Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дарвиндік жұмбақ – иесінің тіршілікке бейімделуін төмендететін белгі. Мұндай белгілер эволюциялық биологтардың назарын аударады. Кейбір адамдардың белгілері эволюциялық ой-пікірге қарсы келеді, себебі олар кең таралған болса да, төмендетілген өнімділік және/немесе ұзақ өмір сүру арқасында көбейту қабілетінің төмендеуімен байланысты. Классикалық мысалдарға солқайлық, менопауза және психикалық аурулар жатады. Бұл белгілер жануарларда да кездеседі, мысалы, павлиннің құйрығы оның тіршілікке бейімделуін төмендетуі мүмкін. Құйрығы неғұрлым үлкен болса, жыртқыштар оны оңай көреді, сонымен қатар ол павлиннің қозғалысына кедергі келтіруі мүмкін. Дарвин, шындығында, бұл "жұмбақты" павлиннің құйрығын жыныстық таңдаудың нәтижесі деп түсіндіріп шешті; үлкен құйрық еркекке эволюциялық артықшылық береді, өйткені ол қысқа құйрықты еркектерге қарағанда көбірек ұрғашыларды тарта алады. "Дарвиндік жұмбақ" деген тіркес сирек қолданылады және оның шығу тегі белгісіз; көбінесе жануарлардың мінез-құлқы туралы сөз кезінде айтылады.
A Darwinian puzzle is a trait that appears to reduce the fitness of individuals that possess it. Such traits attract the attention of evolutionary biologists. Several human traits pose challenges to evolutionary thinking, as they are relatively prevalent but are associated with lower reproductive success through reduced fertility and/or longevity. Some of the classic examples include: left handedness, menopause, and mental disorders. These traits are also found in animals, a peacock shows an example of a trait that may reduce its fitness. The bigger the tail, the easier it is seen by predators and it also may hinder the movement of the peacock. Darwin, in fact, solved this "puzzle" by explaining the peacock's tail as evidence of sexual selection; a bigger tail confers evolutionary fitness on the male by allowing it to attract more females than other males with shorter tails. The phrase "Darwinian puzzle" itself is rare and of unclear origin; it's typically talked about in the context of animal behavior.
Табиғаттағы қолданулар
Дарвиндік жұмбақтар табиғатта байқалады, тіпті олардың иесінің тіршілікке бейімділігін төмендеткендей көрінеді. Әртүрлі организмдер бұл ерекше құбылысты улар ретінде, өзінің күшін көрсету үшін және өрнектеу үшін қолданады.
Darwinian puzzles are evident in nature, even though it appears to reduce the fitness of the individual that possesses it. Different individuals use the odd phenomenon in particular ways such as toxins, fitness demonstration, and mimicry.
Дарвиндік жұмбақтарға әсер ететін факторлар
Дарвиндік жұмбақтарға әсер ететін бірнеше фактор бар. Туыстық коэффициенті (r): екі жануардың ортақ гендерінің үлесі. Бұл ортақ ата-тектен шығуға негізделуі мүмкін. Жануарлар бір-бірімен 1/4, 1/2, тіпті кейбір жағдайларда барлық гендерін бөлісе алады. Біртекті егіздердің туыстық коэффициенті r=1-ге тең. Толыққанды бауырластардың туыстық коэффициенті r=.50, ал жартылай бауырластар мен бірінші туысқандардың туыстық коэффициенті r=.25-ке тең. Екі жануардың туыстық байланысы қаншалықты жақын болса, олар бір-біріне соншалықты альтруистік көмек көрсетуі мүмкін. Тіпті бұл оларға тікелей пайда әкелмесе де, олардың гендерінің бір бөлігін, олармен тығыз байланысты жандармен бөлісу арқылы сақталуына көмектеседі. Туыстық коэффициентін есептеу формуласы: (RXY) = Σ (1/2)n. Гамильтон қағидасы: Дарвиндік жұмбақтың популяцияда қалай пайда болатынының түсіндірмесі. Гамильтон қағидасы көбінесе туыстық байланысқа негізделген популяциялардағы альтруизмді түсіндіру үшін қолданылады. Оны (rB > C) формуласымен көрсетуге болады, мұндағы r – туыстық коэффициентін, B – алушыға тиесілі пайданы, ал C – альтруистке тиесілі шығынды білдіреді. Жануарлар Гамильтон қағидасын көптеген жағдайларда қолдануы мүмкін, бұл олардың жеке сәйкестігін арттырмаса да, түрдің жалпы эволюциялық сәйкестігіне әсер етеді.
There are a few contributing factors in biology which may affect Darwinian puzzles. Coefficient of relatedness (r): the percentage of genes shared by two animals. This may be based on common descent. Animals may share 1/4, 1/2, or even in some cases all of their genes with others. Identical twins have a coefficient of relatedness of r=1. Full siblings have a coefficient of relatedness of r=.50, and half siblings and first cousins have a coefficient of relatedness of r=.25. Depending on how related two animals are, they may be more likely to act altruistically to one another. Even if it is of no benefit to themselves, it helps to promote survival of at least some of their genes as they are shared with others closely related to them. The formula to calculate coefficient of relatedness is (RXY) = Σ (1/2)n.
Hamilton's rule: an explanation for when a Darwinian puzzle may evolve in a population. Hamilton's rule is often used to explain altruism in populations based upon relatedness. It can be represented by the formula (rB > C) where r represents relatedness, B represents benefit to the recipient, and C represents cost to the altruist. Animals may use Hamilton's rule in many instances where it will not promote their own fitness, but will have an evolutionary effect on the overall fitness of the species in general.