Кіріспе

Адам тіс дәрігерлігінде жоғарғы жақ тісі – ауыздың екі жоғарғы жақ бұрыштық тісінен бүйір жақта (беттің орта сызығынан алыста), ал жоғарғы жақ бірінші премолярларынан (беттің орта сызығына қарай) орналасқан тіс. Жоғарғы және төменгі жақ тістері ауыздың "тірек тасы" деп аталады, себебі олардың барлығы орта сызықтан үш тіс қашықтықта орналасқан және премолярларды бұрыштық тістерден бөліп тұрады. Тістердің орналасуы олардың екі функциясын көрсетеді, себебі олар шайнау кезінде (еріндіру) премолярлар мен бұрыштық тістерді толықтырады. Дегенмен, бұрыштық тістердің ең көп кездесетін қызметі – тамақты жырту. Бұрыштық тістер көбінесе жоғарғы қызыл иекте бірнеше миллиметрдей жоғары шығады. Бұрыштық тістер шайнаудан туындайтын зор бүйір қысымына төтеп бере алады. Бұрыштық тістерде бір ғана тіс қырлары бар, және олар жойылып кеткен қылыш тісті мысық сияқты ет жейтін жануарларда кездесетін ұстағыш тістерге ұқсайды. Салыстырмалы түрде бірдей болса да, сүт тісі (балалық) жоғарғы жақ тісі мен тұрақты жоғарғы жақ тісі арасында шағын айырмашылықтар бар. Бұл тіс ауыздағы ең ұзын тіс болып табылады (тамырынан тіс жиегіне дейін). Бұрыштық тістер – алдыңғы тістердің арасында тіс қыры бар жалғыз тістер. Жоғарғы жақ тістері 4 айлық шақта кальцификациялана бастайды. Тіс эмалі шамамен 6-7 жасқа келгенде толыққанды қалыптасады, ал тұрақты жоғарғы жақ тістері 11-12 жасқа келгенде шыға бастайды. Тамыры 13-15 жасқа келгенде толық қалыптасады. Жоғарғы жақ тістері төменгі жақ тістерінен сәл кеңірек. Жоғарғы жақ тістерінде бір тамыр болады, әдетте ауыздағы ең ұзын тамыр осы тіске тиесілі.

Нөмірлік

Жалпыға бірдей белгілеу жүйесінде сүт тісінің жоғарғы жақ иті үлкен әріппен белгіленеді. Оң жақ сүт тісінің жоғарғы жақ иті "С" деп, ал сол жақ сүт тісінің жоғарғы жақ иті "Н" деп аталады. Халықаралық белгілеуде оң жақ сүт тісінің жоғарғы жақ иті "53", сол жақ сүт тісінің жоғарғы жақ иті "63" деп аталады. Жалпыға бірдей белгілеу жүйесінде тұрақты жоғарғы жақ иті сандармен белгіленеді. Оң жақ тұрақты жоғарғы жақ иті "6", сол жақ тұрақты жоғарғы жақ иті "11" деп аталады. Палмер белгілеуінде тіс қай ширектеп орналасқандығын көрсететін символмен бірге сан қолданылады. Осы тіс үшін сол және оң жақ иті бірдей санмен – "3" деп аталады, бірақ оң жағы санның астында "┘" символымен, ал сол жағы "└" символымен белгіленеді. Халықаралық белгілеуде басқа екі жүйеден өзгеше нөмірлеу жүйесі бар, оң жақ тұрақты жоғарғы жақ иті "13", ал сол жақ тұрақты жоғарғы жақ иті "23" деп аталады.