Кіріспе

Канадалық философ Ян Нарвесон (Jan Narveson; 1936 жылы туған) – Канаданың Онтарио провинциясындағы Ватерлоо қаласындағы Ватерлоо университетінің зейнеткер философия профессоры. Анархо-капиталист және келісімшарттық теорияның жақтасы Нарвесонның идеологиясына Роберт Нозик және Дэвид Готье еңбектері зор ықпал еткен.

Өмірбаян

Нарвесон АҚШ-тың Миннесота штатындағы Эрскин қаласында дүниеге келген. Ол Чикаго университетінде саяси ғылымдар мен философия салалары бойынша бакалавр дәрежесін алды; содан кейін 1961 жылы Гарвард университетінде докторлық диссертациясын қорғау алдында Оксфорд университетінде бір жыл бойы саяхат стипендиясы бойынша оқыды. Оның либертариандық көзқарастары утилитаризмге қанағаттанбауынан қалыптасқан. Көп жазған автор, Нарвесон жүздеген эссе, рецензия және мақала жариялаған. Марксизмді сынаған ол Ватерлоо университетінде өткен көптеген пікірсайыстарға қатысқандығымен де белгілі. 2002 жылы ол өзінің мансабындағы ең ықпалды эсселерінің жинағын «Теория және практикада адамдарға құрмет» (2002) деген атпен жариялады. Оның соңғы жұмысы – «Сіз және мемлекет: Саяси философияға қысқаша кіріспе». Нарвесон Онтарио либертариандық партиясының көп жылдан бергі мүшесі және қазіргі таңда оның Этика комитетінің мүшесі. Либертариандық қызметінен бөлек, ол Китченер-Ватерлоо камералық музыка қоғамын құрған және оның президенті болып табылады, бұл классикалық камералық музыканы ұйымдастыру үшін ұзақ жылдардан бері жұмыс істеп келе жатқан орын. 2003 жылы Нарвесонды Канаданың бұрынғы генерал-губернаторы Адриен Кларксон Канада орденінің офицері етіп тағайындады. Нарвесон Либералдық зерттеулер институтының негізін қалаушы төрағасы және президенті болды, ал 2016 жылдан бері ол құрметті төраға мәртебесіне ие.

Жануарлардың құқықтарын сынға алу

Нарвесон жануарлар құқығының белгілі қарсыласы және Том Риганның қатал сыншыларының бірі. Ол моральдық принциптерді келісім негізінде түсіндіретін көзқарасты қорғайды, онда тек міндеттемелерге және әлеуметтік ережелерге келісе алатын иелер ғана моральдық мәртебеге ие, демек жануарлардың құқықтары болмайды. Келісімшарттық этика бойынша барлық моральдық міндеттемелер әртүрлі тараптардың өзара келісімінен туындайды, бірақ жануарлар келісім шарттарын түсіне алмайды және адамдардан міндеттерді талап ете алмайтындықтан, жануардың өмірі мен әл-ауқаты тек адамдардың мүдделері тұрғысынан ғана маңызды.

Таңдалған жарияланымдар

Мораль және пайдалылық, Джонс Хопкинс университетінің баспасы, 1967. Моральдық мәселелер, Оксфорд университетінің баспасы, 1983. Жануарлар құқықтарына қарсы тұрған іс, Мурхед мемлекеттік университеті, 1986. Саяси дұрыстық: үшін және қарсы, Мэрилин Фридманмен бірлескен авторлық, Роуман және Литлфилд, 1995. Әдептік мәселелер, 2-ші басылым, Бродвью Пресс, 1999. Либертариандық идея, қағаздық басылым (жаңа алғы сөзбен). Бродвью Пресс, 2001. (Түпнұсқа басылым: Temple University Press, 1988) Теория және практикада адамдарға құрмет, Моральдық және саяси философия бойынша эсселер, Роуман және Литлфилд, 2002. Сіз және мемлекет, 2008. Бұл – Әдеп теориясы, Open Court, 2010. Еркіндік пен теңдік үйлесімді ме?, Кембридж университетінің баспасы, 2010.