Адольф Фредрик Линдблад: швед композиторының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Швед композиторы (1801–1878)

Адольф Фредрик Линдблад (1 ақпан 1801, Сканнинге – 23 тамыз 1878, Линчепинг) – романтизм дәуіріндегі швед композиторы. Ол негізінен швед әндері мен лидтерін жазуымен белгілі, олардың 200-ден астамын шығарған. Оның басқа да танымал шығармаларына C мажордағы №1 симфониясы, D мажордағы №2 симфониясы және «Фрондорерна» («Жауынгерлер») атты операсы жатады. Ол Феликс Мендельсонның жақын досы болды және әйгілі швед сопраносы Дженни Линдпен серіктестік қарым-қатынаста болды.

Өмірбаян

1801 жылы 1 ақпанда Сканнинге қаласында "әкесі белгісіз" болып дүниеге келген ол, өмірінің көп бөлігін анасы мен асырап алған әкесімен бірге Эстергётланд провинциясында өткізді. Ол музыкалық білімін жас кезінде бастап, негізінен фортепиано мен флейтаны үйренді. Он бес жасында 1816 жылы Норрчёпинг қаласында орындалған флейта концертімен көзге түсті. Алғашқы композиторлық жетістігінен кейін, асырап алған әкесінің жіберуімен он жеті жасында Гамбургтегі кеме кеңсесінде жұмыс істеді, бірақ бір жылдан кейін қайтып келді. Швецияға оралғаннан кейін, ол музыкаға толыққанды берілуге бекінді. 1861 жылға дейін фортепиано мектебін басқарғаннан басқа, Линдблад швед королінің музыка оқытушысы болып тағайындалды. Ол тәж мұрагері Оскар I-нің және король балалары, ханзада Густав пен ханшайым Евгенияның музыка сабақтарын берді. Оның әндері бұрыннан бар халық әуендерін пайдаланбастан, шынайы шведтік туындылар деп сипатталады. Швед әндерінің табысына оның талантты шәкірті, әйгілі сопрано Джени Линд, сондай-ақ "Швед бұлбұл" атымен танымал болған әйелдің үлкен көмегі де тиді. Ол Линдбладтың вокалдық композицияларына көмектесіп, оларды салондарда, қабылдау бөлмелерінде және қосымша орындаулар ретінде жиі орындады. Линдблад пен Джени Линдтің бірлескен жұмысы көп табыстарға әкелді. Мысалы, Линдблад Джени Линдті Парижде дауыс сабақтарын алған кезде әйгілі опера композиторы Джакомо Мейербермен таныстырды, бұл оның Германия мен Ұлыбританиядағы танымалдығын арттырды. Линдблад ірі туындылар жазуын жалғастырды, олардың ішінде D мажордағы №2 симфония, екі скрипкалық квинтет, үш скрипкалық соната, жеті скрипкалық квартет және "Фрондорна" (Қозғалысшылар) операсы бар. Линдблад швед музыкасын дамытуға және оған мән беруге тырысты, тіпті оның музыкасы швед баспасөзінде тым гармониялық екендігі үшін сынға ұшырағанына қарамастан, бұл мақсатына жетті. Линдбладты швед сыншылары тек Людвиг Спор мақтағаннан кейін ғана бағалай бастады. Өмірінің соңында ол ірі туындылар жазудан бас тартып, уақытының көп бөлігін "қазіргі шведтік талғамға" сай келетін достары мен әріптес музыканттар үшін шығармалар жазуға арнады. Ол 1878 жылдың 23 тамызында Линчёпинг қаласында 77 жасында дүние салды.

Born of an “unknown father” in the town of Skänninge on February 1, 1801, he spent most of his early life with his mother and foster father in the Östergötland province. He started his studies in music at a fairly young age, and primarily studied piano and flute. At the age of fifteen, he gained recognition for composing a flute concerto that was performed in the nearby city of Norrköping in 1816. After achieving his first compositional success, Lindblad was sent by his foster father to work in a shipping office in Hamburg to learn a trade, at the age of seventeen, but he stayed only a year. Returning to Sweden, he became more determined exclusively on music. Apart from opening a piano school, which he ran until 1861, Lindblad was contracted to become the Swedish Royal family's music instructor. He became the music teacher of the Crown Prince, Oscar I and of the King's children, Prince Gustavus and Princess Eugenie. His songs are described as genuinely Swedish without resorting to folk tunes already in existence. The success of his Swedish songs is due in part to the assistance of his star pupil, the renowned soprano, Jenny Lind, also known as “the Swedish Nightingale.” She often assisted in Lindblad's vocal compositions, and would perform them regularly in salons and drawing rooms and as encores. Lindblad's collaborative relationship with Jenny Lind brought many triumphs. For instance, Lindblad brought Jenny Lind to meet the famous opera composer, Giacomo Meyerbeer, while she was studying voice in Paris, precipitating her rise in popularity in Germany and Britain. Lindblad continued to compose larger works including the Symphony No. 2 in D major, two string quintets, three violin sonatas, seven string quartets, and an opera, Frondörerna (The Rebels). Lindblad strived to bring legitimacy to Swedish music and succeeded in doing so, even though his music was often criticized by the Swedish press for being too harmonically bold. It was not until Ludwig Spohr of Kassel praised Lindblad that the Swedish critics started to appreciate Lindblad. Towards the end of his life, he abstained from composing large works, and spent much of his time composing for friends and fellow musicians who shared a “contemporary Swedish taste.” He died at the age of 77 in Linköping on August 23, 1878.

Стиль және әсерлері

Берлинде Зелтермен бір жыл оқыған Линдбладтың музыкаға ең үлкен ықпалы болған болуы мүмкін. Линдбладтың туындыларына Моцарт, Людвиг ван Бетховен және Гайдн сияқты Вена классицизмінің композиторларының да әсері тигені байқалады. Осының нәтижесінде Линдбладтың стилі кеш классицизмнен ерте романтизмге дейін созылады, бұл оның №1 симфониясы мен №2 ре мажорлық симфониясында ерекше көзге түседі. Бірінші симфонияның көптеген элементтері Бетховеннің «Эроика» және Вебердің Бірінші симфониясын еске түсіреді. Бұл ұқсастық әсіресе бірінші бөлімдегі горнның фанфарында естіледі. «Скерцо» бөліміндегі горнның ерекше қолданылуы Гайднның «Хорнсигнал» симфониясымен салыстыруға болады. Үшінші бөлім, «Adagio e molto», Моцарттың кейінгі туындыларына ұқсас деп сипатталады. Соңғы бөлімде Линдблад түрлі стильдерді зерттейді, фугамен басталып, флейталар орындайтын лирикалық мелодияға ауысады. Мотив Бетховеннің Тоғызыншы симфониясындағы «терраса» мотивіне де өте ұқсас. №2 ре мажорлық симфониясында, оның біріншісі жазылғаннан шамамен 25 жыл өткен соң жазылған болса да, көптеген ықпалдарды көруге болады. Линдблад Моцарт, Гайдн және Бетховеннің стильдік ерекшеліктерін пайдаланады. Туындыны тыңдағанда Бетховеннің Бесінші симфониясындағы төрт ноталық мотивке ұқсас мотивтің қысқаша қолданылуын ести аласыз. Екінші бөлімде романтизмнің иесі бар Хайднның «серуендеу» тақырыптарының ықпалымен би сияқты әсер пайда болады. «Скерцо» Шуманды еске түсіреді деуге болады. №2 симфонияның соңғы бөлімінде Линдблад Моцартқа деген құрметін білдіріп, Керубиноның «Фигароның некесінен» ариясын келтіреді. Линдбладтың оркестрлеу стилі өте жақсы деп мақталады, оркестрлеу техникасын тыңғылықты оқымағандығына қарамастан. Линдбладтың ән стилін Шуберт, Шуман және Брамстың лидтерімен салыстыруға болады, өйткені Линдбладтың көптеген әндері строфикалық немесе екі қарама-қарсы тармаққа негізделген, олар аздап өзгертілген. Дегенмен, Линдблад музыканы басқа лид дәстүрлерінен ерекшелендіретін тәсілмен жазды. Ол әндеріне дәстүрлі швед халық әуендерін негіз етпеді, бірақ оларды шынайы шведтік деп сипатталатын жолмен бояды. Линдблад «швед ән стилінің» инноваторы деп есептеледі. Швед лидтерін стильге сай орындау үшін тілдің нюанстарын және интерпретацияны ескеру қажет.

Lindblad's studies under Zelter for a year in Berlin may have been his biggest musical influence. Lindblad also appears to have been influenced by composers of Viennese Classicism such as Mozart, Ludwig van Beethoven, and Haydn. Lindblad's style as a result sounds very late Classical to early Romantic, which is particularly apparent in his Symphony No. 1 in C major and Symphony No. 2 in D major. Many elements of the First Symphony are reminiscent of Beethoven's Eroica and Weber's First Symphony. The resemblance is heard especially in the opening horn fanfare in the first movement. The particular use of the horn in the "Scherzo" is also comparable to Haydn's Hornsignal Symphony. The third movement, “Adagio e molto,” is described as bearing resemblance to late works of Mozart. In the final movement, Lindblad explores various styles, opening with a fugue and abruptly changing to a lyrical melody played by flutes. A motif is also very similar to the “terrace” motif in Beethoven's Ninth. In Symphony No. 2 in D major, many of the same influences can be found despite its being composed nearly 25 years after his First. Lindblad employs many stylistic qualities found in late Mozart, Haydn, and Beethoven. When listening to the work, one can hear a short use of a motif similar to the four note motif of Beethoven's Fifth Symphony. The second movement brings a dance like quality that could have been influenced by Haydn's “walking” themes with a hint of Romanticism. The "Scherzo" can be argued to be evoking Schumann. In the final movement of Symphony No. 2, Lindblad expresses an appreciation for Mozart by quoting Cherubino's aria from Le nozze di Figaro. Lindblad's style of orchestration has been praised as excellent, despite Lindblad's not being known to have seriously studied proper orchestration technique. Lindblad's song style can be compared to the lieder styles of Schubert, Schumann, and Brahms in that many of Lindblad's songs are “strophic or built on a pattern of two contrasting stanzas which return more or less varied.” However, Lindblad composed in a way that made the music stand apart from those other lieder traditions. Without resorting to traditional Swedish folk tunes as a basis for his songs, he was able to color them in a way that is described as genuinely Swedish. Lindblad is credited with being the innovator of the “Swedish style” of song. Performing Swedish lieder in a manner that sounds true to the style demands a certain amount of attention to the nuances of the language and the interpretation.

Оркестрлік

Симфония № 1 до мажорда
Симфония № 2 ре мажорда

Камералық музыка

Скрипкалық соната № 1, соль мажор, Op. 9
Скрипкалық соната № 2, ре мажор, Op. 11
Скрипкалық соната № 3, ми-бемоль мажор
Фортепиано, скрипка және альт үшін трио, соль минор, Op. 10
Струнный квартет № 1, соль мажор
Струнный квартет № 2, си мажор
Струнный квартет № 3, до мажор
Струнный квартет № 4, си минор
Струнный квартет № 5, фа мажор
Струнный квартет № 6, ля-бемоль мажор. Струнный квартет № 7, ля мажор (соңғысы жоғалған)
Струнный квартет № 8, фа мажор (тек бірінші бөлімі сақталған)
Струнный квартет № 9, соль мажор
Струнный квартет № 10, до мажор
Струнный квинтет № 1, ля мажор (1829 жылы орындалды)
Струнный квинтет № 2, фа мажор (1885 жылы орындалды)