Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орта ғасыр маркгравиат (965–1423)
Medieval margravate (965–1423)
Мейсен маркгравиат (Markgrafschaft Meißen) – қазіргі Германияның Саксония штаты аумағындағы орта ғасырлық княздық. Ол бастапқыда 965 жылы құрылған, Киелі Рим империясының шекаралық маркасы болып, кең Марка Геронис (Саксон Шығыс Маршы) негізінде пайда болды. Веттин әулетінің билігі тұсында маркгравиат 1423 жылға дейін бұрынғы Саксония-Виттенберг герцогтығымен бірігіп, Саксониялық сайлаушылыққа айналды.
The Margravate or Margraviate of Meissen (Markgrafschaft Meißen) was a medieval principality in the area of the modern German state of Saxony. It originally was a frontier march of the Holy Roman Empire, created out of the vast Marca Geronis (Saxon Eastern March) in 965. Under the rule of the Wettin dynasty, the margravate finally merged with the former Duchy of Saxe Wittenberg into the Saxon Electorate by 1423.
Алдыңғылар
9-ғасырдың ортасында болашақ марграват аймағы Каролинг империясының шығыс шекаралық аймағының бір бөлігі болды, ол Сорбия маршы (Limes Sorabicus) деп аталды. Бұл аймақ Саале өзенінен арғы жағына қоныстанған полаб славяндарының сорб тайпаларынан кейін осылай аталды. 849 жылы "Фулденс жылнамасында" Тахулф есімді маркграф туралы мәліметтер келтірілген. Оның лауазымы dux Sorabici limitis, "Сорб шекарасының герцогы" деп көрсетілген, бірақ ол және оның Шығыс Франк мұрагерлері көбінесе duces Thuringorum, "Тюрингияның герцогтары" деп танылды, себебі олар батыстағы Тюрингияның ескі герцогтігіне билік орнатуға кірісті. 900 жылға қарай Сорбия маршы маңыздылығын жоғалтты; соңғы белгілі маркграф Поппо 892 жылы король Арнульфпен биліктен алынып, оның орнына Конрад келді, ол "Тюрингия герцогы" ретінде танылды. Конрадтың орнын 903 жылы marchio Thuringionum, "Тюрингияның маркграфы" атағын алған Бурхард басты. Қолда бар деректердің жеткіліксіздігіне байланысты, Саале өзенінен шығысқа қарайғы франктардың маршының географиялық аумағы тарихшылар арасында пікіртал тудырып отыр. Бұл аймақ шамамен 850 жылы Бавария географы сорбтардың шығыс көршілері деп атаған Мулде өзенінен тыс славяндық Гломаче (Таламинзи) тайпаларының қоныс аумағына дейін жеткен болуы мүмкін. Бұл территориялар Шығыс Франк билеушілерінің үнемі шабуылдарына ұшырады; 908 жылы оларды алғаш рет герцог Оттонның ұлы, саксон ханзадасы Генрих Фоллер шабуылдады. 928/29 жылдары Яхна өзеніндегі Гломаче тайпасының негізгі бекінісі қиратылып, Дрезден алқабына дейінгі жерлері Марка Герониске қосылды.
In the mid 9th century, the area of the later margravate was part of an eastern frontier zone of the Carolingian Empire called Sorbian March (Limes Sorabicus), after Sorbian tribes of Polabian Slavs settling beyond the Saale river. In 849, a margrave named Thachulf was documented in the Annales Fuldenses. His title is rendered as dux Sorabici limitis, "duke of the Sorbian frontier", but he and his East Frankish successors were commonly known as duces Thuringorum, "dukes of the Thuringians", as they set about establishing their power over the older Duchy of Thuringia in the west. The Sorbian march had already lost its importance around 900 AD; the last known margrave Poppo was deposed by King Arnulf in 892 and replaced with Conrad who continued to appear as a "Duke of Thuringia". Conrad himself was replaced by Burchard, whose title in 903 was marchio Thuringionum, "margrave of the Thuringians". Due to scarce sources, the geographical extent of the Frankish march east of the Saale is a matter of ongoing debate among historians; it may have reached up to the settlement area of the Slavic Glomacze (Talaminzi) tribes beyond the Mulde river, identified as eastern neighbours of the Sorbs by the Bavarian Geographer about 850. These territories were under constant attacks by the East Frankish rulers; in 908 they were first campaigned by the Saxon prince Henry the Fowler, son of Duke Otto the Illustrious. By 928/29, the main Glomacze fortress on the Jahna river was destroyed and their lands up to the Dresden Basin incorporated into the Marca Geronis.
Негізін қалау
928 және 929 жылдары Гломаче тайпаларына қарсы соңғы науқан кезінде, 919 жылдан бері Шығыс франк патшасы болған Генрих Фоллер, Эльба және Трибиш өзендерінің қосылған жерінің үстіндегі бір тасты жаңа бекініс салу үшін таңдады. Бұл бекініс жақын орналасқан Мейса ағысының атымен Мисни (Мейсен) қамалы деп аталды. 15 ғасырда бұл қамалдар Альбрехтсбург деп қайта аталды. Қамалдың маңында тез арада қала пайда болды. Алайда, Генрих патша славяндарды германизациялауға немесе өз бекінісінің айналасында бургвардтар тізбегін құруға тырыспады. Бранденбург сияқты, айналасында аз қорғаныс немесе қалалар болды; Мейсен, шамасы, 936 жылдан бастап богемиялық күштердің уақытша басып алуында болды. Дегенмен, қамалдың астындағы қала өсіп, Саксон герцогтығының шығысындағы славян жерлерін қамтитын, кең Марка Геронисінің ең маңызды қалаларының біріне айналды. Генрих патша, содан кейін оның ұлы және мұрагері Отто I, Баутцен (Будиссин) маңындағы полабтық Милцени тайпаларының жерлеріне жасалған славяндық жорыстарды жалғастырды, олардың басып алған аумақтары біртіндеп Саксон Шығыс Маршына қосылды. 965 жылы Марка Геронис маркграф Героның қайтысымен бөлінген кезде, Мейсен жергілікті славян халқын бақылау мақсатымен жаңа марштің орталығы болды. Мейсеннің алғашқы маркграфы Вигберт 968 жылы Магдебург архиепископтығының грамотасында есімдері аталады. Сол жылы Мейсен қамалы жаңадан құрылған Мейсен епископтығының орталығына айналды. 978 жылы саксон графы Рикдаг Мейсен маркграфы болды және Мерзебург және Зейц марштарын Мейсенге біріктірді. 982 жылы марш аумағы шығыста Квиза (Квейс) өзеніне дейін, ал оңтүстікте Оре тауларының етектеріне дейін кеңейді, онда ол Богемияның Пршемысл герцогтығымен шекаралас болды. 983 жылы Император Оттон II-нің Стило шайқасында жеңілгеннен кейін, шығыс Саксониямен шекаралас славяндық лютиц тайпалары Ұлы славян көтерілісін бастады. Жаңадан құрылған Гавелберг және Бранденбург епископтықтары, сондай-ақ Зейц маршы лютиц тайпаларының басып алуына ұшырады. Маркграф Рикдаг Лузатия және Солтүстік маркграфтарымен, Халберштадт епискобымен және Магдебург архиепискобымен бірігіп, Стендал маңындағы Балсамгаудағы шайқаста славяндарды жеңді. Дегенмен, Солтүстік марштің үлкен бөлігі жоғалды, ал неміс күштері Эльбаның батысына қарай ықпалдықтанды. 985 жылы Рикдагты Мейсен маркграфы ретінде Тюрингия маркграфы Эккард I алмастырды. Оның Екехардинг әулетінен тараған ұрпақтары 1046 жылға дейін маркграф атағын сақтап келді. Тағайындалғаннан кейін Эккард Польша герцогы Мьешко I-мен одақтасып, Мейсен қамалын бір жыл бұрын басып алған Богемия герцогы Болеслав II-ден қайтарып алуға тырысты. Алайда, 1002 жылы Эккард қаза болғанда, Мьешконың ұлы, Польша патшасы Болеслав I Хробрий, Эльбаның шығысындағы маркграфтық жерлерді басып алып, Мейсеннің берілуін талап етті. Келесі неміс-поляк соғысы 1018 жылғы Баутцен бейбіт шартымен аяқталды, осыған сәйкес Мейсен Польшаға Милцени аймағын (кейіннен Жоғарғы Лузатия) беруге мәжбүр болды. Алайда, 1031 жылы Германия королі Конрад II Милцени жерлерін қайтарып алып, Мейсенге қайтарды. 1046 жылы Веймар-Орламюнде графы Отто маркграф болды, содан кейін 1067 жылы қайтыс болған Брунонидтер әулетінен Эгберт II болды. Эгберт II император Генрих IV-пен ұзаққа созылған қақтығысқа түсті, осының салдарынан ол 1076 жылы Богемия герцогы Вратислав II-ге Милцени жерлерін беруге мәжбүр болды және 1089 жылы Инвеституралық дау кезінде тақтан алынды.
In 928 and 929, during the final campaign against the Glomacze tribes, Henry the Fowler, East Frankish king since 919, chose a rock above the confluence of the Elbe and Triebisch rivers to erect a new fortress, called Misni (Meissen) Castle after the nearby Meisa stream. The fortifications were renamed Albrechtsburg in the 15th century. A town soon developed around the castle. King Henry, however, made no attempts to Germanise the Slavs or to create a chain of burgwards around his fortress. Sat alone, like Brandenburg, with few defenses or towns around it; Meissen probably was temporarily occupied by Bohemian forces from 936 onwards. The town beneath the fortress grew, however, eventually becoming one of the most important cities in the vast Marca Geronis, covering the Slavic lands east of the Saxon stem duchy. King Henry, and later on his son and successor Otto I, continued the Slavic campaigns into the lands of the Polabian Milceni tribes around Bautzen (Budissin), with their gained territory being gradually incorporated into the Saxon Eastern March. When the Marca Geronis was divided in 965 upon the death of Margrave Gero, Meissen became the center of a new march with the goal of controlling the local Slavic population. The first Meissen margrave, Wigbert, is mentioned in a 968 charter of the Archdiocese of Magdeburg. That same year, the Meissen fortress also became the see of the newly created Bishopric of Meissen. In 978, the Saxon count Rikdag became the Margrave of Meissen, and incorporated the marches of Merseburg and Zeitz into Meissen. By 982, the territory of the march had extended as far as the Kwisa (Queis) river to the east and as far as the slopes of the Ore Mountains to the south, where it shared a border with the Přemyslid duchy of Bohemia. In 983, following the defeat of Emperor Otto II at the Battle of Stilo, the Slavic Lutici tribes bordering eastern Saxony rebelled in the Great Slav Rising. The newly established bishoprics of Havelberg and Brandenburg as well as the March of Zeitz were overrun by Lutici tribes. Margrave Rikdag joined forces with the Margraves of Lusatia and the Northern March, the Bishop of Halberstadt, and the Archbishop of Magdeburg and defeated the Slavs in the gau of Balsamgau near Stendal. Nevertheless, large territories of the Northern March were lost, and the German forces were pushed back west of the Elbe. Margrave Eckard I from Thuringia succeeded Rikdag as Margrave of Meissen in 985. His descendants of the Ekkeharding noble family would keep the margravial title until 1046. Upon his appointment, Eckard allied with Duke Mieszko I of Poland in order to reconquer Meissen Castle from Duke Boleslaus II of Bohemia whose forces occupied it the year before. When Eckard was assassinated in 1002, however, Mieszko's son, the Polish king Bolesław I Chrobry, took the occasion to conquer the margravial lands east of the Elbe and demanded the surrender of Meissen. The following German–Polish War ended with the 1018 Peace of Bautzen, whereby Meissen had to cede the Milceni region (later Upper Lusatia) to Poland. In 1031 however, King Conrad II of Germany was able to reconquer the Milceni lands, which were returned to Meissen. In 1046, Count Otto of Weimar Orlamünde became margrave, followed by Egbert II of the Brunonids upon his death in 1067. Egbert II entered into a longstanding conflict with Emperor Henry IV, because of which he had to renounce the Milceni lands to Duke Vratislaus II of Bohemia in 1076, and was finally deposed during the Investiture Controversy in 1089.
Жауын-шашын ережесі
Кейіннен император Генрих IV Мейссенді Веттин әулетінің Эйленбург графы Генрихқа берді. Маркграфтық Веттин әулетінің билігінде өзінің барлық қалыптасу кезеңінде қалды. 1120 жылдары Випрехт фон Гройцш билігінде Мейссен германизация процесіне ұшырады. Одан кейін Конрад Ұлы (1123–56), Отто Бай (1156–91) және Дитрих Қатты қысылған (1191–1221) биледі, олардың басқаруымен маркграфтық кеңейіп, дамыды. Ол кезде Мейссен Веттин әулетінің бекінісіне айналды, Гогенштауфен императорлары күдікпен қарады, бірақ маркграфтарды билігінен айыра алмады. 1264 жылы Тюрингия мұрагерлік соғысы кезінде маркграф Генрих III Тюрингияның Ландграфтығында өзінің орнын нығайтты, онда оның інісі Генрих Распе баласыз қайтыс болған еді. 1243 және 1255 жылдар аралығында Генрих III Алтенбург маңындағы Плейслендті де кепілге алды. 1307 жылы Люксембург патшасы Генрих VII Мейссен маркграфтарын қайтадан бағындыруға тырысқанда, Лукка шайқасында жеңіліске ұшырады. Ол кезде маркграфтық де-факто кез келген жоғары биліктен тәуелсіз болды. Келесі жылдары Мейссенді Веттин әулетінің бірнеше мүшелері бірлесіп басқарды. 1382 және 1445 жылдары бұл маркграфтықтың бөлінуіне әкелді, бірақ әрқайсысынан кейін ол тез арада қайта біріктірілді. Мейссен көбінесе неке, сатып алу немесе жаулап алу арқылы кеңейтілді, осылайша 1426 жылы бургравиатқа құқық алды. 1423 жылы маркграф Фредерик IV-ке бұрын Аскания әулеті иеленген Саксония-Виттенберг герцогтығын император Зигмунд гуситтерге қарсы қолдауы үшін берді. Осылайша Веттин билеушілері Саксония сайлаушылығына кірді, олар ақырында маркграфтық жерлерін біріктіріп, Мейссеннің тәуелсіз княздық мәртебесінен бас тартты; маркграфтық атағын сақтап қалды. 15 ғасырдың соңында әулет Верра және Одер өзендері арасындағы үлкен территорияны иеленді. 1485 жылғы Лейпциг шарты бойынша Жоғарғы Саксония жерлері Фредериктің немерелері Эрнест, Виттенбергте билеген және бұрынғы Мейссен территориясын алған Альберт арасында қайта бөлінді. Бұл шарт Саксония мен Эрнестин Тюрингияның тұрақты бөлінуінің басталуын білдірді.
Emperor Henry IV then granted Meissen to Count Henry of Eilenburg of the Wettin dynasty. The margravate would remain under Wettin rule for the rest of its existence. Under Wiprecht von Groitzsch in the 1120s, Meissen underwent a process of Germanisation. He was succeeded by Conrad the Great (1123–56), Otto the Rich (1156–91), and Dietrich the Hard Pressed (1191–1221), under whom the march would expand and develop. By then, Meissen had become a stronghold of the Wettin dynasty, suspiciously eyed by the Hohenstaufen emperors who nevertheless were not able to deprive the margraves of their power. In 1264, during the War of the Thuringian Succession, Margrave Henry III asserted himself in the Landgraviate of Thuringia, where his uncle Henry Raspe had died childless. Between 1243 and 1255, Henry III had also acquired the intermediate Pleisseland around Altenburg in pawn. In 1307, the attempt by the Luxembourg king Henry VII to once again subdue the Margraves of Meissen failed with his defeat at the Battle of Lucka. By that time the margravate was de facto independent of any sovereign authority. In the following years, there would be joint rule of Meissen by multiple members of the Wettin dynasty at any given time. In 1382 and 1445, this even led to the division of the march, however it would reunite soon after each time. Meissen was often enlarged by marriage, purchase, or conquest, which is how it gained the rights to the burgraviate in 1426. In 1423, Margrave Frederick IV was assigned the heirless Duchy of Saxe Wittenberg, formerly held by the House of Ascania, by Emperor Sigismund in turn for his support against the Hussites. The Wettin rulers thereby entered into the Saxon electorate, in which they ultimately merged their margravial lands abandoning Meissen's status as an independent principality; though they retained the margravial title. In the late 15th century, the dynasty held a large contiguous territory between the Werra and Oder rivers. By the 1485 Treaty of Leipzig, however, the Upper Saxon lands were again divided between Frederick's grandsons Ernest ruling in Wittenberg and Albert, who took the former Meissen territory. The treaty marked the beginning of the permanent separation of the two states of Saxony and Ernestine Thuringia.
Бургреват
1068 жылы Мейсен қамалы өз бурграфына ие болды. Біраз уақыттан соң Майнхерингер әулеті бурграфатты бақылауға алды.
Around 1068, Meissen Castle received its own burgrave. In time the Meinheringer family would come to control the burgravate.