Кіріспе

Поул Андерсон жасаған ойдан шығарылған кейіпкер Николас ван Рийн (2376-дан шамамен 2500 жылға дейін) – Поул Андерсонның «Техника тарихы» атты туындысының алғашқы жартысындағы басты рөлді сомдайтын кейіпкер.

Сипаттама

Николас ван Рийн – көркем капиталистік авантюрист, голланд тегінен (көрінетіндей Джакарта тұрғыны, демек Индо). Оның сөйлеуі әдеттен тыс құрылымдармен, каламбурлармен, анттармен және түрлі Солтүстік Еуропа тілдерінен – әсіресе голланд, неміс және мүмкін дания тілдерінен алынған сөздермен толы. Ол жиі "Бұрыштанған саксон" немесе "құрметті қайық" сияқты дұрыс емес сөздер қолданады, бірақ олар көбінесе орынды немесе қасақана болып көрінеді. Кейбір екінші дәрежелі кейіпкерлер де ұқсас тіл қолданады. Ван Рийн Жер әдебиеті мен тарихын жақсы біледі, сондай-ақ қарулы шетелдіктерді өз ықтиярына салу үшін айлакерлік пен қабілетін көрсетеді. Қажет болғанда күшті тұлға болғанымен (оның шайқас қиғаштарында "Құдай дұрыс жол көрсетсін!", "Христмендер, Кроссмендер, Конгсмендер!" және "Хайнекен сырасы!" дейтін еді), ол жеке батырлыққа қарағанда материалдық жайлылықты артық көреді. Ол өзін қарт, әлсіз, күнәлі адам деп сипаттайды, бірақ әдетте оның қол астындағылары (немесе жалпы адамзат) оның көмегінсіз ештеңе жасай алмайды деп ренжіседі. Сәйкесінше, ван Рийннің зиялылық қабілеті басқа кейіпкерлерді қызықтыратын дағдарыстар мен жұмбақтарды шешуде маңызды рөл атқарады. Осы тұрғыдан алғанда ол Майкрофт Холмс кейіпкеріне ұқсайды. Ван Рийн – "Solar Spice and Liquors Company" компаниясының бас директоры – бұл Голландияның Алтын ғасырындағы Шығыс Индиямен дәмдеуіш саудасына сілтеме. Бұл кейіпкер сол кездегі голланд саудагерлерін бейнелейді және 20 ғасырдың голландтарынан гөрі оларға жақын. Ол либертариандық философия ұстанады, үкіметке деген жек көрушілігін білдіреді және еркін сауданың ғана бейбітшілік пен өркендеуге жол ашатынына сенеді. Ол сауданы "бір-бірін алдау" деп сипаттайды, яхта жарыстарын тамашалайды, екі метр бойы бар және "дөңгелек" пішіндес, ешкі шашы бар, түрлі-түсті және көне киімдер киеді, көптеген жүзік тағады және оның қызметкерлері оны "Ескі Ник" деп атайды. Ол әдетте қатты, басс дауысымен сөйлейді, Андерсон оны дауыл немесе қар көшкінінің дыбысына теңейді, ал оның дене бітімі тауға немесе Юпитер планетасына ұқсатылады. Ол жеке қорлауға төзімді, бірақ ақымақтық, қабілетсіздік, жалғандық және кешігу оны ашуландырады. Ол ешқашан үйленбеген, бірақ көптеген сүйіктілері болған және кем дегенде екі баласы бар. Гермес планетасының Ұлы герцогинясы Сандра Тамаринмен оның Эрик Тамарин Асмундсен есімді ұлы бар. Рамона есімді әйелден Беатриз (екеуінің де тегі көрсетілмеген) деген қызы дүниеге келген; Беатриздің қызы Коя Конион Полесотехник Лига сериясының екінші басты кейіпкері Дэвид Фалькейнге үйленеді. Ван Рийн бірнеше әулиелерге, соның ішінде әулие Дисмасқа ант етеді және құрбандық ретінде шам жағу ниетін білдірді (сол кезде басқа кейіпкер: "Әулие Николай оны жазбаша түрде бекіткені жөн еді" деді). Стресстік жағдайларда ол: "Мен бұған лайық емеспін! Сен естідің бе?!" деп айқайлаған, бәлкім Құдайға қаратып айтқан болар. Доминик Фландридің "Шеберлердің обасы" романында, ван Рийннің қайтыс болғаннан кейінгі ғасырларда, Терра империясының құлдырау кезеңінде, ван Рийннің оқиғалары адамзаттың халық мәдениетіне терең сіңгені және артта қалған планеталардың базарларында кәсіп білімімен айналысатын әңгімешілердің негізгі тақырыбына айналғаны айтылады.

Сын еткен пікірлер

Алгис Будрис "Жұлдыздарға саудагер" туралы рецензиясында ван Рейнді "адамгершіліктен безген, өзінің ашық күшін пайдаланатын, коммерциялық жетістіктерінің нәтижесінде туындайтын сезімдік құмарлықтарда ләззаттанатын, осылайша керемет арзан әдебиет қаһарманы" деп сипаттады.

Атаудың шығу тегі

Андерсон осы есімді әйгілі суретші Рембрандт Харменссон ван Рейннен алған болуы мүмкін. Дегенмен, танымал ван Рейндер басқа да болған. "Van" префиксі, неміс тіліндегі "von" сияқты, әулеттік тегін білдірмейді.