Аскания әулеті: неміс билеушілерінің тарихы

Кіріспе

Неміс билеушілерінің әулеті

Асканиялар әулеті (Асканиер) – неміс билеушілерінің әулеті. Ол сонымен қатар Анахт үйі ретінде де белгілі, бұл олардың ең ұзақ уақыт бойы иеленген Анахт аймағына байланысты. Асканиялар Аскания (немесе Аскария) қамалынан, неміс тілінде Schloss Askanien деп аталатын, Ашерслебен қаласының жанында орналасқан және оның атымен аталған қамалынан шыққан. Бұл қамал Аскания графтығының орталығы болды, ал бұл атақ кейін Анахт князьдерінің титулдарына енді.

Тарих

Үйдің ең көне белгілі мүшесі, Балленштедт графы Эсико, алғаш рет 1036 жылғы құжатта кездеседі. Ол Саксон Остмарк маркграфы Одо I-нің немересі (анасы арқылы) болған деп есептеледі. Ододан Асканиялықтар Саксон шығыс маршындағы кең аумақтарды мұралады. Эсиконың немересі – 1123 жылы қайтыс болған Балленштедт графы Отто. Оттоның Саксония герцогы Магнустың қызы Эйликаға үйленуі арқасында Асканиялықтар Биллунгтар әулетінің, Саксонияның бұрынғы герцогтарының мүлкінің жартысына ие болды. Оттоның ұлы, Альберт Аю, 1139 жылы анасының мұрасының көмегімен Саксонияның алғашқы Асканиялық герцогы атанды. Бірақ ол көп ұзамай Саксонияны қарсыласы Гюльфтер әулетіне жоғалтты. Альберт 1157 жылы соңғы венд билеушісі Прибиславтан Бранденбург маркграфтығын мұралады және ол бірінші Асканиялық маркграф болды. Альберт және оның Аскания әулетінен тараған ұрпақтары елді христиандыққа айналдыру және германизациялау ісінде үлкен жетістіктерге жетті. Неміс және славян мәдениеттерінің шекарасында орналасқандықтан, бұл аймақ марш деп белгілі болды. 1237 және 1244 жылдары Марграф Альберт Аюдың немерелері Отто мен Иоганн билік еткен кезде Кёлльн мен Берлин атты екі қала құрылды. Кейін олар бірігіп, Берлин қаласын құрады. Аскания әулетінің таңбасы – қызыл бүркіт пен аю, Берлиннің геральдикалық таңбаларына айналды. 1320 жылы Бранденбург Асканиялық әулетінің тармағы тоқтап қалды. Император 1180 жылы Гюльфтер әулетінің Саксония билеушілерін тақтан түсіргеннен кейін, Асканиялықтар императордың шешімімен шығыс жартысына дейін қысқартылған Саксония герцогтығын қайта басқаруға кірісті. Алайда, тіпті шығыс Саксонияда да Асканиялықтар тек шектеулі аумақтарды, көбінесе Эльба өзенінің жағалауын ғана бақылауға алды. 13 ғасырда Анхальт княздығы Саксония герцогтығынан бөлініп шықты. Кейін қалған мемлекет Саксен-Лауенбург және Саксен-Виттенбергке бөлінді. Екі саксондық мемлекеттегі Асканиялық әулеттері тиісінше 1689 және 1422 жылдары жойылды, бірақ Асканиялықтар 1918 жылы монархия жойылғанға дейін кішкентай Анхальт мемлекеті мен оның түрлі бөлімшелерінде билік етуді жалғастырды. Ресей императрицасы Екатерина II (1762-1796 жылдары билеген) Аскания әулетінің мүшесі болды, ол Анхальт-Цербст князі Кристиан Августтың қызы еді.

The earliest known member of the house, Esiko, Count of Ballenstedt, first appears in a document of 1036. He is assumed to have been a grandson (through his mother) of Odo I, Margrave of the Saxon Ostmark. From Odo, the Ascanians inherited large properties in the Saxon Eastern March. Esiko's grandson was Otto, Count of Ballenstedt, who died in 1123. By Otto's marriage to Eilika, daughter of Magnus, Duke of Saxony, the Ascanians became heirs to half of the property of the House of Billung, former dukes of Saxony. Otto's son, Albert the Bear, became, with the help of his mother's inheritance, the first Ascanian duke of Saxony in 1139. However, he soon lost control of Saxony to the rival House of Guelph. Albert inherited the Margraviate of Brandenburg in 1157 from its last Wendish ruler, Pribislav, and he became the first Ascanian margrave. Albert, and his descendants of the House of Ascania, then made considerable progress in Christianizing and Germanizing the lands. As a borderland between German and Slavic cultures, the country was known as a march. In 1237 and 1244, two towns, Cölln and Berlin, were founded during the rule of Otto and Johann, grandsons of Margrave Albert the Bear. Later, they were united into one city, Berlin. The emblem of the House of Ascania, a red eagle and bear, became the heraldic emblems of Berlin. In 1320, the Brandenburg Ascanian line came to an end. After the Emperor had deposed the Guelph rulers of Saxony in 1180, Ascanians returned to rule the Duchy of Saxony, which had been reduced to its eastern half by the Emperor. However, even in eastern Saxony, the Ascanians could establish control only in limited areas, mostly near the River Elbe. In the 13th century, the Principality of Anhalt was split off from the Duchy of Saxony. Later, the remaining state was split into Saxe Lauenburg and Saxe Wittenberg. The Ascanian dynasties in the two Saxon states became extinct in 1689 and in 1422, respectively, but Ascanians continued to rule in the smaller state of Anhalt and its various subdivisions until the monarchy was abolished in 1918. Catherine the Great, Empress of Russia from 1762 to 1796, was a member of the House of Ascania, herself the daughter of Christian August, Prince of Anhalt Zerbst.

Армиялық ескерткіш

Аскания әулетінің бастапқы қаруы, олардың ата-бабалары – Саксонның Балленштедт графтары, «Он жола қара және алтын түсті». Асканиялық маркграф Альберт Аю 1138 жылы саксон герцогы титулына ие болды; ол император Фредерик Барбароссаның құлатып жіберген Генрих Арыстанының орнын басты. 1180 жылы Альберттің ұлы Бернхард Ангальт графы Виттенберг және Лауенбург маңындағы қалған саксон жерлерін және герцог титулын алды. Аңыз бойынша, ол императордың алдынан аттанғанда, тағы тағайындалған сәтте Балленштедт гербінің (қара және алтын түсті) қалқанын алып жүрген. Барбаросса күннің ыстығынан киген гүл шоғын басынан алып, Бернхардтың қалқанына іліп, осылайша саксондық жасыл crancelin-ін («Он жола қара және алтын түсті, жасыл crancelin») жасады. Бұл, әдетте, Лауенбург жерлерінен бас тартуды білдірген болуы мүмкін. Шамамен 1260 жылдан бастап Аскания герцогы Альберт II тұсында Саксе-Виттенберг герцогтығы пайда болды, ол саксондық герцогтық дәстүрін қабылдады және Асканиялық Саксе-Лауенбург туыстарының қарсылығына қарамастан, саксон сайлаушысы мәртебесін алды. Бұл 1356 жылғы «Алтын бұқа» жарлығымен расталды. Саксонияның Асканиялық сайлаушылары Киелі Рим империясының жоғары архмаршалы лауазымын да атқарғандықтан, өздерінің елтаңбасына қара және күміс түсті екі қилы семсерді (кейін Мейсен фарфоры зауытының таңбасы ретінде танымал болған) қосты. 1422 жылы әулет жойылған кезде, қару-жарақ пен сайлаушы мәртебесін Веттин әулетінен Марграф Фредерик IV Мейсен қабылдады, өйткені ол саксондық герцогтық титулымен біртегі болды. Германияның қайта бірігуінен кейін Саксония еркін мемлекеті қайта құрылғанда, 1991 жылы елтаңба ресми түрде бекітілді. Орден – Альберт Аюдың үй ордені (немісше: Hausorden Albrechts des Bären немесе Der Herzoglich Anhaltische Hausorden Albrechts des Bären) 1836 жылы Аналттың үш герцогынан – Генрихтен (Аналт-Кётен герцогы), Леопольд IV-тен (Аналт-Дессау герцогы) және Александр Карлдан (Аналт-Бернбург герцогы) әулеттің әртүрлі тармақтарынан құрылған бірлескен үй ордені ретінде құрылды. Орденнің құрметіне алынған Альберт Аю, Аскания әулетінен шыққан Бранденбургтың бірінші маркграфы болды. Оның «Аю» деген лақап атының шығу тегі белгісіз.

The original arms of the house of Ascania, from their ancestors the Saxon counts of Ballenstedt, were "Barry of ten sable and or". The Ascanian margrave Albert the Bear was invested with the Saxon ducal title in 1138; when he succeeded the Welf's Henry the Lion, who was deposed by Emperor Frederick Barbarossa. In 1180, Albert's son Bernhard, Count of Anhalt received the remaining Saxon territories around Wittenberg and Lauenburg, and the ducal title. Legend, so unlikely to be true, goes that when he rode in front of the emperor, at the occasion of his investiture, he carried a shield with his escutcheon of the Ballenstedt coat of arms (barry sable and or). Barbarossa took the rue wreath he wore against the heat of the sun from his head, hanging it over Bernhard's shield and thus creating the Saxonian crancelin vert ("Barry of ten sable and or, a crancelin vert"). A more likely explanation is that it probably symbolized the waiver of the Lauenburg lands. From about 1260, the Duchy of Saxe Wittenberg emerged under the Ascanian duke Albert II, who adopted the tradition of the Saxon stem duchy and was granted the Saxon electoral dignity, against the fierce protest of his Ascanian Saxe Lauenburg cousins. This was confirmed by the Golden Bull of 1356. As the Ascanian Electors of Saxony also held the High office of an Arch Marshal of the Holy Roman Empire, they added the ensign Per fess sable and argent two swords in saltire gules (the swords later featuring as the trademark of the Meissen china factory) to their coat of arms. When the line became extinct in 1422, the arms and electoral dignity were adopted by the Wettin by margrave Frederick IV of Meissen as it had become synonymous with the Saxon ducal title. When upon German reunification the Free State of Saxony was re established, the coat of arms was formally confirmed in 1991. The chivalric order was the House Order of Albert the Bear (German: Hausorden Albrechts des Bären or Der Herzoglich Anhaltische Hausorden Albrechts des Bären) which was founded in 1836 as a joint House Order by three dukes of Anhalt from separate branches of the family: Henry, Duke of Anhalt Köthen, Leopold IV, Duke of Anhalt Dessau, and Alexander Karl, Duke of Anhalt Bernburg. The namesake of the order, Albert the Bear, was the first Margrave of Brandenburg from the House of Ascania. The origin of his nickname "the Bear" is unknown.