Адам мен жануарлардың өзара әрекеттесуі туралы ғылым
Anthrozoology
Адам-жануар қарым-қатынасын зерттейтін антропозоология – этнобиологияның бөлігі. Психология, медицина, ветеринария салаларымен байланысты. Жануарлардың адам өміріндегі рөлі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Этнобиологияның кіші саласы
Subset of ethnobiology
Адам-жануар арақатынастарын зерттеу (ХАС) деп те аталатын антрозоология – этнобиологияның адамдар мен басқа жануарлар арасындағы өзара әрекеттесуді зерттейтін кіші саласы. Бұл антропология, этнология, медицина, психология, әлеуметтік жұмыс, ветеринария және зоология сияқты басқа да ғылымдармен байланысты көп салалы ғылым. Антрозоологиялық зерттеулердің негізгі мақсаты – адам мен жануар арасындағы қарым-қатынастың екі тарапқа да тигізетін пайдасын өлшеу және олардың өзара әрекеттесуін зерттеу болып табылады. Оған антропология, социология, биология, тарих және философия салаларындағы ғалымдар кіреді. Антрозоология ғалымдары, мысалы, Паулин Беннетт, бұрын адам емес жануарларға және адам мен адам емес жануарлар арасындағы қарым-қатынастарға, әсіресе жануарлар бейнелерінің, символдарының, әңгімелерінің және олардың адам қоғамындағы нақты физикалық қатысуының ауқымын ескере отырып, ғылыми назар жеткіліксіз болғанын мойындайды. Бірыңғай тәсілдің орнына, бұл сала қазіргі таңда адам мен адам емес жануарлар арасындағы қарым-қатынасты қамтитын және sui generis тәсілдерін әзірлеуге бағытталған, қатысушы ғылымдардан бейімделген бірнеше әдістерден тұрады.
Anthrozoology, also known as human–nonhuman animal studies (HAS), is the subset of ethnobiology that deals with interactions between humans and other animals. It is an interdisciplinary field that overlaps with other disciplines including anthropology, ethnology, medicine, psychology, social work, veterinary medicine, and zoology. A major focus of anthrozoologic research is the quantifying of the positive effects of human–animal relationships on either party and the study of their interactions. It includes scholars from fields such as anthropology, sociology, biology, history and philosophy. Anthrozoology scholars, such as Pauleen Bennett, recognize the lack of scholarly attention given to non human animals in the past, and to the relationships between human and non human animals, especially in the light of the magnitude of animal representations, symbols, stories and their actual physical presence in human societies. Rather than a unified approach, the field currently consists of several methods adapted from the several participating disciplines to encompass human–nonhuman animal relationships and occasional efforts to develop sui generis methods.
Егіндіктің өсімі
Қазіргі уақытта АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Германия, Израиль және Нидерландыда HAS немесе оған байланысты сала бойынша 23 колледж бағдарламасы бар, сондай-ақ Солтүстік Америкада тағы сегіз ветеринариялық мектеп бағдарламасы және АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Австралия, Франция, Германия, Жаңа Зеландия, Израиль, Швеция және Швейцарияда отыздан астам HAS ұйымы бар. Ұлыбританияда Эксетер университеті антропологиялық (мәдениеттер аралық) көзқарастардан адам мен жануардың өзара әрекеттесуін зерттейтін антропология магистрі бағдарламасын ұсынады. Үй жануарларымен байланысты адам мен жануардың өзара әрекеттесуін (АЖӨА) Waltham Pet Nutrition орталығы зерттейді, ол АҚШ Ұлттық денсаулық сақтау институттарымен серіктесіп, балалардың дамуы және ересек жасқа қатысты АЖӨА зерттеулерін жүргізеді. Қазір HAS ғалымдары мен студенттері үшін үш негізгі тізім бар: H Animal, Адам және жануарлар зерттеулері тізімхаты және NILAS, сондай-ақ Критикалық жануарлар зерттеулері тізімі. Қазіргі уақытта HAS мәселелерін қамтитын оннан астам журнал бар, олардың көпшілігі соңғы онжылдықта құрылған, және жүздеген HAS кітаптары бар, олардың көпшілігі де соңғы онжылдықта жарық көрген (мысалы, Humanimalia қараңыз). Brill, Berg, Johns Hopkins, Purdue, Columbia, Reaktion, Palgrave Macmillan, Миннесота университеті, Иллинойс университеті және Оксфорд HAS сериясын немесе HAS кітаптарының көп санын ұсынады. Сонымен қатар, 2006 жылы Жануарлар және қоғам институты (ASI) алты апталық Human Animal Studies стипендиясын ұйымдастыра бастады, онда докторантураға дейін және кейін оқитын ғалымдар университеттегі HAS зерттеу жобасымен, жетекші ғалымдар мен қашықтықтан жұмыс істейтін әріптестерінің басшылығымен айналысады. 2011 жылдан бастап ASI Wesleyan Animal Studies ұйымымен серіктестік құрды, олар ASI-мен бірлесіп стипендияны өткізеді. Сондай-ақ, жылына бірнеше HAS конференциялары өтеді, оның ішінде ISAZ және NILAS ұйымдастырған конференциялар, сондай-ақ 2009 жылы Австралияда өткен Minding Animals конференциясы. Бұрынғыдан да көп HAS курстары қазір оқытылуда. ASI веб-сайтында 300-ден астам курс тізімделген (негізінен Солтүстік Америкада, сонымен қатар Ұлыбритания, Жаңа Зеландия, Австралия, Германия және Польша), олар 200-ден астам колледждер мен университеттердегі 29 пән бойынша оқытылады, 100-ден астам заң мектебі курстарын қоспағанда.
There are currently 23 college programs in HAS or a related field in the United States, Canada, Great Britain, Germany, Israel and the Netherlands, as well as an additional eight veterinary school programs in North America, and over thirty HAS organizations in the US, Canada, Great Britain, Australia, France, Germany, New Zealand, Israel, Sweden, and Switzerland. In the UK, the University of Exeter runs an MA in Anthrozoology which explores human–animal interactions from anthropological (cross cultural) perspectives. Human animal interactions (HAI) involving companion animals are also studied by the Waltham Centre for Pet Nutrition, which partners with the US National Institutes of Health to research HAI in relation to child development and aging. There are now three primary lists for HAS scholars and students—H Animal, the Human Animal Studies listserv, and NILAS, as well as the Critical Animal Studies list. There are now over a dozen journals covering HAS issues, many of them founded in the last decade, and hundreds of HAS books, most of them published in the last decade (see for example, Humanimalia). Brill, Berg, Johns Hopkins, Purdue, Columbia, Reaktion, Palgrave Macmillan, University of Minnesota, University of Illinois, and Oxford all offer either a HAS series or a large number of HAS books. In addition, in 2006, Animals and Society Institute (ASI) began hosting the Human Animal Studies Fellowship, a six week program in which pre and post doctoral scholars work on a HAS research project at a university under the guidance of host scholars and distance peer scholars. Beginning in 2011, ASI has partnered with Wesleyan Animal Studies, who will be hosting the fellowship in conjunction with ASI. There are also a handful of HAS conferences per year, including those organized by ISAZ and NILAS, and the Minding Animals conference, held in 2009 in Australia. Finally, there are more HAS courses being taught now than ever before. The ASI website lists over 300 courses (primarily in North America, but also including Great Britain, New Zealand, Australia, Germany, and Poland) in 29 disciplines at over 200 colleges and universities, not including over 100 law school courses.