды көрсету кезінде Стифф бомбаны іске қосуға жарамсыз болды. Сондықтан Штауфенберг Гитлерді өзі өлтіруге шешті. 20 шілде күні таңертең Штифф, Штауфенберг және лейтенант Вернер фон Хефтен генерал Эдуард Вагнер ұсынған Heinkel He 111 ұшағымен Берлиннен Вольфсшанцеге ұшты. Сол түні Гестапо оны тұтқындап, азаптап тергеді. Стифф бірнеше күн бойы барлық әрекетке қарсы тұрып, өзге заговоршылардың есімдерін жасырды. Вермахттан қуылғаннан кейін, ол президент Роланд Фрайслер басшылығымен Халық сотында (Volksgerichtshof) сотталды және 1944 жылдың 8 тамызында өлім жазасына кесілді. Гитлердің жеке өтініші бойынша, Штифф сол күні түстен кейін Берлиндегі Плоцзензее түрмесінде асылып өлтірілді.