Кіріспе

Американдық жазушы және белсенді Кэрол Адамс (1951 жылы туған) – американдық жазушы, феминист және жануарлар құқықтарын қорғаушы. Ол бірнеше кітаптың авторы, соның ішінде «Ет пен жыныстық саясат: феминистік вегетариандық сын теориясы» (1990) және «Ет порнографиясы» (2004) кітаптарында әйелдерді және адам емес жануарларды қанаудың байланысы туралы өз пікірін білдіреді. 2011 жылы ол Жануарлар құқығын қорғау салтанатының залына енгізілді.

Еттің жыныстық саясаты: Феминисттік-вегетариандық сын теориясы

Етпен байланысты жыныстық саясат: Феминистік вегетариандық сын теориясы әйелдердің, әсіресе тапшылық шағында, ерлерге «жақсы» деп санайтын етті беруін талқылайды. Ол сондай-ақ феминизм мен вегетариандық, патриархат пен ет жеу арасындағы байланысты тарихи тұрғыдан және әдеби мәтіндерді оқу арқылы қарастырады. Кітаптағы маңызды теория – «жоқ референт», ол адамдардың ет жеуін жалғастыруын түсіндіру үшін және порнографияда әйелдерді объективтеудің себебі ретінде қолданылады. Адамс «Етпен байланысты жыныстық саясат» еңбегінде патриархалды жүйені адамдар мен жануарлар арасындағы қарым-қатынаспен салыстырады. Ет жеумен байланысты еркектерге тән мәнділік, түрлердің теңсіздігін ғана емес, сонымен қатар нақты жыныстық рөлдерді де анықтайды. Ет еркектердің әйелдерге үстемдігін білдіреді, себебі «әйелдерді зорлаған еркектер көбінесе еттің жоқтығын әйелдерге қарсы зорлық-зомбылыққа сылтау ретінде пайдаланады». Адамс біздің мәдениетіміздің адам емес жануарларды тұтыну көзіне, олардың жеке түрлерінің фрагментіне дейін кемсітуге бейім екенін жариялайды. Оның еңбектеріндегі үнемі қайталап тұратын тақырып – жануарларға құқықтарын тануға тырысатын еркектер, әйелдерді денелері үшін зорлап пайдаланатын, кемсітетін немесе қанауға ұрынатын еркектерге ұқсайды. Қалыптасқан дискурс адам емес жануарларға қатысты негативті бейнеден әйелдердің сексистік бейнесіне қарай өзгереді. Ерлер әйелдерді «ит», «балапан», «қоян» сияқты сөздермен атап, оларды тек құрал ретінде пайдаланатынын көрсетеді. Қазіргі түрлік дискриминацияны ескере отырып, адамдар адам емес жануарларды өндіріс үшін пайдаланады, мысалы, сүт үшін сиырларды, жұмыртқа үшін тауықтарды немесе көбірек күшіктер өсіру үшін ана иттерді. Адамдар балапандарды тек физикалық тіршілік иесі ретінде пайдаланады, әдетте еркектер әйел денесін ләззат алу үшін пайдаланғандай.

Ет порнографиясы

Адамс "Ет порнографиясы" атты еңбегінде дүкен сөресінде жарнамаланған ет пен белгілі бір жарнамаларда немесе журналдарда бейнеленген әйелдер арасындағы визуальдық салыстыруды жасайды. Тұтыну идеясы әйелдерді бір тауармен теңестіретін мәдениетте маңызды рөл атқарады, олар қол жетімді ғана емес, сонымен қатар тұтынуға болатын тұлға ретінде қарастырылады. Тұтыну нақты ас қорытуды немесе екінші бір адам қол жеткізе алатын саналы тілектуды білдіруі мүмкін екенін атап өту маңызды. Адамс жергілікті азық-түлік дүкендеріндегі көбінесе назардан тыс қалатын жарнамаларды әйелдерге қатысты сексистік және мизогиндық бейнелермен салыстырады. Бұдан әрі, ол "А" санатын енгізеді, ол өркениетті қоғамда ақ нәсілді ерлердің басымдығы туралы түсінік қалыптастырады, ал осы контекстегі "басқа" категориясы басқа нәсілдерге, адам емес жануарларға және әйелдерге қатысты тілді қамтиды. Адамс қазіргі мәдениет ақ нәсілді еркек бейнесін идеализациялайды және ол дамыған өркениетті қоғамды ұсынатынын көрсетеді. Автор "А" санатына жатпайтын кез келген адамның жануарлармен салыстырылуы мүмкін екенін, бұл қазір қарапайым есқарау және кемсітушілік ретінде қарастырылатынын айтады. Осы еңбекте ол әйелдердің дене мүшелеріне сәйкес жазбалармен белгіленген суреттерін ұсынады, бұл қасапшылардың еттің бөліктерін жарнамалау тәсіліне ұқсас. Негізгі идея өзгермейді: қазіргі мәдениет адам емес жануарлар, гендерлер және нәсілдерге қатысты тұтынуға деген құштарлықты тудырды.

Басқа жұмыстар

Ол бірнеше басқа кітаптардың авторы, соның ішінде "Ет жеушілер арасында өмір сүру: Вегетарианның аман қалу нұсқаулығы". Бұл кітап вегетариандарға өз вегетариандықтарымен санасуларын, онымен бейбітшілікте болуларын сұрауға кеңес береді және ет жейтін достарымен, отбасы мүшелерімен және қарсы көзқарастағы әріптестерімен бірге тамақтанған кезде қорлыққа ұшырауды болдырмау үшін қарым-қатынас дағдыларын ұсынады. Оның соңғы жұмысы "Бургер" гамбургердің тарихын, бизнесін, мәдениетін және гендерлік саясатын зерттейді. Сонымен қатар, вегетариандық бургердің тарихын және оның қазіргі тамақ индустриясының инвесторлары арқылы қайта жаңғыруын қарастырады.

Белсенділік

Адамстың белсенділігіне "әлеуметтік әділдік үшін жұмыс тәжірибесі (оның ішінде адам емес жануарларға әділдік), сондай-ақ тұрмыстық зорлық-зомбылыққа, баспанасыздыққа, расизмге және жануарларға жасалған зорлық-зомбылыққа қарсы күрес" кіреді. Рочестер университетінде оқитын екінші курста ол алғашқы әйелдерді азат ету жиналысына қатысып, кейіннен Әйелдерді азат ету орталығында далалық зерттеулер жүргізді. Осы тәжірибелер мен зерттеулер, сондай-ақ оның пониінің қазасы, оған феминизм мен вегетариандық өмір салтының байланысты екенін көрсетті. Ол жүргізген феминистік зерттеулер арқылы олардың екеуінің де феминизм тарихында байланыста екенін түсінді. Ол көптеген феминистердің вегетариандық екенін анықтады, сонымен қатар феминистер жазған вегетариандыққа арналған бірнеше кітаптарды тапты, олар "батырдың феминистік оянуының" бір бөлігі ретінде сипатталған. Белсенділік арқылы үстемдік емеc жақта күресу, оған кітап жазуға қайта оралуға және жағдайды толық түсінуге жеткілікті білімге ие болуға мүмкіндік берді. 1970 жылдардағы белсенділіктегі дауысы оған кітаптарында қолданылатын теориялық дауысты қалыптастыруға көмектесті. Адамс көптеген сұхбаттарында белсенділігінің оған жазу өнерін үйреткенін айтады. "Жыртқыштардың маңыздылығы: Адамгершілік қорғау және мәдени теория" кітабындағы "Ет пен сексуалдық саясаттан бұрын не болды?" деген тарауында Адамс 1970 жылдары күйеуімен бірге расизмге қарсы белсенді болғандарын айтады. Олар Нью-Йорк штатының Дюнкерк қаласында тұрып, аймақты прогрессивті ету үшін ауылдық жерлерге аз ұлттық өкілдерді орналастыруға тырысты. Оның күйеуі, жергілікті дін қызметкері, қауымнан наразылық хаттар алып отырды, ал Адамс өзінің ішкі жан дүниесімен мүмкіндігінше көп нәрсе жасау мен жағдай қауіпті болғанда тоқтаудың арасында күресті. Ол туралы "Сіздің пікіріңіз қандай?" радио бағдарламасында айтылды. Бір күні ол бағдарламаны тыңдап отырғанда, берілген қате ақпаратқа қатты ашуланып, студияға қоңырау шалып, барлық қателіктерді түзете алды. Адамдар не айтса да, Адамс пен оның күйеуі белсенділігін жалғастырып, төмен және орташа табысқа ие адамдарға арналған тұрғын үйлер үшін күресті. Бұдан өзге, Адамс жануарлар құқығын қолдап, вегандық тағам туралы білім беруге және адамдарды вегандыққа тартуға ұмтылады.

Жарияланымдар

Еттің жыныстық саясаты: Феминистік вегетариандық сын теориясы. Continuum, 1990 ж. Экофеминизм және қасиеттілік. Continuum, 1993 ж. Адам да, жануар да емес: Феминизм және жануарларды қорғау. Continuum, 1994 ж. Әйелдерді ұрып-соғу: шығармашылық пасторлық көмек және кеңес беру сериясы. Fortress Press, 1994 ж. Мари М. Фортунамен бірге. Әйелдер мен балаларға қарсы зорлық-зомбылық: Христиандық теологиялық дереккөз. Continuum, 1995 ж. Жозефин Донованмен бірге. Жануарлар мен әйелдер: Феминистік теориялық зерттеулер. Duke University Press, 1995 ж. Вегетариандықтың ішкі өнері: дене мен жан үшін рухани тәжірибе. Lantern Books, 2000 ж. Ойын еліне саяхат: сүйікті балалар кітаптарыңыздан ойын жасау. Lantern Books, 2001 ж. Хауард Уильямспен бірге. Диетаның этикасы: ет жеуді жамандаған билік өкілдерінің жинағы. University of Illinois Press, 2003 ж. "Иттің, тауықтың, сиырдың жағдайы: Әйелдердің және (басқа) жануарлардың құқықтары" "Бауырластық мәңгілік: Жаңа мыңжылдық үшін әйелдер антологиясы". Washington Square Press, 2003 ж. Көмектесіңіз! Балам ет жеуді тоқтатты! : Диетадағы қақтығыстан аман қалуға арналған А-дан Z-ға дейінгі нұсқаулық. Continuum, 2004 ж. Еттің порнографиясы. Continuum, 2004 ж. Жануарларға арналған дұғалар. Continuum, 2004 ж. Құдай қайғылы кезде тыңдайды: Жануар досыңыз ауырғанда немесе қайтыс болғанда дұғалар. Pilgrim Press, 2005 ж. Құдай сіздің махаббатыңызды тыңдайды: жануарлармен бірге өмір сүруге арналған дұғалар. Pilgrim Press, 2005 ж. Құдай сіздің қамқорлығыңызды тыңдайды: әлемдегі барлық жануарлар үшін дұғалар. Pilgrim Press, 2006 ж. Дуглас Бьюкенен және Келли Гешпен бірге. Франкенштейнге арналған жатын, ванна және кресло серігі. Continuum, 2007 ж. Жануарлар этикасындағы феминистік қамқорлық дәстүрі: Оқырман. Columbia University Press, 2007 ж. Кэрол Дж. Адамс және Жозефин Донован редакциялаған. Вегетариандық тамақтандырудың жолдары: 250-ден астам қысқа жолдар, стратегиялар және қарапайым шешімдер. Lantern Books, 2008 ж. Ет жеушілер арасында өмір сүру: Вегетариандықтардың аман қалу нұсқаулығы. Lantern Books, 2008 ж. Лиза Кеммерердің "Тәпсіл түрлер: Әйелдер, жануарлар және әлеуметтік әділдік" антологиясының алғы сөзі. University of Illinois Press, 2011 ж. Лаура Райттың "Вегандық зерттеулер жобасы" кітабына алғы сөз. University of Georgia Press, 2015 ж.