Кіріспе

Жан Лауноа (22 қараша 1898 – 22 қараша 1942) – француз суретшісі. Вандеядағы Лес-Сабль-д'Олонн қаласында туған Лауноа сурет салуға қабілеттілігі мен құштарлығын ерте көрсетті. Оның ата-анасы оны қолдады, бірақ ресми білімі Шарль Милсендомен және кейін Аугуст Лепермен жұмыс істеумен шектелді. Ол Париждегі Джулиан мектебінде қысқа ғана уақыт оқыды. Лауноа Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және содан кейін көптеген эскиздер, суреттер мен картиналар жасады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылы бірінші дүниежүзілік соғыс басталды. 1916 жылдың 15 желтоқсанында Лауноа өз "жас тобының" шақырылуын күтудің орнына атты артиллерияға жазылды. Оның әскери қызметі туралы мәліметтер аз, бірақ ол 1917 жылдың қысы, көктемі және жазында Батыс майданында қатысты. 1917 жылдың желтоқсан айының соңында оның дивизиясы Шығыс майданына (Италияға) жіберілді, онда ол қайтадан шайқасқа түсті. Осы кезеңде Лауноа француз әскерлерінің көптеген эскиздерін және суреттерін жасады. 1918 жылдың соңында демобилизацияға дейін Лауноа демалысқа шығып, отбасының үйіне, Тур қаласына оралды. Әкесі оны Парижге алып барып, Люксембург сарайы мұражайының кураторының көмекшісімен таныстырды. Лауноа оған әскери қызметінде салған суреттерінен құралған портфолиосын көрсетті. Мұражай кураторы Леонс Бенедит өнер жөніндегі мемлекеттік хатшыдан Лауноаның 12 суретін 500 француз франкісіне сатып алуға рұқсат алды. Сондай-ақ Турда Лауноа салған Анатоль Франстың портреті жақсы қабылданды, кеңінен таралды және L’Illustration журналында жарияланды.

Алжир

Кейін Бенедита Лауноадан қосымша суреттер сатып алып, оны Алжир стипендиясына (Bourse de l’Algerie) қатысуға ынталандырды. Ол грантты жеңіп алды, ол Алжирдегі Вилла Әбдел-Тифте екі жылдық стипендияны (жатақ, тағам, ақшалай көмек) қамтыды (1920–1922 жылдар). Алжирде ол Фредерик Ланг пен Меслимен танысты, екеуі де одан көптеген суреттер сатып алды. Сонымен қатар, ол Альберт Марке және оның болашақ әйелімен оңтүстікке саяхаттап, олармен берік, өмір бойы сақталатын достық қарым-қатынас орнатты.

1920-шы және 1930-шы жылдар

1923 жылы Лауноа Франциядан Сайгонға саяхатты қоса алған 3000 франк көлеміндегі Индокитай сыйлығын (Le Prix de l’Indochine) жеңіп алды. Оның Индо-Қытайдағы уақыты үйіне жазған хаттарында жақсы қамтылған. Ол Индо-Қытай түбегін жаяу, атпен және қайықпен кезіп, Лаос ханзадасының жеке қайығымен Меконг өзенімен төмен ағып, Ханойдан Қытайға теміржолмен барып-қайтты. Саяхаттары барысында Лауноа өзінің басынан өткендерін суреттер мен эскиздер арқылы бейнеледі, олар орманның жергілікті халқы мен ауылдардағы және барлардағы өмірді қамтиды. Қытайға жасаған қысқа сапарында ол жеке коллекцияда сақталған қытай келіншегінің суретін салды. 1920-ші жылдардың соңында Лауноа Париж, Венде және Алжир арасында жиі саяхат жасады. 1926 жылы оның алғашқы ірі көрмесі үлкен жетістікке ие болды. Ол сондай-ақ Роланд Доржелес, Франсис Карко және Октав Мирбоның кітаптарына иллюстрациялар жасады, олар қазір коллекционерлердің бағалы туындылары саналады. 1927 жылы Лауноа ақын Андре Суарестің немересі Аймэ Суарес Левиге үйленді. Оның өнердегі табысы жалғасқанмен, жеке өмірінің еркіндігі, шектен тыс ішімдік ішуі және Париждің криминалдық әлемімен байланысы оның некесіне керісінше әсер етті. 1933 жылға қарай экономиканың құлдырауы салдарынан Лауноа отбасының жағдайы қиынға соқты. Ол күнкөрісі үшін суреттерін айырбастауға мәжбүр болды. Оның туыстары Париждегі пәтерін сатуға тура келді. Қиын жағдайда болғанына қарамастан, Лауноа қыста Парижден Солтүстік Африкаға, ал жазда Сен-Жан-де-Монт қаласына сапарларын жалғастырды, онда ол бейресми өнер мектебін басқарды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Франция мен Германия арасында соғыс жарияланғанда Лауноа әскерге шақырылды. Оның денсаулығы нашар, аяқтары ісіп, экземамен ауыратын. Жоғары лауазымды достарының араласуымен ол ауыр жұмыстардан босатылып, камуфляж жасағына жіберілді. 1940 жылдардың соңында, соғыс аяқталғаннан кейін, ол Сент-Тропедегі туыстарының үйіне көшіп, онда ескі достарын тауып, сурет салу және көрмелерге қоюмен айналысты. Бірақ ол Алжирге қайтуға асығыс болды. Лауноа 1942 жылдың наурыз айында Алжирге оралды. Денсаулығы нашарлап, көп ішімдік ішіп алды. Достары оның күтімін өз мойнына алды. 1942 жылдың 22 қарашасында ол Алжирде тұрған қонақ үйінің алдындағы кішкентай саябақта құлап, бөлмесіне көшірілді, онда көз жұмды. Оллонн қаласындағы Сент-Кроис монастының мұражайында оның көптеген суреттері, эскиздері мен құжаттары сақталады. Люксембург сарайы мұражайы сатып алған Лауноаның эскиздері қазір Париж қаласындағы Жорж Помпиду орталығындағы Заманауи өнер мұражайының қорында бар.