Кіріспе

Польшалық философ, либертариандық социалист (1868–1918)

Эдвард Йозеф Абрамовский (17 тамыз 1868 – 21 маусым 1918) – поляк философ, либертариандық социалист, анархист, психолог, этика ғалымы және кооперативтерді қолдаушы. Абрамовский Польшадағы классикалық анархизмнің ең белгілі белсенділерінің бірі болып есептеледі.

Өмірбаян

Абрамовский 17 тамыз 1868 жылы Киев губерниясының Васильков уезінде (қазіргі Украина) Ядвига мен Эдвард отбасында Стефанин ауылында дүниеге келген. 1892 жылы ол Польша социалистерінің Париж жиынына қатысты, онда Польша социалистік партиясы құрылды. Абрамовский Польша кооперативтік қозғалысының негізін қалаушысы деп есептеледі, ол экономикалық бірлестіктер мен бастамаларды қолдады. Кооперативтік қозғалыстың жақтаушысы ретінде ол 1906 жылы "Społem" ("Бірге") атты кооперативтік журналын құрды. 1915 жылы Варшава университетінде эксперименталды психология кафедрасын басқарды және өмірінің соңына дейін сол қызметте болды. 1918 жылдың 21 маусымында Варшавада қайтыс болды.

Ойлау

Лев Толстойдың ықпалымен Абрамовский өзінің ең маңызды еңбегі "Социализм және мемлекет" кітабында өзін "мемлекетті жоққа шығаратын социалист" деп атады. Ол "Достар республикасы" және "Үкіметке қарсы жалпы сөздік" сияқты басқа да еңбектерінде саяси философиясын одан әрі дамытты. Соңғы жылдары оның ойлары анархо-синдикализмге көбірек бейімделді, жұмыс күшін кооперативтік түрде ұйымдастырудың маңыздылығын баса көрсетті. Осы саяси-әлеуметтік теориялық жұмыстармен қатар, ол эксперименталды психология саласында да қарқынды зерттеулер жүргізіп, әсіресе санастың астындағы құбылыстарға қызығушылық танытты.